احمد رأفت – هفتاد و هشتمین جشنواره سینمائی کن ۲۳ اردیبهشت آغاز به کار خواهد کرد و در روز سوم خرداد با اهدای «نخل طلا» و دیگر جوایز به کار خود پایان خواهد داد. این جشنواره با اکران فیلم «روزی ترک کن» از املی بونن کارگردان فرانسوی آغاز خواهد شد. ریاست هیات داوران بخش اصلی داوران هفتاد و هشتمین جشنواره کن با ژولیت بینوش هنرپیشه سرشناس فرانسوی است که در گذشته با عباس کیارستمی هم همکاری داشته است.
زمانی که ریاست جشنواره کن فهرست فیلمهائی را که در بخش اصلی رقابت میکنند اعلام کرد، از داخل ایران تنها یک فیلم قرار بود برای به دست آوردن نخل طلائی رقابت کند. این فیلم « یک تصادف ساده» از جعفر پناهی بود که بدون مجوز ساخته شده است. چهارشنبه سوم اردیبهشت ناگهان ریاست این جشنواره حضور فیلم دیگری از ایران را در بخش رقابتی اصلی اعلام کرد. این فیلم به کارگردانی سعید روستائی با عنوان «زن و بچه» در جشنواره کن در بخش رقابتی حضور خواهد داشت. این اولین بار است که در بخش اصلی جشنواره کن دو فیلم ساخت ایران و به نمایندگی از این کشور حضور دارند.
در سال ۱۳۹۷ در بخش اصلی کارهای دو کارگردان ایرانی حضور داشتند: جعفر پناهی با «سه رخ» و اصغر فرهادی با «همه میدانند». البته فیلم اصغر فرهادی به نمایندگی از یک کشور اروپائی به کن راه یافته بود. در سال ۱۴۰۱ هم «عنکبوت مقدس» علی عباسی به عنوان محصول مشترک چند کشور اروپائی به کن راه یافت، در حالی که سعید روستائی با «برادران لیلا» و به نمایندگی از جمهوری اسلامی به بخش رقابتی راه یافته بود.
«یک تصادف ساده» از جعفر پناهی نماینده سینمای زیرزمینی ایران است که بدون مجوز و بدون رعایت قواعد اجباری چون حجاب ساخته شده و گفته میشود که فیلمی است با محتوای بسیار انتقادی در رابطه با نظام حاکم بر ایران. «یک تصادف ساده» اولین فیلمی نیست که جعفر پناهی بدون مجوز و پس از زندان و محرومیت از کارگردانی و فیلمنامهنویسی ساخته و روانه جشنوارههای بینالملی کرده است. «این یک فیلم نیست»، «پرده»، «تاکسی»، «جاده خاکی» و «خرس نیست» دیگر فیلمهای این کارگردان سرشناس هستند که بدون مجوز ساخته شدند. جعفر پناهی در کارنامه خود جوایز متعددی چون «شیر طلائی» جشنواره ونیز برای فیلم «دایره»، «خرس طلائی» جشنواره برلین برای «تاکسی»، «نخل طلائی» جشنواره کن برای فیلمنامه «سه رخ» و جایزه ویژه هیات داوران جشنواره ونیز برای «خرس نیست» را دارد.
از آنجا که ممنوعیت خروج جعفر پناهی در سال ۱۴۰۲ برداشته شده، بعید نیست که این کارگردان بتواند برای اکران فیلماش در کن حضور پیدا کند. جعفر پناهی البته در این روزها نیز با اشاره به فاجعه بندرعباس بار دیگر رژیم را مورد انتقاد قرار داده و در شبکههای اجتماعی نوشته است «آتش بندرعباس، شعلههای فروپاشی حکومتی است که نزدیک نیم قرن ایران را به خاکستر کشیده». سخنانی که میتواند بار دیگر به بازداشت او منتهی شود. جعفر پناهی از بهمن ۱۴۰۱ با وثیقه آزاد است. در آبان سال ۱۳۹۱ پارلمان اروپا به جعفر پناهی برای فعالیتهایش در دفاع از حقوق بشر و مبارزه برای آزادی جایزه «آزادی افکار ساخاروف» را اهدا کرد. جایزهای که جعفر پناهی به علت ممنوعیت خروج از کشور نتوانست برای دریافت آن به اروپا سفر کند.
«زن و بچه» چهارمین فیلم بلند سعید روستائی است. او در سال ۱۴۰۱ با «برادران لیلا» به بخش رقابتی جشنواره کن راه یافته بود. «برادران لیلا» اگرچه با مجوز ساخته شده، ولی نتوانسته بود مجوز اکران در ایران و در جشنوارههای بینالمللی را دریافت کند. حضور این فیلم در جشنواره کن منجر به توقیف «برادران لیلا» و محکومیت سعید روستائی به ۶ ماه زندان و ۵ سال محرومیت از کار شد. البته بعدا دریافت مجوز برای تهیهی «زن و بچه» را میتوان لغو حکم دادگاه نیز تلقی کرد. این فیلم با رعایت تمام محدودیتهای رایج در جمهوری اسلامی به ویژه حجاب اجباری برای بازیگران زن ساخته شده است. در این فیلم پریناز ایزدیار، سها نیاستی، فرشته صدر عرفانی و پیمان معادی بازی میکنند.
رائد فریدزاده رئیس سازمان سینمائی وزارت ارشاد جمهوری اسلامی همزمان با اعلام پذیرفته شدن «زن و بچه» در بخش اصلی جشنواره کن ضمن اعلام اینکه سعید روستائی با دریافت مجور این فیلم را ساخته است، افزود «این فیلم و چند اثر دیگر در روند دریافت محوز برای نمایش در ایران و در جشنوارههای بینالمللی هستند.» گفته میشود یکی از دلایل دادن مجوز به فیلم سعید روستائی برای حضور در جشنواره کن، فرستادن فیلمی از سینمای رسمی برای رقابت با سینمای زیرزمینی جعفر پناهی است.
در جشنواره امسال کن سپیده پارسی فیلمسار ایرانی- فرانسوی نیز با مستند «روحت را به دست بگیر و برو» حضور دارد. این مستند زندگی فاطمه حسونه مستندساز ۲۵ ساله فلسطینی را روایت میکند که در یکی از حملات اخیر اسرائیل به نوار غزه کشته شد. گلشیفته فراهانی بازیگر شناختهشده ایرانی ساکن فرانسه نیز با فیلم «آلفا» که ژولیا دوکورنو کارگردانی کرده به کن خواهد رفت. ژولیا دوکورنو در سال ۱۴۰۰ با فیلم «تیتان» توانست «نخل طلائی» همین جشنواره را به دست آورد.
