هیئت عالی نظارت مجمع تشخیص مصلحت نظام، اصلاح موادی از لایحه «اصلاح بند الف ماده ۵۸ قانون بانک مرکزی» را مورد بررسی قرار داد و حذف چهار صفر از پول ملی را مغایر سیاستهای کلی ندانست.
هیئت عالی نظارت مجمع تشخیص مصلحت نظام روز گذشته، سهشنبه۲۲ مهرماه ۱۴۰۴، نشستی با حضور اکثریت اعضاء، نمایندگان رؤسای قوای مقننه و قضاییه، رئیس کل بانک مرکزی و رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی تشکیل داد.
در این جلسه، موضوع حذف چهار صفر از پول ملی یکی از بندهای مهم مورد بحث بود که در نهایت، اعضای هیئت عالی آن را مغایر با سیاستهای کلی نظام تشخیص ندادند. با تأیید این تصمیم، مسیر اجرای طرح حذف چهار صفر از پول ملی هموار شد.
لایحه اصلاح قانون پولی و بانکی کشور درباره حذف چهار صفر از پول ملی که روز گذشته در مجمع تشخیص مصلحت نظام تصویب شد، هفته گذشته در صحن علنی مجلس شورای اسلامی بررسی و با ۱۴۴ رای موافق، ۱۰۸ رای مخالف و ۳ رای ممتنع از مجموع ۲۶۲ نماینده حاضر به تصویب رسیده بود.
حذف چهار صفر از پول ملی سالهاست به عنوان اقدامی در جهت کاهش تورم در دستور کار دولتهای مختلف جمهوری اسلامی قرار داشته است. با اینهمه کارشناسان معتقدند در شرایط کنونی اقتصاد کشور این اقدام بر کاهش تورم اثر چندانی نخواهد داشت و دولت باید بر رفع عوامل تورمزا تمرکز کرده و تلاش کند ارزش پول ملی را افزایش دهد.
اکنون در شرایطی با تصویب حذف چهار صفر از پول ملی در مجمع تشخیص مصلحت نظام، اظهارنظرها در اینباره همچنان ادامه دارد.
مجتبی یوسفی عضو هیئت رئیسه مجلس شورای اسلامی امروز چهارشنبه ۲۳ مهر ۱۴۰۴ اعلام کرده حذف صفر از پول ملی تأثیری بر زندگی مردم ندارد و حتی این کار می تواند قدرت خرید آنها را کمتر کند.
عضو هیئت رئیسه مجلس شورای اسلامی گفته «اگر با حذف صفر اگر جلو تورم گرفته نشود، عملاً کاری انجام نشده است بلکه این اقدام حتی تورم را تشدید میکند. زیرا مثلاً وقتی جنسی ۲۲۲ هزار تومان است، با حذف صفر این عدد به سمت بالا گرد میشود تا بتوان آن را پرداخت کرد. از طرفی حقوقی که من به شخصه دریافت میکنم با این حذف صفر، تغییر نمیکند. الان اگر صفرهای حقوق من را حذف کنند، قدرت خرید من افزایش مییابد؟! خیر.»
مجتبی یوسفی همچنین گفته «حذف چهار صفر حتی قدرت خرید مردم را هم کمتر میکند. حقوقی که مردم میگیرند ثابت است و با کم و زیاد شدن صفرها، تأثیری بر بهبود زندگی آنها ندارد. این حقوق با افزایش تورم و کاهش ارزش پول ملی روز به روز در حال بیارزشتر شدن است. کشور ترکیه هم این تجربه را دارد. صفرهایش را حذف کرد اما الان این کشور تورم ۵۰ تا ۶۵ درصدی دارد.»
او افزوده که «با حذف چهار صفر، قیمت دلار «الان» یا «الان» از مثلا ۱۲۰ هزار تومان به ۱۲ هزار تومان کاهش مییابد. با این کار یکبار دیگر اجازه میدهیم قیمت دلار به صد هزار تومان برسد. در حالی که قرار بود نرخ دلار با ورود برخی از مسئولین به قدرت، کاهش پیدا کند ولی افزایش بیش از چهل هزار تومنی را هم شاهد بودیم. بنابراین اگر خروجی حذف صفر این باشد که این به معنای کوچک یا حتی جمع شدن سفر مردم است و تورم هم افزایش خواهد یافت و تورم هم یعنی دزدی از جیب فقرا.»
حاکم ممکان سخنگوی کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی نیز دو روز پیش درباره لایحه حذف چهار صفر از پول ملی گفته بود «این اقدام، توجیه فنی و اقتصادی در شرایط فعلی ندارد اما در بلندمدت و با بهبود شاخصهای اقتصادی میتواند بر کنترل تورم و بهبود وجهه بینالمللی پول ملی اثر مثبت بگذارد.»
سخنگوی کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی افزوده بود که «تجربه کشورهای دیگر نشان میدهد حذف صفر از پول ملی معمولاً پس از دورهای از نابسامانی اقتصادی و در شرایطی انجام میشود که اقتصاد کشور به ثبات نسبی رسیده باشد. این اقدام بیشتر جنبه روانی دارد و به تقویت اعتماد عمومی به پول ملی کمک میکند.»
