آتش‌سوزی در جنگل‌های هیرکانی استان مازندران در نزدیکی روستای «الیت» در نزدیکی مرزن‌آباد وارد سومین هفته شده است. بی‌توجهی مسئولان به ویژه در دو هفته نخست آتش‌سوزی در کنار نبود امکانات و تجهیزات لازم سبب گسترش آتش‌سوزی شده است.
آتش‌سوزی در جنگل‌های هیرکانی در استان مازندران و در نزدیکی روستای الیت در مرزن‌آباد از اواسط آبان‌ماه آغاز و با وجود تلاش‌های شبانه‌روزی مردم محلی و فعالان محیط زیست این آتش‌سوزی همچنان ادامه دارد.
بر اساس آخرین گزارش‌ها بیش از ۸ هکتار از منابع طبیعی درگیر آتش‌سوزی هستند و وجود لاش‌برگ‌ها و درختان شکسته در کف جنگل، مهار آتش را دشوار کرده است. بافت انبوه جنگل‌های منطقه در کنار خشک بودن درختان به علت عدم بارندگی باران سبب گسترش پرسرعت آتش‌سوزی شده است.
در سومین هفته از آتش‌سوزی‌ای که در دو روز گذشته بیش از پس گسترش یافته مقامات دولت پزشکیان از معاون اول رئیس جمهور تا رئیس سازمان حفاظت محیط زیست بالاخره به این حادثه واکنش نشان دادند.
نبود امکانات و تجهیزات حرفه‌ای از مهمترین دلائل گسترش آتش‌سوزی در بخش‌هایی از جنگل است که برای فعالان محیط زیست و مردم عادی صعب‌العبور بوده و دسترسی به آن دشوار است.
گزارش‌های حاکی از آنست که طی هفته نخست آتش‌سوزی ۲۰ نفر از نیروهای همیار طبیعت که شامل مردم محلی و فعالان محیط زیست بودند که از دیگر شهرها برای کمک به مهار آتش‌سوزی به منطقه رفته بودند مصدوم شدند.
کاوه مدنی فعال ارشد محیط زیست شب گذشته با انتشار ویدئویی از آتش‌سوزی گسترده در جنگل‌های هیرکانی نوشت جنگل‌های باستانی هیرکانی، گنجینه‌ای از میراث جهانی یونسکو و یکی از آخرین جنگل‌های بارانی معتدل زمین، هستند و تأکید کرد ایرانیان در حال از دست دادن میراث طبیعی قدیمی‌تر از تمدن پارسی هستند.
فعالان محیط زیست و اهالی محلی بارها طی دو هفته گذشته از نبود امکانات خبر داده و گفتند اگر در نخستین ساعات آتش‌سوزی، مقامات مسئول اقدامات لازم را انجام می‌دادند آتش مهار و بیش از دو هفته ادامه و گسترش نمی‌یافت.
یک فعال محیط زیست به روزنامه «هم‌میهن» گفته «آتش‌سوزی‌ای که می‌توانست در روزهای اول مهار شود با بی‌توجهی مسئولان، به این شکل درآمد. دوستان ما روز اول آتش را مهار کردند و تا جایی‌که ممکن بود با طناب پایین رفتند و آتش را خاموش کردند، فقط یک دهلیز کوچک مانده بود، اما شدت خشکسالی امسال زیاد بود و داخل درختان تنومند را نمی‌توان با خاک و بیل خاموش کرد. تنه این درختان چند روز دود می‌کردند و به‌مدت دو روز تا حدوی دود آنها کاهش پیدا کرد، اما همه می‌دانستند با وزش باد شدید دوباره این آتش شروع شود.»
در این شرایط اما مهرداد خزائی، مدیر منابع طبیعی نوشهر، در سخنانی فرافکنانه علت آتش‌سوزی را «انسانی» عنوان کرده و گفته است که «آتش‌سوزی‌های جنگل هیرکانی تحت کنترل است و نیازی به نیروهای غیرمتخصص نیست.»
مدیر کل مدیریت بحران مازندران اما روز پنجشنبه ۲۹ آبان‌ماه از شعله‌ور شدن دوباره آتش در جنگل الیت در شهرستان چالوس «به علت وزش باد» خبر داده و گفته بود از صبح پنجشنبه سه فروند بالگرد برای اطفای حریق اعزام شده‌اند.
به نظر می‌رسد دولت مسعود پزشکیان پس از دو هفته تعلل در نهایت از ترکیه درخواست کمک کرده و قرار است از امروز، شنبه اول آذرماه، دوهواپیما و یک بالگرد از این کشور برای کمک به عملیات اطفای حریق وارد ایران شوند.
شب گذشته شینا انصاری، معاون رئیس‌جمهور ایران و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، پس از روزها سکوت غیرمسئولانه درباره این آتش‌سوزی از «انجام رایزنی‌های بین‌المللی برای جلب کمک جهت خاموش کردن آتش‌سوزی جنگل‌های الیت چالوس» خبر داد. او گفت روز شنبه اول آذر ماه یک بالگرد و دو هواپیمای ترکیه به همراه یک تیم هشت نفره به منطقه می‌رسند.
