فیروزه خطیبی – مراسم اهدای جوایز شانزدهمین دوره «جشنواره فیلمهای کوتاه بنیاد فرهنگ» روز شنبه ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۵ به دعوت شهر بورلی هیلز و نخستین شهردار زن ایرانی آن، دکتر شارونا نظریان، در مرکز معتبر هنرهای اجرایی «والیس آننبرگ» برگزار شد.
در این برنامه که با حضور صدها تماشاگر علاقمند و حضور هنرمندان و سینماگران داخل و خارج از ایران همراه با مراسم فرش قرمز برگزار شد، پس از معرفی و خوشامدگویی شهردار بورلی هیلز که یکی از اهدافش ترویج صلح وهمبستگی بین جوامع مختلف است، و اجرای یک قطعه کمدی «استندآپ» توسط ملیسا شوشاهی، کمدین و مجری برنامه، شش فیلم نامزد جوایز امسال به نمایش گذاشته شد.
در این مراسم، علاوه بر جوایز اصلی ۱۵۰۰۰ دلاری، ۱۰۰۰۰ دلاری و ۵۰۰۰ دلاری که امسال به مبلغ آنها افزوده شده، برای نخستین بار، جایزه تازهای هم با عنوان «فیلم کوتاه منتخب تماشاگران» به مبلغ نقدی ۳۰۰۰ دلار به برنده آن اهدا شد.
علیرضا اردکانی مدیرعامل “بنیاد فرهنگ” در مورد این فستیوال پیشگام ایرانی می گوید: “جشنواره فیلمهای کوتاه بنیاد فرهنگ، همواره به عنوان سکویی جهانی برای خلاقیت، نوآوری و روایت فرهنگی درحال رشد و پیشرو بوده است. در این راه هر سال، صداهای بیپروا و جسورانه فیلمسازانی که هنر و دیدگاههای منحصر به فرد خود را با ما تقسیم می کنند بیش از هرچیز دیگری الهامبخش ما بوده و این شانزدهمین دوره برگزاری جشنواره هم از این روند مستثنا نیست. به ویژه اینکه ما افتخار میکنیم که در طول سالهای گذشته بیش از ۳۰۰ هزار دلار جایزه به سینماگران مستعد ایرانی از جمله فیلمسازان داخل کشور اهدا کردهایم و امسال هم توانستهایم بالاترین رقم جوایز نقدی را برای سه برنده اصلی در نظر بگیریم. همچنین ما امسال برای نخستین بار از تماشاگران این فیلمها که تماشای آن روی سامانه بنیاد فرهنگ در دسترس علاقمندان در سراسر جهان قرار دارد دعوت کردیم تا با آرای خود جایزهای را هم به عنوان “منتخب تماشاگران” انتخاب کنند و به این صورت کوشیدهایم تا دیالوگ بیشتری بین فیلمسازان و تماشاگران این فیلمها در جوامع مختلف برقرار کنیم.”
تعداد رکوردشکن فیلمهای ارسالی امسال
امسال نیز چون سالهای گذشته، در این تنها جشنواره ویژه فیلمهای کوتاه ایرانی درسطح جهان، تعداد رکوردشکنی از فیلمهای کوتاه در ژانرهای گوناگون در رابطه با موضوعات ایرانی و میراث فرهنگی ایرانزمین، از تاریخ ۲۸ آوریل تا ۲۸ ژوئیه از طرف فیلمسازان داخل و خارج از ایران برای بررسی به جشنواره ارسال شد. امسال، یکبار دیگر، هیئت داوران متشکل از دست اندرکاران صنعت فیلمسازی، سینماگران، بازیگران و منتقدین سینمایی به ریاست مارک امین، تهیه کنندههالیوود و عضو هیئت امنای بنیاد فرهنگ، با حضور پنج عضو ژوری، لیلی امیرارجمند از مدیران “کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان”، پل ملکوم کیوریتورفیلمهای ایرانی “آرشیو فیلم و تلویزیون یوسی ال ای”، مریم مقدم یکی از دو کارگردان فیلم “کیک محبوب من” که در حال حاضر به دلیل حکم زندان اجازه خروج از ایران را ندارد، یسنا میرطهماسب بازیگر ساکن ایران و آرامه اعتمادی کارگردان، مستندساز و منتقد سینمایی که دانش وتخصص خود را در اختیار هیئتهای داوری جشنوارههای معتبر بینالمللی فیلم قرار میدهد، کار بررسی و گزینش فیلمها را بر عهده داشتند و اسامی شش فیلم نامزد جایزه از میان ۱۳۰ فیلم برگزیده امسال، در روز ۹ سپتامبر رسما توسط بنیاد فرهنگ اعلام شد.