حاکم ممکان با بیان اینکه «این لایحه از سوی دولت و بطور مشخص از طرف بانک مرکزی ارائه شد که هدف اصلی بانک مرکزی از این اقدام، ارتقای جایگاه پول ملی در مبادلات بینالمللی و تسهیل محاسبات مالی عنوان شده» گفته بود «نظر کمیسیون این بود که حذف صفرها باید در زمانی صورت گیرد که ثبات اقتصادی حاصل شده باشد تا این اقدام تأثیر واقعی و ماندگار داشته باشد. با این حال، مجلس در راستای همکاری با دولت و برای ایجاد هماهنگی در سیاستهای پولی و ارزی کشور با کلیات این لایحه موافقت کرد.»
حجت فرزانی، کارشناس مسائل پولی و بانکی نیز معتقد است «حذف صفر از پول ملی، موضوعی است که اگر بخواهد به صورت عملیاتی اجرا شود، نیازمند نگاهی جامع به تجارب بینالمللی و زمینههای اقتصادی داخلی است» و «اگر ایران نیز بخواهد سیاست حذف صفر را دنبال کند، باید همزمان اصلاح ساختار اقتصادی را هم در دستور کار قرار دهد. در غیر این صورت این اقدام صرفا تغییر ظاهری در واحد پولی خواهد بود و مانند تجربه کشورهای دیگر شکست خواهد خورد.»
حجت فرزانی افزوده «در شرایطی که نقدینگی لجام گسیخته و تورم افسارگسیخته داشته باشیم، اصلاحات ساختاری و انضباط مالی وجود نداشته باشد و کسری بودجه مشهود باشد، رویکردهای مبتنی بر کسری بودجه همچنان از محلهای تورمزا و استقراض از بانک مرکزی و جیب مردم باشد؛ نباید انتظار داشته باشیم حذف صفر از پول ملی اثرگذار باشد و باعث ثبات در قیمتها و کنترل تورم شود.»
به گفته این کارشناس، در شرایطی که اصلاح ساختار اقتصادی رخ دهد، درآمد پایدار اقتصادی و برآورد رشد اقتصادی مثبت برای چندین سال وجود داشته باشد میتوان امیدوار بود که حذف صفر ملی اثرگذار باشد.
او همچنین تأکید کرده که «حذف صفر از پول ملی بدون انجام اصلاحات صرفا آثار کوتاهمدت دارد. بطوری که در ظاهر باعث کوچک شدن ارقام میشود و پول به لحاظ اسمی تقویت میشود.»
حجت فرزانی تاکید کرده که «این تغییر اسمی ممکن است باعث شود مردم احساس کنند ارزش پول تقویت شده یا اقتصاد نظم بیشتری پیدا کرده است. از این منظر، حذف صفر میتواند اثری روانی و کوتاهمدت بر انتظارات تورمی بگذارد و آرامشی نسبی در فضای اقتصادی ایجاد کند.»
محمدحسین عادلی اقتصاددان و رئیس پیشین بانک مرکزی هم معتقد است «اولویت مردم الان این نیست که ۱۰ هزار تومان را یک تومان بنامند. حذف صفر از پول ملی در شرایط فعلی میتواند بهمثابه پوست خربزهای زیر پای کشور عمل کند.»
این اقتصاددان توضیح داده که «در شرایطی که کشور با تورم مزمن ادامهدار ۴۰ درصدی یا بالاتر دست و پنجه نرم میکند، هرگونه حذف صفر فقط برای مدت بسیار کوتاهی اثر دارد و مجددا تورم به اقتصاد برمیگردد. اگر تورم ۴۰ درصد باشد، هر یک سال و ۸ ماه قیمتها دو برابر میشود.»
محمد حسین عادلی توضیح داده که «در همه دنیا برای انجام چنین کار مهمی، یک بسته اقتصادی تعریف میشود و در آن بسته اقتصادی، برخی اقدامات در اولویت قرار میگیرند، سپس همه آنها با هم یا پشت سر هم انجام میشود.»
او افزوده «دولت در این شرایط که از تغییر قیمت حاملهای انرژی به سبب بروز آثار روانی، اجتماعی و سیاسی آن بهشدت پرهیز میکند، چگونه حاضر است ارزش کل داراییهای مردم را بهیکباره کاهش دهد؟ آیا مسوولیت و تحمل آثار اجتماعی و سیاسی آن را دارد؟»
این اقتصاددن گفته «موافقان طرح مذکور معتقدند صفرزدایی برای محاسبات حسابداری خیلی خوب است. بله این گزاره درست است؛ اما الان این موضوع در اولویت کشور نیست.»
او همچنین تأکید کرده «عنوان میشود ارزش پول ملی نسبت به دلار افزایش پیدا میکند. خیر؛ حذف صفر از پول ملی به هیچ وجه به معنای افزایش قدرت خرید و ارزشمند شدن پول ملی نیست، زیرا آن ۱۰ تومان طبق تعریف همان ۱۰۰ هزار تومان است.»
