احمد رأفت – هشتاد و دومین جشنواره سینمائی ونیز ۲۷ اوت برابر با ۵ شهریور در جزیره لیدو در این شهر جادوئی ایتالیا آغاز به کار خواهد کرد. این جشنواره ۱۶ شهریور با انتخاب برندگان شیرهای طلائی و نقرهای و دیگر جوایز به کار خود پایان خواهد داد. محمد رسولاف کارگردان سرشناس ایرانی از جمله اعضای هیات داوران بخش اصلی جشنواره است که ریاست آن با کارگردان آمریکائی، آلکساندر پین، است که دو جایزه اسکار در کارنامه خود دارد.
در بخش اصلی هشتاد و دومین جشنواره سینمائی ونیز فیلمی از یک سینماگر ایرانی حضور ندارد. در این بخش آخرین کارهای سینماگران سرشناس چون گویرمو دلتورو، پائولو سورنتینو، جیم جارموش و فرانسوا اوزون اکران خواهند شد. علی عسگری کارگردان ایرانی در بخش رقابتی «افقها» با «کمدی الهی» حضور دارد که یکی از کاتدیداهای دریافت جایزه این بخش نیز هست. این کارگردان با فیلم «ناپدید شدن» در سطح بینالمللی شناخته شد که در بخش «افقها» در هفتاد و چهارمین جشنواره ونیز حضور داشت. علی عسگری شهرت جهانی خود را مدیون «آیههای زمینی» است که در «نوعی نگاه» چشنواره کن حضور پیدا کرد. وی پیشتر با «تا فردا« به هفتاد و دومین جشنواره برلین نیز راه یافته بود.
پاسپورت علی عسگری پس از اکران «آیههای زمینی» در جشنواره کن، بلافاصله پس از ورود به تهران در فرودگاه ضبط و از کارگردانی محروم شد. صدف عسگری نقشآفرین زن همین فیلم نیز در بازگشت از جشنواره کن پاسپورتش توقیف و ممنوع از کار اعلام شد. «آیههای زمینی» یک طنز بسیار تأثیرگذار است. فیلم «کمدی الهی» بدون رعایت محدودیتهای جمهوری اسلامی و بدون مجوز ساخته شده و درواقع سینمای زیرزمینی ایران را در این جشنواره مهم اروپائی نمایندگی میکند.
«کمدی الهی» روایت سانسور در جمهوری اسلامی است. روایت مشکلات «بهمن» کارگردانی ۴۰ ساله که تمام فیلمهای خود را به زبان ترکی آذربایجاتی ساخته و به همین دلیل هیچکدام مجوز پخش و اکران دریافت نکردهاند. «بهمن» پس از اینکه آخرین کارش نیز نتوانست مجوز اکران از وزارت ارشاد اسلامی دریافت کند، تصمیم میگیرد همراه با «صدف»، تهیه کننده فیلم، با موتورسیکلتی فیلم را به نقاط مختلف کشور ببرد و به صورت غیرقانونی نمایش دهد. «کمدی الهی» تجربه این کارگردان را که زیر تیغ سانسور قرار گرفته روایت میکند. علی عسگری در اشاره به «کمدی الهی» میگوید: «شخصیتهای این فیلم با زرنگی و طنز، در کشوری که اعتراض مخاطراتی جدی دارد، تلاش میکنند سانسور تحمیلی را دور بزنند.»
«روزهای مؤلفین» یکی از بخشهای جانبی ولی رقابتی جشنواره ونیز است که توسط سندیکان مؤلفین ایتالیا برگزار میشود. در این بخش نیز دو فیلم از کارگردانان مستقل ایرانی حضور دارند. «درون امیر» کاری از بازیگر و کارگردان جوان ایرانی امیر عزیزی یکی از این دو فیلم است. امیر عزیزی که با نقشآفرینی در فیلم «ضد گلوله» قدم به جهان سینما گذاشت، در گذشته به عنوان دستیار کارگردان با کیانوش عیاری و رخشان بنیاعتماد همکاری داشت. امیر عزیزی پس از ساختن چند مستند در سال ۱۳۹۴ با اولین فیلم بلندش با عنوان «موقت» به جشنواره پکن دعوت شد. دومین فیلم بلند این کارگردان با عنوان «دو سگ» نیز ۵ سال بعد در بخش رقابتی جشنواره ورشو در لهستان حضور پیدا کرد.
«درون امیر» روایت جوانی به نام «امیر» در تهران این روزها است. این جوان که قصد ترک کشور را دارد در روزهائی که به کندی میگذرند، سوار بر دوچرخه در خیابانهای پایتخت در جستجوی خاطرات خود رکاب میزند. فیلم که با فرم داستان خیابانی تهیه شده، زندگی او را از جمله روزهائی را که با دوست دخترش که به ایتالیا مهاجرت کرده در همین خیابانها گشت میزد، روایت میکند.
«روزهای مؤلفین» ونیز میزبان آخرین مستند فیروزه خسروانی با عنوان «گذشته آینده استمراری» نیز هست. فیروزه خسروانی که در آکامی هنرهای زیبای بررا در شمال ایتالیا تحصیل کرده، نامی آشنا در این کشور است. کار قبلی این کارگردان با عنوان «رادیوگرافی یک خانواده» در سال ۲۰۲۰ میلادی توانست جایزه «استفاده خلاقانه از آرشیو» جشنواره بینالمللی فیلمهای مستند آمستردام را به دست آورد. داستان آخرین مستند فیروزه خسروانی به سال ۱۳۵۷ و دوران انقلاب اسلامی باز میگردد. با روی کار آمدن حکومت اسلامی بسیاری از دوستان مریم بازداشت شده و به زندان میروند. مریم که ۲۰ سال بیشتر ندارد به صورت غیرقانونی ایران را ترک میکند و به ترکیه و سپس ایالات متحده میرود.
مریم با کمک برخی از دوستانش دوربینهائی را در خانه نصب میکند تا از طریق اینترنت بتواند تماس خود با گذشته و خانواده را حفظ کند و از آمریکا، محل جدید سکونت، در جریان زندگی روزمره پدر و مادر باشد و خاطرات گذشته را به یاد آورد. قطع مرتب اینترنت در ایران این تماس مجازی را نیز دچار مشکل میکند. مریم زمانی که به صورت مجازی نیز نمیتواند با گذشتهاش در ایران در ارتباط باشد، این تماس را در رویاهایش برقرار میکند.
این مستند را فیروزه خسروانی در همکاری با مرتضی احمدوند کارگردانی کرده است. مرتضی احمدوند نقاش و مجسمه سازی است که در سالهای اخیر به «ویدیوآرت» یا هنرهای ویدیوئی رو آورده است. یکی از کارهای ویدیوئی او با عنوان «پرواز» بخشی از مجموعه هنرهای ویدیوئی دائمی مرکز فرهنگی «ژرژ پمپیدو» در پاریس است. یکی دیگر از کارهای ویدیوئی مرتضی احمدوند با عنوان «تبدیل شدن» در دوسالانه هنر ونیز در سال ۲۰۱۹ میلادی به نمایش گذاشته شده بود.