پیامی از هیئت داوران جشنواره
در مراسم اهدای جوایز “فیلمهای کوتاه بنیاد فرهنگ”، پیش از اعلام اسامی برندگان امسال، پیام ویدیویی از یسنا میرطهماسب بازیگر ساکن ایران و یکی از پنج عضو هیئت ژوری از داخل کشور بر پرده بزرگ “والیس” به نمایش درآمد که در آن این هنرمند جوان ضمن سپاس از هریک از فیلمسازانی که فیلمهای خود را به جشنواره فرستادند و همچنین قدردانی از خدمات ارزنده “بنیاد فرهنگ” در حمایت از سینماگران فیلمهای کوتاه به حاضران گفت: “این نخستین تجربه من به عنوان عضو هیئت ژوری بود و من علیرغم شرایطی که جنگ ۱۲ روزه به وجود آورده بود و زیر موشکباران تهران، هر یک از این فیلمها را با دقت زیادی تماشا کردم. فیلمهای کوتاه حیرتانگیز و انیمیشنهای کمنظیری را دیدم و در اینجا به نمایندگی از هیئت داوران امسال به یک یک این کارگردانها تبریک میگویم و مشتاقانه در انتظار فیلمهای آینده آنها هستیم و امیدواریم اجازه ندهید چراغ سینمای ایران خاموش شود.”
شش فیلم برگزیده امسال
امسال فیلمهای برگزیده و نامزد جوایز همگی از بین آثار سینماگران داخل ایران انتخاب شده بودند: “ابراهیم” ساخته النازقادرپور و رضا گمینی درباره پسر نوجوانی که در غاری در نزدیکی یک روستای کوچک به قتل میرسد. “تطبیق” ساخته مهرداد حسنی، ماجرای کودکی که میکوشد خود را با حقیقت درونش تطبیق دهد. انیمیشن تاثیرگذار “آتشها”ساخته محمد باباکوهی (محصول فرانسه)، مستند کوتاه “پورزال” (ماهیهای مادربزرگ) درباره پیرزنی که در روستایی متروک به تنهایی زندگی میکند ساخته ماریا ماواتی و احسان فرخی فرد. انیمیشن “بادها کجا میروند” روایتی از بمباران شیمیایی “سردشت” ساخته انیماتور مهابادی پژمان علیپور و “پسر” ساخته سامان حسین پور درباره مادری که برای یافتن پسر سربازش راهی شهر میشود و به رازی بزرگ، پی میبرد که همگی در شب مراسم اهدای جوایز امسال به نمایش درآمدند.
اهدای نخستین جایزه “فیلم منتخب تماشاگران“
نخستین جایزه مراسم امسال در ردهبندی تازه “فیلم کوتاه منتخب تماشاگران” توسط سارا سید بازیگربین المللی، فعال حقوق بشر و از مشاوران پیشین سازمان عفو بینالملل و سازمان ملل به برنده آن– فیلم ” پسر”– ساخته سامان حسین پوراهدا شد. فیلم روایتی جسورانه و عمیق از شکاف میان سنت و مدرنیته و چالشهای هویتی و تراجنسیتی در جوامع سنتی و روستایی است که به ماجرای مادری سالخورده در رویارویی با حقیقت زندگی پسرش از انکار تا پذیرش میپردازد.
سارا سید که حرفه وکالت را برای فعالیتهای بیشتر در سینما کنار گذاشته، پیش از اهدای جایزه ۳۰۰۰ دلاری بنیاد فرهنگ به سازنده فیلم در سخنرانی پرشوری در باره نقش سحرانگیز فیلم و سینما در زندگی آدمها در جهان امروز به حاضران گفت: “سینما در بهترین شکل آن یک فرم دموکراتیک از زبانی مشترک است که نه به پاسپورت احتیاج دارد و نه به ترجمه. زبانی که ما را به درک مسئله “بجای دیگری بودن” و به “بجای دیگری نشستن” تشویق میکند و در عین حال همپوشانیهای پنهان شده زندگی ما را نیز آشکار میسازد. امشب ما در کنار غریبههایی به تماشای این فیلمها و روایتهای آنها مینشینیم، و میبینیم چگونه این غریبهها شگفتزده می شوند و کم کم لرزشی در دستهایشان حس میکنند، نفسشان بند میآید و حتی گریه میکنند و ناگهان هوای سالن نمایش عوض میشود، و ما ناگهان متوجه میشویم که این شخصیتها تا چه اندازه در درون خود ما هم هستند و تا چه حد از خود ما در آنها منعکس شده است. به اینصورت، در لحظهای که ما از حقیقت آدمهای دیگر آگاه میشویم، آنها دیگر غریبه نیستند. بلکه انسانهایی هستند با تمام شرایط انسانی، و این است معجزه فیلم و سینما.”
