افزایش قیمت مواد خوراکی با سرعت ادامه دارد و قیمت هر کیلو لوبیا چینی ۷۰۰ هزار تومان این کالا را از سفره اقشار کمدرآمد حذف کرده است. قیمت هر شانه تخم مرغ به ۲۰۰ هزار تومان رسیده است.
قیمت لوبیا چیتی از سال گذشته تا اکنون ۶ برابر شده بطوری که قیمت لوبیا چیتی بستهبندی فروشگاهی در تاریخ ۲۴ خرداد ۱۴۰۳ حدود ۱۴۴ هزار و ۹۰۰ تومان بود؛ اما تنها چند ماه بعد، در ۱۱ بهمن ۱۴۰۳ این رقم به ۲۷۹ هزار و ۹۰۰ تومان رسید و این روند صعودی همچنان ادامه داشت تا اینکه در ۲۲ شهریور ۱۴۰۴، قیمت این محصول به ۶۶۴ هزار و ۷۰۰ تومان رسید.
در اوایل مهرماه امسال یک بسته ۹۰۰ گرمی به قیمت ۶۳۹ هزار و ۹۰۰ تومان عرضه میشد که نشان میدهد هر کیلو لوبیا چیتی به ۷۰۰ هزار تومان رسیده است.
این رقم نشان میدهد اگر یک خانواده چهار نفره بخواهد تنها برای ناهار و شام، خوراک لوبیا بخورد و در هر وعده ۵۰۰ گرم لوبیا با قیمت ۶۳۹ هزار و ۹۰۰ تومان مصرف کند، هزینه ماهانه آنها برای ۶۰ وعده غذایی به حدود ۱۹ میلیون و ۱۹۷ هزار تومان خواهد رسید؛ این در حالیست که کف حقوق کارگران حدود ۱۵ میلیون تومان است؛ یعنی حتی اگر هیچ هزینه دیگری نداشته باشند، باز هم باید ماهانه نزدیک به ۴ میلیون تومان قرض بگیرند تا فقط بتوانند «لوبیا» بخورند.
قیمت دیگر انواع حبوبات نیز با افزایش قابل توجهی روبرو بوده است. بر اساس گزارش مرکز آمار ایران، نرخ تورم سالانه گروه سبزیجات و حبوبات در تیرماه ۱۴۰۴ با ثبت ۶۶ درصد بیشترین افزایش قیمت را در میان کالاهای اساسی داشته است. همچنین در امرداد این گروه با تورم ماهانه ۸/۷ درصد پس از میوه و خشکبار در جایگاه دوم قرار گرفته است.
کارشناسان دلیل اصلی این جهش را تغییر سیاست ارزی و حذف ارز ترجیحی میدانند که با جایگزینی ارز مبادلهای هزینه واردات را بالا برد. در کنار آن، افزایش قیمت نهادههای کشاورزی مانند کود و سموم به دلیل تأمین با ارز توافقی فشار مضاعفی بر تولید داخلی گذاشته است.
دولت اقدام به حذف ارز ترجیحی با نرخ ۲۸۵۰۰ تومانی برای واردات حبوبات کرد و واردکنندگان ناچار شدند حبوبات را با ارز توافقی که نرخی حدود ۷۰ هزار تومان دارد وارد کنند. این تغییر نوع ارز تخصیص یافته برای واردات حبوبات از دلائل اصلی افزایش قیمت این کالا ارزیابی میشود.
از سوی دیگر صادرات بیرویه در زمان نیاز داخلی، تاخیر در ثبت سفارشها، مشکلات تخصیص ارز و ماندن محمولهها در گمرک باعث کمبود عرضه و افزایش قیمتها شد.
داود لپهچی رئیس انجمن حبوبات ایران نیز درباره مشکلات تولید و تأمین حبوبات گفته «در سال گذشته حدود ۷۰۰ هزار تن تولید داشتیم که نسبت به سال قبل از آن کاهش نشان میدهد. سرانه مصرف حبوبات در کشور حدود ۱۰ کیلوگرم است، در حالی که میانگین جهانی بین ۱۳ تا ۱۴ کیلوگرم است؛ بنابراین ما حدود سه تا چهار کیلوگرم از میانگین جهانی عقب هستیم و باید برای افزایش مصرف داخلی برنامهریزی کنیم.»
