محمدعلی غیبی – روز‌ها یکی پس از دیگری می‌گذرند و مردم همواره به این مسئله می‌اندیشند که چند سال قبل مگر قرار نبود در عرض یکی دو ماه دیگر، یا نهایتا تا یک سال دیگر رژیم فرو بپاشد؟ عده‌ای حتی کارشناسان و تحلیلگران را متهم می‌کنند که شاید در این سال‌ها به مردم امید واهی داده‌اند. در این میان فرصت برای دسته‌ای افراد وابسته به حکومت و رانتخواران و مزدبگیران و آنهایی که عادت کرده‌اند ناامید شدن امید مردم را ریشخند کنند فراهم آمده تا باز هم مثل سابق بگویند «چهل و هفت سال است می‌گویید کار نظام شش ماهه تمام است و حالا حالا ها هم خواهید گفت». چنین رویکرد گستاخانه‌ای که جز منافع هنگفت یا ناچیز مالی هیچ نیروی محرکه‌ای نمی‌تواند داشته‌باشد تنها مختص ملاها یا فرماندهان چاق و ریشو و پرنفع و بلندپایه نظام نیست. چراکه بعید می‌دانم به امثال زیباکلام شندرغازی بیشتر پرداخته باشند. برای اینکه مدام مدعی شود فلان شبکه پنج سال است که می‌گوید کار نظام تا آخر شهریور تمام است یا موقعی که سال قبل در مناظره‌ای امیدهای بی‌تزویر و بی‌ریای مردمی را چنین ریشخند کرد و مدعی شد که «هر روز بیست الی سی نفر از مردم هنگامی که ما را در خیابان می‌بینند می‌پرسند که اینها کی می‌روند اما (با ریشخند زشتی ادامه داد) پاسخ را هم خودشان دارند، فقط انتظار دارند که ما تأیید کنیم که اینها یکی دو ماه بیشتر بمانند هنر کرده‌اند.»
اما سوال این است که چرا نمی‌روند؟ که البته پاسخش آشکار است، به این خاطر که مردم به خیابان نمی‌آیند اما پرسش اساسی‌تر اینجاست که چرا مردم به خیابان نمی‌آیند؟ و اینجاست که گاهی شاهدیم عده‌ای مغرض و پروپاگانداساز فعال می‌شوند و مثل هر مورد دیگری در هر زمانی سمومی را در افکار مردم تزریق می‌کنند. جملاتی همچون «مردم ایران غیرت ندارند» یا «مردم ایران خیانتکارند» و… که در ظاهر عده‌ای سیاهی‌لشکر مخالف نظام مطرح می‌شود تنها پروپاگاندای دیگری از سایبری‌های نظام و مأموران اطلاعاتی آن هستند که مثل تمام موارد دیگر سعی می‌کنند روایاتی بسیار باورپذیر که به ظاهر براندازانه به نظر می‌رسند اما مانند تمام جملات دیگر “دستگاه روایت‌وارونه ساز رژیم” یک ویژگی مشترک دارند: همگی مردم را ناامید می‌کنند.
تنها کافیست به خاطر بیاوریم که این دستگاه روایت‌وارونه‌ساز همانی بود که بعد از خیزش مهسا که همچون زلزله‌ای، رژیم را تا آستانه فروپاشی لرزاند، عده‌ای از مأموران مخفی در قالب پیشگو و ستاره‌شناس و تحلیلگر و کارشناس و… مدعی بودند که این خیزش کار خود نظام بود و هرچه می‌شود کار خودشان است و شما چقدر ساده‌اید و پشت هر چیزی توطئه‌ای است و خلاصه همه‌اش کار خودشان است. وقتی می‌پرسیدیم چرا چنین خیزشی را به راه انداختند در حالی که می‌توانست به نابودی رژیم منتهی شود، پاسخی قانع کننده‌تر از این نمی‌یافتند که نظام می‌خواست مخالفانش را شناسایی کند! دیگر نیازی به توضیح این نداشتند که رژیم سه سال است هزینه جنبش مهسا را می‌دهد و سقوط‌اش نیز با همان جنبش مهسا آغاز شده و با این سقوط تدریجی، کم‌کم همه چیز از دستش خارج می‌گردد. اما روایت سازی وارونه همچنان فعال است تا به مردم چنین القا کند که شما هیچ کاری از دستتان برنمی‌آید، چون همه چیز کار رژیم است!
