رئیس بخش خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی هشدار داده که «پدیده فرونشست زمین در برخی از نقاط کشور حتی به ۴۰ سانتیمتر هم رسیده است که اگر به برداشت منابع آبی به این روش ادامه دهیم قطعا این پدیده به تهدیدی جدی برای شهرهای مختلف کشور تبدیل خواهد شد.»
علی بیتالهی رئیس بخش خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی روز جمعه ۲۱ آذرماه ۱۴۰۴ در گفتگو با خبرگزاری «ایرنا» گفته در ۱۸ استان از ۳۱ استان کشور نرخ فرونشست بیش از ۱۰ سانتیمتر در سال است، این در حالی است که در آمار جهانی تنها ۵ درصد از پهنههای شناختهشده فرونشست زمین در دنیا در رده بالای ۱۰ سانتیمتر قرار دارند و اغلب زونهای فرونشستی اعداد بسیار پایینتری را نشان میدهند.
علی بیتالهی افزوده در حوالی بهرمان رفسنجان نرخ فرونشست گاهی به ۴۰ سانتیمتر در سال رسیده است، در جنوب استان البرز این عدد ۳۵ سانتیمتر، در جنوب غرب تهران حدود ۳۰ سانتیمتر و در استانهای قم، گلستان و خراسان رضوی نزدیک به ۲۰ تا ۲۲ سانتیمتر در سال گزارش شده است، از نظر گستردگی پهنههای با خطر بالای فرونشست، ایران جایگاه نخست جهان را دارد.
رئیس بخش خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازیبا بیان اینکه «طی چند سال گذشته بیش از ظرفیت از منابع آبی برداشت کردهایم» گفته فرونشست زمین ارتباط مستقیمی با برداشت و افت سطح آبهای زیرزمینی دارد، در حالی که از نظر کسری منابع آب زیرزمینی، ایران پس از چین و آمریکا در رتبه سوم جهان قرار دارد، از نظر وسعت پهنههای فرونشستی نیز بعد از چین و اندونزی سومین کشور محسوب میشود، اما از لحاظ تعدد پهنههای فرونشستی با نرخ بالا، ایران بیتردید رتبه نخست را دارد.
او درباره پیامدهای فرونشست زمین توضیح داد: فرونشست به معنای پایین رفتن سطح زمین است، این روند گاهی تدریجی و گاهی سریع و ناگهانی رخ میدهد، بدیهی است که تمامی مستحدثات موجود بر سطح زمین، از ساختمانها و محوطههای تاریخی گرفته تا خطوط انتقال سوخت، انرژی، آب، فاضلاب، راهآهن، جادهها و فرودگاهها تحت تأثیر قرار میگیرند.
علی بیتالهی افزوده هرچه میزان فرونشست بیشتر باشد، اثرات آن نیز شدیدتر خواهد بود، اگر این مستحدثات شامل سازههای تاریخی باشند، آسیبدیدگی آنها جدیتر و جبرانناپذیر خواهد بود، حدود ۷۵۰ شهر کشور بر روی زونهای فرونشستی یا در مجاورت آنها قرار دارند که نشاندهنده گستردگی بالای این پدیده در ایران است، با توجه به خشکسالیها و کاهش نزولات جوی، انتظار میرود شدت فرونشست افزایش یابد و طبیعتاً آثار تخریبی آن نیز بیشتر شود.
فرونشست در ایران سالهاست هشدار کارشناسان را در پی داشته اما مقامات دولت اقدامی برای کنترل این پدیده و یا کاهش سرعت گسترش آن انجام ندادهاند. گستردگی فرونشست به همه استانهای ایران رسیده و در استانهایی که بیشتر با این پدیده روبرو هستند، فرونشست وارد محدوده شهری شده است.
روز گذشته، بیستم آذرماه، فرونشستی در خیابان «ولدخانی» شهرک «ولیعصر» تهران ایجاد شد. جلال ملکی سخنگوی سازمان آتشنشانی تهران اعلام کرد که این حفره ابعادی ۱۰ متر در گستره و ۱/۵ متر در عمق دارد.
همچنین یک دستگاه مینیبوس، یک وانت مزدا و یک پیکان وانت که در محل پارک بودند، در بخشی از این حفره گرفتار شدند.
علی بیتالهی همچنین در گفتگو با خبرگزاری «ایلنا» درباره این حادثه گفته پیش از این درباره خطر احتمال فرونشست در منطقه ١٨ هشدار داده بودیم: «این حادثه یک فرو نشست ناحیهای است که ناشی از برداشت آب برای تامین آب شرب تهران بوده و ما اعلام کرده بودیم که نرخ فرونشست در این ناحیه و منطقه ١٨ در دو سال اخیر نسبت به سالهای قبل سه برابر شده است.»
او توضیح داده نرخ فرونشست ناحیهای در این منطقه بالای ۲۲ سانتیمتر در سال بوده و متاسفانه خاک منطقه از نوع غیر چسنده و پوک است که در اثر فرونشست این خاک پوک شده و در این شرایط وجود قنوات و آب های زیر سطحی در اثر بارندگی بموجب بروز این پدیده فروریزش ناگهانی شده است.
به گفته علی بیتالهی «موضوع مهمی که باید به آن توجه کنیم، عبور مسیر ریلی تهران به تبریز در منطقه است که دقیقا از همین نواحی مجاور فرونشست عبور کرده و بارها به همکاران خود در شرکت راه آهن گزارشهایی درباره تغییر نرخ فروشست در این منطقه را دادهایم که با توجه به این موضوع باید مانیتورینگ خطی را جدی بگیرند.»
