ساعاتی پس از اعلام خبر لغو دور چهارم مذاکرات میان جمهوری اسلامی و آمریکا، مارکو روبیو وزیر خارجه ایالات متحده در مصاحبه با شبکه «فاکس نیوز» گفت جمهوری اسلامی باید غنیسازی اورانیوم، ساخت موشک دوربرد و حمایت از تروریسم را متوقف کند.
روبیو اول ماه مه ۲۰۲۵ (۱۱ اردیبهشت) به فاکسنیوز گفت: «اگر جمهوری اسلامی به دنبال یک برنامه صلحآمیز هستهای غیرنظامی است، یعنی قصد دارد مانند بسیاری از کشورهای دیگر نیروگاه هستهای برای تولید برق داشته باشد، راه مشخصی برای آن وجود دارد: ساخت رآکتور و واردات اورانیوم غنیشده برای سوخت این راکتورها… دهها کشور در جهان همین مسیر را طی میکنند.»
وزیر خارجه آمریکا توضیح داد: «تنها کشورهایی که خود اورانیوم را غنی میکنند، آنهایی هستند که سلاح هستهای دارند. [رژیم] ایران ادعا میکند که نمیخواهد به سلاح دست یابد، اما درواقع چیزی را مطالبه میکند که بیسابقه است: تنها کشور فاقد سلاح هستهای در جهان باشد که اورانیوم غنی میکند.»
او افزود: «سطح غنیسازی، مثلاً ۳/۶۷ درصد، در اصل چندان مهم نیست، چون اگر کشوری توانایی فنی غنیسازی در این سطح را داشته باشد، از نظر فنی قادر خواهد بود آن را به سطح مورد نیاز برای سلاح نیز برساند.»
روبیو گفت: «جمهوری اسلامی کافی است اعلام کند که دیگر قصد غنیسازی اورانیوم را ندارد، میخواهد رآکتور داشته باشد چون به انرژی هستهای نیاز دارد و اورانیوم غنیشده مورد نیاز را وارد خواهد کرد. این یک فرصت استثنایی برای ایران است؛ اگر از آن استفاده کند، بهترین فرصتی خواهد بود که در اختیارش قرار گرفته است.»
او با تاکید بر اینکه جمهوری اسلامی اجازه دستیابی به سلاح اتمی را ندارد، گفت: «دونالد ترامپ رییس جمهوری صلح است؛ او خواهان جنگ و درگیری نیست.»
وزیر خارجه آمریکا گفت اگر تهران گزینه فعلی را نپذیرد، ترامپ خیلی روشن گفته است در صورت لزوم از گزینه نظامی برای برچیدن برنامههای اتمی آنها استفاده خواهد کرد.
بخش دیگری از مصاحبه روبیو درباره بازرسی از تأسیسات اتمی جمهوری اسلامی بود که گفت، «اگر واقعاً هدف جمهوری اسلامی جلوگیری از ساخت سلاح هستهای است، باید همه تأسیسات خود را تحت بازرسی قرار دهد.»
او گفت: «یکی از ایرادات برجام این بود که اجازه بازرسی از سایتهای نظامی وجود نداشت، اگر کسی بخواهد سلاح هستهای بسازد، احتمالاً آن را در سایت نظامی خواهد ساخت و ما میدانیم که جمهوری اسلامی در گذشته برنامه مخفی هستهای داشته که به جهان اعلام نکرده است.»
وزیر خارجه آمریکا گفت: «فکر میکنم جمهوری اسلامی باید اجازه دهد بازرسان آمریکایی نیز بخشی از روند نظارت باشند. ممکن است بازرسان فرانسوی، ایتالیایی یا حتی سعودی هم حضور داشته باشند، اما اینکه [رژیم] ایران بگوید هیچ آمریکایی حق ندارد نظارت کند، پذیرفتنی نیست.»
او افزود: «اگر جمهوری اسلامی واقعاً نمیخواهد سلاح هستهای داشته باشد و فقط به انرژی صلحآمیز فکر میکند، نباید از هیچ نوع بازرسی، حتی بازرسی توسط آمریکاییها، واهمهای داشته باشد.»
وزیر خارجه آمریکا گفت: «شرایط کنونی میتواند فرصتی برای جمهوری اسلامی باشد تا رشد اقتصادی واقعی داشته باشد و سرمایهگذاری خارجی جذب کند. اما برای رسیدن به این هدف، باید حمایت از تروریسم را کنار بگذارد، از پشتیبانی حوثیها دست بردارد، ساخت موشکهای دوربرد را متوقف کند و همچنین غنیسازی اورانیوم را کنار بگذارد.»
علی خامنهای رهبر جمهوری اسلامی درحالی مجبور به مذاکره با آمریکا شد که پیشتر گفته بود خواسته آنها در مذاکره فقط محدود به برنامههای اتمی نیست و پس از آن توقعات دیگری را مطرح میکنند که قطعاً جمهوری اسلامی نمیپذیرد.