در این مورد آنچه من غیر از سرکوب فکری و روانی و جانی رژیم علیه مردم ایران به ذهنم می‌رسد، روایت ولادیمیر کوزیچکین عامل سابق شوروی در ایران است که علت عدم اعتراض و شورش مردم شوروی علیه رژیم سرکوبگر خود را توضیح می‌دهد. وی در کتاب «کا‌گ‌ب در ایران» می‌نویسد:
“بسیاری ممکن است بپرسند که چرا مردم در اتحاد شوروی بر ضد برده‌کنندگان خود قیام نمی‌کردند. آیا دستگاه اختناق و شبه‌نظامیان و کا‌گ‌ب واقعا اینقدر نیرومند بود؟ بله، این دستگاه مقتدر بوده و هست، اما این وسایل تنها شکل اصلی کنترل نبودند. به قول مارکس، همه چیز- اساس همه چیز- اقتصاد است. در اینجا مردم را با وسایل اقتصادی زیر کنترل درآورده بودند. هر فردی در اتحاد شوروی از لحاظ اقتصادی به کلی وابسته به دولت بود؛ برای شغلش، حقوقش، وسایل منزل و اقامتش و مرخصی‌اش. همه ابزار ادامه‌ی حیات تحت کنترل دولت بود و هیچ کس در چنین وضعیتی نمی‌توانست به دریافت کمکی از جای دیگر امیدوار باشد. با این حال وضع اقتصادی مردمان شوروی آنچنان بد نیست که آنها را تحت لوای ‘چیزی نداریم که از دست بدهیم’ علیه مقامات بشوراند… مقامات این وضع را بنا به مصلحتی حفظ می‌کنند.” (کوزیچکین، ولادیمیر، کا‌گ‌ب در ایران، ترجمه اسماعیل زند و حسین ابوترابیان، تهران: نو، ۱۳۷۰، ص ۷۸.)
با این تمثیل دقیق کوزیچکین، بسیاری از ابهامات از میان می‌روند. من هیچگاه مارکسیست نبوده و نیستم و همواره با عقاید چپی و مرام‌های اشتراکی اختلاف داشته‌ام اما این نگاه مارکس که اقتصاد اساس همه چیز است در این مورد هیچ ردخور ندارد. البته گرچه اقتصاد ایران هم اشتراکی نیست اما به شدت وابسته به دولت و یارانه و پروانه و… است و تنها ظاهرش غیرکمونیستی جلوه می‌کند. حکومت جنایتکار اسلامی عمداً مردم ایران را در شرایطی نگه داشته که یافتن معیشتی برای زنده ماندن در یکی دو روز آینده مسئله روزمره‌اش باشد و فراتر از آن را نیندیشد، اما این وضعیت آنقدر هلاک‌کننده نباشد که مردم حس کنند چیزی برای از دست دادن ندارند. چنین سیاست پلیدی عامل اصلی بازدارنده مردم از حضور در خیابان‌ها بوده نه آن روایات جعلی و ساختگی که دستگاه پروپاگاندای رژیم می‌سازد، مبنی بر اینکه مردم ایران «غیرت» ندارند و یا نظام خیلی قوی است و …
سرکوب گسترده‌ی مردم یک سال پس از قتل مهسا به شدت انجام شد و این مسئله سبب شد سال ۱۴۰۲ خیزش مردم پایان‌یافته به نظر برسد اما اوضاع آن سال نمی‌توانست جز در کوتاه‌مدتی ادامه داشته باشد. نیروی سرکوبگر نظامی گرچه وادار شد مشت آهنین خود را به مردم نشان دهد اما همین نیرو هم از بچه‌های همین مردم و همین پدر و مادران ایرانی بودند و تلاش‌های بی‌وقفه شاهزاده رضا پهلوی هم سبب شد چنانکه پیداست این نیروها هدف واقعی خود را بازبیابند و هم‌اکنون به نظر می‌آید که دیگر نیروی سرکوب قابل توجهی حضور مردم را در خیابان‌ها و تلاش برای آزادی کشور را تهدید نمی‌کند. مردم سال‌ها در انتظار فرصت مناسبی بودند تا سرنوشت کشور خود را از دست اشغالگران بی‌وجدان و منفعت‌طلب و ایران‌سوز خارج کنند و خود به دست بگیرند و هم‌اکنون این فرصت به تدریج مهیا به نظر می‌رسد. باید توجه داشت که حضور مردم در این صحنه بسیار مهم است و نباید اجازه داد جناح‌ها و جریان‌هایی از داخل همین رژیم فاسد برخیزند و با تبانی‌هایی با غرب ابتکار عمل را به دست بگیرند و بار دیگر دلسوزان راستین این کشور و ملت را ناامید کنند.
