رئیس اتحادیه فرآوردههای لبنی با اعلام آماری تکاندهنده گفته سرانه مصرف لبنیات نسبت به ۱۵ سال قبل تقریبا به یک سوم رسیده است. او تأکید کرده حدود ۴۵ میلیون نفر در ایران، یعنی نیمی از جمعیت کشور، دیگر قدرت خرید لبنیات ندارند.
علی احسان ظفری رئیس اتحادیه فرآوردههای لبنی با اشاره به افزایش قیمت لبنیات در ایران گفته «امروز سرانه مصرف لبنیات ایران ۵۰ کیلوگرم است. در سال ۱۳۸۹ سرانه مصرف لبنیات ایران ۱۳۰ کیلوگرم بود اما با افزایش شدید قیمت لبنیات، دهکهای یک تا پنج درآمدی، یعنی حدود ۴۰ تا ۴۵ میلیون نفر از جامعه دیگر قدرت خرید لبنیات ندارند.
رئیس اتجادیه فرآوردههای لبنی علت افزایش قیمت لبنیات را افزایش قیمت شیرخام و سیاستهای ناکارآمد وزارت جهاد کشاورزی اعلام کرده و گفته «باید سرریز تقاضای داخلی صرف صادرات شیرخشک شود اما هماکنون نیاز سفره مردم صادر میشود. یعنی ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی برای واردات نهاده میدهیم اما شیرخشکی که با این ارز ارزان تولید شده با ارز آزاد صادر میشود.»
او توضیح داده که «وزارت جهاد کشاورزی آمار شیرخام را ۱۲/۸ میلیون تن در سال میدهد. ۷ میلیون تن آن جذب صنایع پودری یعنی شیرخشک میشود که نهایتا صادر میشود و در واقع مواد اولیه کشورهای مقصد میشود. ارز دولتی ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی به نهادههای دامی اختصاص مییابد تا نهایتا لبنیات برای مردم کشورمان با قیمت پایین عرضه شود، نه اینکه با تولید و صادرات شیرخشک، به جیب کشورهای مقصد برود.»
بر اساس توضیحات علی احسان ظفری سالانه ۲۰ هزار تن شیرخشک در ایران مصرف میشود اما در حال حاضر ۲۰۰ تا ۳۰۰ هزار تن صادرات رسمی و غیررسمی شیرخشک صورت میگیرد. او گفته «هر یک کیلوگرم شیرخشک از ۱۱کیلوگرم شیرخام تولید میشود. نیروی انتظامی عدد قابلتوجهی از قاچاق شیرخشک داده است بهطوری که بالای ۵۰ درصد آن به پاکستان قاچاق میشود.از ۵/۸ میلیون تن شیرخام باقیمانده حدود یک میلیون تن صرف شیردهی گوسالههای نورس میشود و بقیه به تولید لبنیات میرسد.»
در آذرماه جاری قیمت لبنیات با افزایش قابل توجهی روبرو شده است. خبرگزاری «ایسنا» گزارش داده قیمت ماست پرچرب یک برند پرمصرف در فاصله یک هفته گذشته حدود ۸ تا ۱۲ درصد رشد داشته و قیمت پنیرهای پرفروش بین ۵ تا ۱۰ هزار تومان افزایش یافته است. این تغییرات اغلب بدون اطلاعرسانی قبلی و با فاصله دو تا سه روزه اعمال میشوند. مصرفکنندگان از نوسان روزانه قیمتها گلایه دارند و برنامهریزی برای خرید کالاهای اصلی خانواده دشوار شده است.
یکی از شهروندان به «ایسنا» گفته «هفته پیش همین ماست را ۴۸ هزار تومان خریدم، امروز شده ۵۳ هزار تومان.»
فروشندگان نیز با چالشهای تأمین و قیمتگذاری مواجهاند و میگویند: «شرکت پخش امروز یک قیمت میدهد، فردا با قیمت دیگری میآید. مشتری خیال میکند ما قیمت را بالا بردهایم، در حالی که حاشیه سود ما ثابت است.» برخی فروشندگان برای جلوگیری از ضرر کمتر کالا سفارش میدهند و گاهی اجناس را با سود پایینتر میفروشند تا اعتماد مشتری آسیب نبیند.
امیرحسین اسماعیلپور مدیر عامل یکی از کارخانههای تولید لبنیات درباره علت افزایش قیمت لبنیات توضیح داده ریشه اصلی این گرانی، افزایش هزینه نهادههای دامی، رشد قیمت شیر خام، هزینههای بستهبندی، انرژی و حملونقل است که فشار سنگینی به تولیدکننده وارد کرده و مستقیم به مصرفکننده منتقل میشود.
او گفته قیمت مواداولیه لبنیات در سه ماه اخیر ۷۰ درصد گران شده و شیر خام از ۲۳ هزار تومان به ۳۵ هزار تومان رسیده است. ۶۵ درصد قیمت شیرخام را نهادههای دامی مثل ذرت، جو، سویا و کاه تشکیل میدهد که در چندماه اخیر در سامانه بازارگاه به خوبی تأمین نشده است. تب برفکی هم سبب شده در برخی دامداریها ۳۰ درصد تلفات دام داشته باشیم.»
امیرحسین اسماعیلپور افزوده «قبلا پول شیرخام را ۳ماه بعد میدادیم اما اکنون باید نقدی پرداخت کنیم چون دامداران مشکل دارند.»
این تولیدکننده لبنیات همچنین گفته قطع مستمر برق کارخانهها هم سبب آسیب دیدن دستگاههایی مثل دیگهای بخار شده که بر هزینه تمامشده تولید لبنیات افزوده است.»
در این میان غلامرضا نوری قزلجه، وزیر جهاد کشاورزی، بدون توضیح درباره افزایش قیمت پیدرپی قیمت لبنیات در ماهها و هفتههای گذشته مدعی شده «قیمتگذاری شیر خام سالی یکبار و طبق مصوبه ستاد تنظیم بازار انجام میشود. آخرین نرخ مصوب ۲۳ هزار تومان بر پایه چربی است و افزایش قیمت بیش از یکبار در سال رخ نمیدهد.» وی افزود تنها چهار قلم لبنی مشمول قیمتگذاری تعزیراتی هستند و سایر محصولات با سازوکارهای نظارتی دیگر کنترل میشوند.
با اینهمه همانطور که علی احسان ظفری رئیس اتحادیه فرآوردههای لبنی بخش قابل توجهی از شهروندان ناچار شدهاند لبنیات را به علت گرانی از سبد مصرفی خود حذف کنند.
کاهش قدرت خرید شهروندان در شیوه عرضه لبنیات در فروشگاههای اینترنتی نیز مشخص است چرا که بسیاری از این فروشگاهها امکان خرید قسطی برای لبنیات را ایجاد کردهاند!
