در حالیکه دولت مسعود پزشکیان اجرای «اینترنت طبقاتی» را از دانشگاههای کشور آغاز کرده است، فعالان دانشجویی در دو دانشگاه تهران و «شریف» به این روند اعتراض و اعلام کردهاند سیاست ناعادلانه «اینترنت طبقاتی» را نمیپذیرند.
دانشگاه تهران هفته گذشته از اجرای طرح «اینترنت طبقاتی» برای دانشجویان این دانشگاه و با رفع فیلتر یوتیوب در اینترنت دانشگاه خبر داده بود. اجرای طرح اینترنت طبقاتی با واکنش فعالان دانشجویی در دانشگاههای تهران و «شریف» روبرو شده است.
شورای صنفی دانشگاه صنعتی «آریامهر» (شریف)، در نامهای به حسین سیمایی صراف وزیر علوم، نسبت به ارائه اینترنت طبقاتی در دانشگاهها اعتراض کرده و نوشته «دانشگاه محل کسب علم و اندیشه است، نه سکوی ویژهخواری و امتیازطلبی. صریح و بیپرده اعلام میکنیم که به هیچ عنوان سیاست ناعادلانه «اینترنت طبقاتی» را نخواهیم پذیرفت.»
در بخشی از این نامه آمده «اینکه وزارت علوم، به جای پیگیری حل ریشهای مسئله فیلترینگ و محدودیتهای گستردهای که سالهاست آموزش و پژوهش دانشجویان را زمینگیر کرده، آغازگر بساط تقسیم ناعادلانه اینترنت باشد، مایه تأسف است. اگر هدف واقعاً «تسهیل آموزش» است، چرا تمام جامعه از این حق بیبهره بماند؟ مگر سواد، پیشرفت و آگاهی مختص جماعت دانشگاهی است و بقیه مردم نیازی به آموزش ندارند؟ اگر دغدغه شما علم و دانایی است، راه درست آن دسترسی آزاد برای همگان است، نه مرتفعسازی دیوار تبعیض.»
در بخش دیگری از نامه تأکید شده «جناب وزیر، اجازه دهید بیپرده بگوییم؛ اساس چنین گزارهای از ریشه باطل است. اینکه یوتیوب را «عمدتاً آموزشی» بدانیم، یعنی ما هنوز ماهیت جهان دیجیتال را نفهمیدهایم. یوتیوب نه «ابزار آموزشی» صرف، بلکه رسانهای فراگیر از زندگی، فرهنگ، علم، هنر، نقد، طنز، سیاست، جامعه و مهمتر از همه، حق این مردم است. هیچ رسانه زندهای را نمیتوان به یک کاربرد تقلیل داد. این نگاه خشک، همان نگاه گزینشی و قیممآبانه است که سالهاست فضای فرهنگی کشور را فلج کرده است.»
شورای صنفی دانشگاه صنعتی «شریف» همچنین نوشته «فراموش نکردهایم که یکی از شعارهای اصلی دولت، «رفع فیلترینگ و باز شدن فضای ارتباطی» بود. اما امروز، نه تنها وعدهها معکوس شده، بلکه همان ارتباط نیمبند موجود نیز در حال تبدیل شدن به امتیازی خاص است. دولتی که وعده رفع فیلترینگ اینستاگرام را هم نتوانسته عملی کند، چگونه به خود حق میدهد دسترسی عموم مردم به اینترنت را طبقهبندی کند؟ اگر هدفتان خیر و نیتتان گسترش علم و دانش است، این راهش نیست.»
شورای صنفی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران نیز در بیانیهای اعلام کرده است که رفع فیلتر یوتیوب تنها برای دانشگاههای خاص، «مصداق تشدید نابرابری و تبعیض ساختاری» است.
در این بیانیه آمده «دسترسی محدود اقشاری معیّن، مانند پرسنل دانشگاهها و دانشجویان برخی دانشگاههای خاص، مشخصا در جهت طبقاتیکردنِ دسترسی به بدیهیترین حقوق شهروندی است. این طرح، شکاف طبقاتی موجود در مناسبات اجتماعی را تعمیق میبخشد و اگر برای تمامی اقشار جامعه امکانساز نباشد، مصداق سیاستی نابرابر و سلطهآمیز خواهد بود.»