پس از اهدای جایزه به نماینده سامان حسین پور، کارگردان فیلم “پسر” این کارگردان دریک پیام ویدیویی ضمن سپاس از “بنیاد فرهنگ” و دست اندرکارانی که جشنواره فیلمهای کوتاه و جایزه مهمی چون “فیلم منتخب تماشاگران” را میسر کردهاند، از اینکه فیلمش مورد توجه مخاطبین قرار گرفته ابراز خوشحالی کرد و گفت: “هر فیلمسازی آرزو دارد که فیلمش مورد پسند تماشاگران قرار بگیرد و دریافت این جایزه نشان میدهد که فیلم “پسر” مسیر خود را تا اندازهای به درستی پیش رفته تا جایی که مخاطب بتواند از آن تاثیر بپذیرد.”
اهدای سه جایزه اصلی
جایزه سوم ۵۰۰۰ دلاری جشنواره امسال توسط شیرین سوهانی و حسین ملایمی، نخستین سینماگران ایرانی که انیمیشن کوتاه”سایه سرو” آنها– فیلمی ضد جنگ با پیامی عمیق و انسانی درباره ضربات روحی و جسمی جنگ در زندگی پدر و دختری که در نواحی خلیج فارس زندگی می کنند- جایزه اسکار ۲۰۲۵ در رشته بهترین انیمیشن کوتاه را به دست آورد، به انیمیشن کوتاه “بادها کجا میروند” ساخته پژمان علیپور اهدا شد.
فیلم درباره بمباران شیمیایی “سردشت”، یکی از شهرهای استان آذربایجان غربی است که درواقع نخستین شهر شیمیایی شده جهان محسوب میشود که در آن از گاز خردل استفاده شد. فیلم روایتی اپیزودیک و نگاهی شاعرانه به زندگی در سردشت، سه ماه قبل از بمباران شیمیایی، لحظه بمباران (هفتم تیرماه ۱۳۶۶) و سی سه سال بعد از آن است که تصاویر و اتفاقات به شکل انعکاس در آبی ساکن نشان داده میشود.
پژمان علیپور که فیلم خود را در مراحل آخر به جشنواره ارسال کرده بود در یک پیام ویدیویی ضمن سپاس از اهداکنندگان جایزه و تیم همکارانش گفت که امیدوار است بعد از وقایع چهار سال پیش بتواند فیلمهای آیندهاش را بطور مستقل و بدون حمایتهای دولتی بسازد. او خطاب به حاضران گفت: “میدانم اگر در آنجا و در جمع شما بودم خیلی برایم سختتر میشد که بتوانم احساساتم را بیان کنم. خیلی خوشحالم که فیلم من دیده شد و جایزه مهمی را هم دریافت کرد. خوشبختانه با به دست آوردن این جایزه امکاناتی برایم فراهم می شود تا فیلم تازهام را شروع کنم چون ما با کارها و ایدههای فیلمهایمان زنده هستیم و میتوانیم خودمان و همفکرانمان را نجات بدهیم.”
جایزه دوم ۱۰۰۰۰ دلاری توسط شهره آغداشلو بازیگر نامزد جایزه اسکار و برنده جایزه “امی” به فیلم “ابراهیم” ساخته مشترک الناز قادرپور و رضا گمینی اهدا شد. فیلم روایت نوجوانی به نام ابراهیم است که در غاری در نزدیکی یک روستای کوچک به قتل رسیده و سوزانده شده است. پلیس به دنبال پدر اوست که در مسجد کوچکی در حال دعا خواندن است. سازندگان این فیلم نیز مانند دیگر برندگان امسال از داخل ایران شانس حضور در محل فستیوال را پیدا نکردند.
