بعد از «جنگ ۱۲ روزه» قیمت انواع کالاهای مصرفی به ویژه مواد خوراکی به شدت افزایش یافت. بسیاری از تحلیلگران میگویند. این گرانیها در شرایطی اتفاق افتاد که مدتهای طولانی است اولویت بخش عمدهای از مردم فقط تامین نیازهای فوری زندگی مانند مواد غذایی است تا حداقلها برای «بقا» را تأمین کنند.
مرتضی افقه، عضو هیأت علمی دانشگاه اهواز، با هشدار نسبت به وخامت اوضاع اقتصادی مردم میگوید اگر تحریمها رفع نشود و اصلاحات مالیاتی جدی صورت نگیرد، تورم تا پایان ۱۴۰۴ از ۶۰ درصد عبور کرده و فقر گستردهتر خواهد شد.
افقه در گفتگو با «خبرآنلاین» عنوان کرد: «سال گذشته پیشبینی کرده بودم دولت اگر نتواند تحریم و چالش خارجی را مرتفع کند، در نیمه دوم نمیتواند هزینههای جاری خود را تامین کند. در آن زمان پیشبینی تورم بیش از ۵۰ درصدی را داشتم، اما آن زمان نه جنگ ۱۲ روزه رخ داده بود و نه سه کشور اروپایی با اجرای مکانیسم ماشه، تیر خلاص را به برجام زده بودند.»
خبرآنلاین دهمآبان در گزارشی با اشاره به «وخامت اوضاع اقتصادی مردم» مینویسد یکی از محققان مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی گزارش داد که ۴ میلیون نفر از ایرانیان (حدود ۵ درصد کشور) درآمدشان کفاف تامین حداقل غذای ماهانه آنها را نمیدهد. به زبان سادهتر از هر ۲۰ ایرانی یک نفر دچار گرسنگی مزمن است و با توجه به تورم بالای فعلی، میتوان پیشبینی کرد که هم شدت گرسنگی و هم میزان گرسنگان در سالهای آینده افزایش هم پیدا کند.
پیشتر کمال سیدعلی معاون پیشین بانک مرکزی نیز هشدار داده بود ممکن است در بدترین حالت نرخ تورم به ۶۰ درصد هم برسد.
رضا صادقیان تحلیلگر اقتصادی، سیاسی در مقالهای در روزنامه «جهان صنعت» مینویسد: «تورم زندگی امروز اکثریت شهروندان را سخت و دشوار و آینده آنان را بدون تصویر میکند؛ آیندهای که هیچ تعریفی از آن در دسترس نخواهد بود. باز هم تاکید میکنم اکثریت شهروندان، وگرنه برخیها که دستشان به ثروتهای بیانتها رسیده ذرهای از تورم شکایت نداشته و ندارند چون خودشان از این نابسامانی منتفع بودهاند اما برای اکثریت مردم چنین نیست. همه به دنبال گذر از امروز و رسیدن به آیندهای نامشخص و نامعلوم هستند.»
او تأکید میکند: «قیمت گوشت، مرغ، حبوبات و… حکایت از تورمهای بیش از ۶۰درصد دارد بنابراین شهروندان ایرانی و خصوصا اقشار حقوقبگیر گرفتار در گرداب تورم شدهاند.»
کاملاً پیداست حکومت راهکاری برای عبور از این بحران ندارد. تنها گزینه برای جلوگیری از افزایش افسار گسیخته قیمتها سازش با غرب بود که علی خامنهای رهبر نظام زیر بار شروط اروپا و آمریکا نرفت و مذاکرات بازهم به بنبست خورد.
پس از فعال شدن مکانیسم ماشه و بازگشت تحریمها، همچنان احتمال وقوع یک جنگ دیگر بر اقتصاد سایه افکنده است. خروج سرمایه از بانکها و بورس ادامه دارد. در چنین شرایطی تمرکز حکومت روی واردات کالاهای اساسی و توزیع آن است تا حداقل کمبود کالاها سبب شکلگیری جرقههای اولیه اعتراضات نشود. اینکه جمهوری اسلامی تا کجا میتوانند این وضعیت را مدیریت کنند مشخص نیست اما دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا معتقد است آنها دوان نخواهند آورد.