مقامات مسئول در حالیکه حدود دو هفته با سکوت و بی‌اعتنایی نسبت به این آتش‌سوزی سبب تداوم و گسترش آن شدند، حالا از دشواری عملیات اطفای حریق می‌گویند. مدیرکل مدیریت بحران مازندران گفته به خاطر شرایط خاص منطقه، این «یکی از پیچیده‌ترین عملیات اطفای آتش در سال‌های اخیر» محسوب می‌شود.
در حالیکه آتش در جنگل‌های هیرکانی مازندران وارد سومین هفته شده محمدرضا عارف، معاون اول مسعود پزشکیان ساعاتی پیش و در شامگاه جمعه ۳۰ آبان‌ماه در تماس‌های تلفنی جداگانه با مقامات استان مازندران از جمله استاندار و رئیس سازمان مدیریت بحران خواستار استفاده از «همه ظرفیت‌ها» برای اطفای کامل حریق شد.
محمدعلی ویشکایی مدیرکل مدیریت بحران استانداری گیلان امروز شنبه اول آذرماه به پیش‌بینی‌های سازمان هواشناسی طی روزهای آینده اشاره کرده که در آن عدم بارش، افزایش دما و وزش باد گرم در ارتفاعات پیش‌بینی شده است. او تأکید کرده «چنین شرایطی زمینه گسترش آتش‌سوزی در جنگل‌ها و مراتع را تقویت می‌کند.»
فرماندار نوشهر هم به دهیاران دستور داد با توجه به گرمای هوا و بالا رفتن احتمال آتش‌سوزی، همه مسیرهای منتهی به جنگل مسدود شوند.
محمد درویش، فعال و کنشگر محیط‌زیست، درباره چرایی علل وقوع آتش‌سوزی در جنگل‌های الیت، به وبسایت «خبرآنلاین» گفته «ما امسال با یکی از بدترین خشکسالی‌هایمان در پاییز روبرو شدیم و میزان بارندگی تا امروز خیلی کم بوده و من خودم هفته پیش که در منطقه چالوس بودم، پیش‌بینی می‌کردم که احتمال آتش‌سوزی خیلی زیاد است؛ چون هوا خیلی گرم است و جنگل‌ها کاملا خشک هستند و در بخش‌های بزرگی از جنگل‌های شمال هنوز پاییز اتفاق نیفتاده است و معمولا در چنین شرایطی ما با رخداد آتش‌سوزی مواجه می‌شویم.
محمد درویش تأکید کرده که «وقتی که آتش در چنین جنگل‌های متراکمی رخ می‌دهد، واقعا اینکه فکر کنیم می‌توانیم بدون ابزارهای تکنولوژی آتش را مهار کنیم، یک مقداری رؤیاگونه است؛ اگر در «زاگرس» ما می‌توانستیم آتش را با خسارت کمتر مهار کنیم به دلیل این بود که رویشگاه‌های زاگرس خیلی تُنُک هستند و درختان از هم فاصله دارند و می‌توانستیم عملیات نجات‌بخشی را انجام دهیم اما در منطقه «الیت» ما یکی از متراکم‌ترین رویشگاه‌های جنگلی کشور را داریم و متأسفانه الان مهار آتش سخت است، مگر اینکه بارندگی اتفاق بیافتد تا بتوان امیدوار بود که آتش جنگل‌ها خاموش شود.»
او افزوده «الان موقع درخواست کمک‌های بین‌المللی است تا در واقع بتوانیم با سرعت بیشتری عملیات نجات‌بخشی را انجام بدهیم تا خدایی نکرده این آتش وارد نقاط سکونتگاه‌های روستایی در اطراف مرزن‌آباد نشود و باید از حداکثر تلاش استفاده کنیم تا بتوانیم پیشروی آتش را مهار کنیم و این نیاز به ابزار و تکنولوژی دارد و متاسفانه ایران فاقد آن است و باید از تکنولوژی کشورهای همسایه و به ویژه از روسیه و ترکیه درخواست کمک کنیم.»
یکی از مهمترین انتقادهای فعالان محیط زیست به مقامات جمهوری اسلامی تعلل آنها برای اقدامات موثر در مهار آتش‌سوزی است. از جمله اعلام درخواست کمک از کشورهای همسایه. موضوعی که محمد درویش هم می‌گوید از آن «تعجب» می‌کند: «من هم واقعا تعجب می‌کنم؛ در اینطور مواقع ما باید به داد هم برسیم، چرا ایران سکوت کرده است؟ خودش هم با تعلل و بعد از یک عالمه درخواست و بعد از اینکه ۱۰ روز است این جنگل‌ها می‌سوزند، از ایلوشین و دیگر ابزار و وسایل اطفاء آتش را به اینجا آورده و استفاده کردند؛ واقعا این مسئولین چرا اینقدر تعلل می‌کنند؟ این مطالبه و سوال جدی ما فعالان محیط‌زیست است که اینهمه تععل برای چیست؟»
مقامات جمهوری اسلامی حتی این آتش‌سوزی را که با ناکارآمدی و بی‌تفاوتی مقامات دولت گسترش یافته، به موضوعی امنیتی تبدیل کرده‌اند. منابع محلی در استان مازندران گزارش داده‌اند پس از انتشار ویدئویی از سوی سینا اسفندیاری، دهیار روستای الیت که اعلام کرد دولت تاکنون هیچ کمکی برای مهار آتش‌سوزی ارائه نکرده، مأموران امنیتی او را بازداشت کردند!