الناز قادرپور یکی از دو کارگردان فیلم، در یک پیام ویدیویی ضمن سپاس از برگزارکنندگان جشنواره– “بنیاد فرهنگ”- و حرکت ارزشمند این نهاد فرهنگی و سپاس از هیئت گزینش جشنواره و عوامل فیلم به حاضران گفت: “ما در فیلم ابراهیم سعی کردیم صدای قربانیان خشونت باشیم. صدایی که خیلی شنیده نمیشود. امیدواریم که تا اینجا موفق بوده باشیم.”
جایزه اول جشنواره امسال
جایزه نخست جشنواره امسال توسط لیلی امیرارجمند از مدیران “کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان” که بر دوران طلایی ادبیات، موسیقی، انیمیشن و سینمای کودک این نهاد فرهنگی مهم در ایران پیش از انقلاب نظارت داشت، به مستند کوتاه “پورزال” (از تولیدات مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی) ساخته مشترک ماریا ماوتی و احسان فرخیفرد اهدا شد. فیلم که بخشهایی از آن با انیمیشن همراه است درباره شرایط محیط زیستی پیرزنی است که در زادگاهش، در روستایی متروک به تنهایی روزگار می گذراند و حاضر نیست زاد و بوم و خاطرات گذشتهاش را در کنار دریاچهای که روزی به نام دریاچه “سیستان” شناخته میشد، ترک کند.
دریاچه بینالمللی “هامون” سومین دریاچه بزرگ ایران پس از دریاچه مازندران و ارومیه است که بین ایران و افغانستان قرار گرفته و بخشی از پناهگاه حیات وحش هامون وهفتمین دریاچه بینالمللی جهان و یکی از ذخیرهگاههای زیست کره زمین به شمار می رود که که در استان سیستان و بلوچستان ایران واقع شده است. در فیلم میبینیم که مقامات افغانستان با بستن آب، دریاچه هامون را خشک کرده و جلوی آب را گرفتهاند. میلیونها ماهی خشک شده سطح دریاچه را پوشانده و همه جا پرندگان از بیآبی مردهاند. سیصد قریه تخلیه شده و در همه جا توفان شن گسترده شده، اما مادربزرگ تنهای مستند پورزال حاضر نیست زادگاه و خاطراتی را که در ذهنش مانده ترک کند و روزهایش را به جمع آوری ماهیهای خشکیده سطح دریاچه میگذراند.
ماریا ماواتی که او هم به دلیل ممنوعیت سفر ایرانیان به آمریکا نتوانست در محل جشنواره حضور پیدا کند، در یک پیام ویدیویی، ضمن سپاس از هیئت داوران گفت: “فیلم تلاشی است برای شنیدن صدای خاموش پیرزنی که در حاشیه دریاچه هامون و جایی که ماهیها خشک شدهاند زندگی میکند و زندگیش لبریز از درد است. روایت ما از هامون که روزی محل تلاقی زندگی، فرهنگ و طبیعت بوده و امروز محل یک تراژدی محیط زیستی است، اما در عین حال داستان فیلم، انعطافپذیری مردم شریف و پاک نژاد سیستان هم هست که در مقابل جریان آبهای در حال کاهش مقاومت کرده و می کنند.”
احسان فرخی فرد، دیگر کارگردان فیلم “پورزال” هم به تماشاگران گفت که شناخت و تماشای این فیلم برای آنها به عنوان فیلمساز حائز اهمیت زیادی است و ضمن احساس شادی، حس مسئولیت سنگینتری را هم به همراه دارد: “این فیلم همچنین هشداری است به ما ملت ایران تا به مناطق حفاظت شده و شرایط محیط زیستی مملکت خود بیشتر توجه کنیم. از خشک شدنهامون، دریاچه ارومیه و زاینده رود تا آتشسوزیهای کوهستانهای زاگرس، هورالعظیم و نابودی دیگر مناطق این کشور که امروز به خاطرهای دوردست تبدیل شدهاند.”
این دو فیلمساز امیدوارند تا همسایگان افغانستانی ایران بتوانند با در نظرگرفتن اهمیت چنین منابع طبیعی برای کل بشریت، در آینده با نگاهی انسانیتر و دیدگاهی وسیعتر و پایدار با این مسئله برخورد کنند.
شما می توانید چهار فیلم برتر را از طریق وبسایت جشنواره بنیاد فرهنگ تماشا کنید.