رئیس انجمن حبوبات ایران افزوده «یکی از دغدغههای دولت و انجمن باید این باشد که سرانه مصرف حبوبات به سطح جهانی نزدیک شود. با این حال، حمایت از تولیدکننده نباید منجر به افزایش قیمت برای مصرفکننده نهایی شود؛ در شرایط فعلی اولویت ما باید تأمین کالا برای مردم باشد، چه از مسیر تولید داخلی و چه از مسیر واردات.»
داود لپهچی تأکید کرده که «حدود ۳۰ درصد نیاز کشور به حبوبات از طریق واردات تأمین میشود. تأخیر پنج تا ششماهه در روند واردات باعث شده که کسری واردات نسبت به مدت مشابه سال گذشته حدود ۲۰ درصد افزایش یابد و احتمالاً در ماههای آینده بیشتر هم خواهد شد.»
در آنسو تولیدکنندگان در داخل کشور نیز با افزایش شدید تولید از جمله هزینه کود و بذر و کارگر و حملونقل روبرو شدند و همچنین بحران کمبود انرژی و آب و جیرهبندی برق و آب در بخش کشاورزی، و خروج برخی از کشاورزان تولیدکننده حبوبات از بخش کشاورزی به علت به صرفه نبودن تولید، همگی سبب کاهش تولید در داخل شده است.
افزایش قیمت حبوبات در حالیست که طی سالهای گذشته بسیاری از خانوارهای کم درآمد به علت افزایش قیمت مرغ و گوشت، حبوبات را جایگزین پروتئین حیوانی کرده بودند. اکنون با افزایش قیمت حبوبات این مواد غذایی نیز از سفره خانوارهای کمدرآمد حذف شده است.
بحران در تولید مواد غذایی و عدم تخصیص ارز برای واردات کالا و مواد اولیه، قیمت دیگر کالاهای خوراکی را نیز با افزایش قابل توجهی روبرو کرده است.
برای نمونه قیمت هر شانه تخممرغ به ۲۰۰ هزار تومان افزایش یافته است. عدم تخصیص به موقع ارز برای واردات نهادههای دامی و همچنین بینظمی در توضیح نهادههای دامی سبب افزایش قیمت نهادهها در داخل کشور شده و برخی تولیدکنندگان قادر به پرداخت این هزینه برای تهیه خوراک طیور نیستند.
همچنین بحران کمبود انرژی دامن مرغداریها را هم گرفت و سبب جیرهبندی برق در این واحدهای تولیدی شد. طی ماههای گذشته گزارشهای زیادی از تلف شدن مرغهای مرغداریها منتشر شد. این موضوع در کنار افزایش هزینههای دیگر مانند کارگر و اجاره و حمل و نقل سبب افزایش هزینه تولید شده و مرغداران ناچار به افزایش قیمت محصولات تولیدی خود شدند.
در همین رابطه فرزاد طلاکش مشاور رئیس سازمان نظام دامپزشکی، هشدار داده «در حالی که کمبودی در تولید وجود ندارد، اما اگر مشکل تأمین ارز برای نهادهها و تداوم صادرات حل نشود، مشکلات تازهای در راه است. به گفته وی، کشتیهای حامل ذرت و سویا ماههاست در گمرک بلاتکلیف ماندهاند و ادامه این وضعیت میتواند تولید را با مشکل مواجه کند.»
فرزاد طلاکش افزوده «مشکل نهادهها حل نشود، یعنی اگر مسئله ارز همچنان باقی بماند، صنعت دچار بحران خواهد شد. در حال حاضر ذرت و سویا در گمرکات مانده و کشتیها منتظر تخلیهاند، اما به دلیل نبود ارز، این نهادهها بلاتکلیف ماندهاند. حتی برخی کشتیها از تیرماه سال گذشته تاکنون ارز دریافت نکردهاند و محمولههایشان، مانند دانه سویا، دیگر ارزش خوراکی برای مرغ ندارد.»
در دامداریهای نیز تولیدکنندگان با دلائلی مشابه از افزایش هزینه تولید خبر داده و میگویند افزایش قیمت گوشت و شیرخام به همین علت رخ داده است.
سیاستهای نادرست غلامرضا نوری قزلجه وزیر کشاورزی دولت پزشکیان بر بحرانها افزوده با اینهمه او معتقد است افزایش قیمت حبوبات منطقی است و تازه در مقایسه با قیمتهای جهانی ارزان هم هست!