شورای صنفی این دانشکده تأکید کرده است که جامعه دانشگاهی باید «در برابر هرگونه سیاستِ فرودستسازی و سلب امکانات از طبقات محروم بایستد» و خواستار لغو سیاستهای تبعیضآمیز در دسترسی به فضای دیجیتال شده است.
دانشگاه تهران هفته گذشته در اطلاعیهای رسمی که در کانال رسمی این دانشگاه منتشر شده اعلام کرده از این پس دسترسی به پلتفرم یوتیوب از طریق اینترنت داخلی دانشگاه، بدون نیاز به فیلترشکن، امکانپذیر است.
در این اطلاعیه آمده است که این تصمیم با هدف تسهیل استفاده آموزشی و پژوهشی از محتوای ویدئویی یوتیوب اتخاذ شده است.
اطلاعیه دانشگاه تهران افزوده در جلسه اخیر شورای صنفی خوابگاههای دانشگاه تهران با معاونت فناوری دیجیتال و معاونت دانشجویی، یکی از محورهای بحث، فراهمسازی دسترسی آزاد به این پلتفرم از طریق شبکه داخلی دانشگاه بوده که اکنون اجرایی شده است.
اینترنت طبقاتی به عنوان اقدامی تبعیضآمیز و در جهت سرکوب شهروندان با ابزار محدودیت اینترنت مدتهاست در جمهوری اسلامی مطرح شده اما تا کنون به صورت رسمی اجرایی نشده بود. اکنون در دولت اصلاحطلب مسعود پزشکیان و با وجود وعده پزشکیان درباره رفع فیلتر اینترنت و تأکید او بر حق آزادی اینترنت، اجرای اینترنت طبقاتی آغاز شده است.
تیرماه امسال شورای عالی فضای مجازی با تصویب آییننامه جدید مجوز رسمی راهاندازی اینترنت طبقاتی در ایران را صادر کرد.
یک هفته پپش از مصوبه شورای عالی فضای مجازی، انجمن صنفی کسب وکارهای اینترنتی در نامهای به وزیر ارتباطات و مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت هشدار داده بود که ادامه قطع و اختلال در اینترنت «مرگ اکوسیستم استارتآپی» را که پیشتر نسبت به آن هشدار داده شده بود، به یک واقعیت قریب الوقوع تبدیل خواهد کرد.
این نامه تأکید کرده بود که اختلالهای اخیر که همزمان با شروع جنگ دوازده روزه اسرائیل و ایران اتفاق افتاده و با وجود آتش بس همچنان ادامه دارد، ضربات سنگینی به کسب وکارهای اینترنتی زده است: «دستکاری هدفمند DNS ها، مسدودسازی IP ها، کاهش کیفیت خدمات و محدودسازی ارتباط با اینترنت جهانی به روشهای متعدد، ضربات جبران ناپذیری بر پیکره اقتصاد دیجیتال وارد کرده است.»
اینهمه در حالیست که تیم انتخاباتی مسعود پزشکیان وعده رفع فیلترینگ را به ویژه برای کسب رأی نسل جوان برجسته کردند با اینهمه اکنون نه تنها رفع فیلترینگ صورت نگرفته بلکه وضعیت اینترنت بدتر از گذشته شده و اینترنت طبقاتی نیز در حال پیادهسازی است.
مسعود پزشکیان میتوانست به راحتی در شورای عالی فضای مجازی دستور پایان فیلترینگ و بهبود وضعیت اینترنت را صادر کند اما همچنان در اینباره مقاومت دارد. فاطمه مهاجرانی سخنگوی دولت هم تأکید کرده بود که رئیس دولت میتواند با یک دستور فیلترینگ را پایان دهد اما به دنبال ایجاد «وفاق» در بین سران حکومتی در اینباره است.
