روزنامه «شرق» چاپ تهران در گزارشی از افزایش ۱۲ برابری مبتلایان به تب دنگی در استان هرمزگان طی یک سال خبر داده و این روند را هشداری جدی برای ساختار درمانی این استان ارزیابی کرده است.
بر اساس گزارش روزنامه «شرق» در سال ۱۴۰۳، در مجموع هزارو ۱۲۶ مورد تب دنگی در کشور تشخیص داده شد؛ اما در هرمزگان، وضعیت جهشیتر بود. در حالیکه کل موارد مثبت این بیماری در این استان در سال گذشته فقط ۱۳ مورد بود، تعداد مبتلایان در هشتماهه نخست امسال به ۱۵۷ نفر رسید؛ آماری که بیانگر افزایش حدود ۱۲ برابری مبتلایان طی یک بازه هشت ماهه است.
در گزارش «شرق» همچنین نکته مهم دیگری نیز وجود دارد؛ اینکه چرخه انتقال ویروس نه به علت ورود مسافران، بلکه در درون استان شکل گرفته است.
این گزارش تأکید کرده دادههای نظام مراقبت بیماریهای واگیر نشان میدهد آنچه امروز در هرمزگان جریان دارد، صرفا افزایش عددی بیماران نیست، بلکه تغییر در الگوی اپیدمیولوژیک تب دنگی است. در بخش قابل توجهی از موارد ثبتشده، هیچ سابقهای از سفر خارجی یا جابهجایی بروناستانی وجود ندارد؛ موضوعی که نشان میدهد چرخه انتقال ویروس در داخل استان شکل گرفته است.
از سوی دیگر آمارها درباره ترکیب جنسیتی و سنی بیماران نیز حاکی از آن است که بیماری به گروه خاصی محدود نمانده و در میان جمعیت فعال شهری در گردش است؛ الگویی که معمولا در بیماریهای منتقله از ناقل، زمانی بروز میکند که ناقل بهطور پایدار در محیط شهری مستقر شده باشد.
این گزارش افزوده کنترل بیماری دیگر صرفا با غربالگری مسافران یا شناسایی موارد وارداتی ممکن نیست و نیازمند مداخله محیطی و شهری در مقیاس گسترده است.
بهار امسال وزارت بهداشت اعلام کرد پشه آئدس در استانهای هرمزگان، سیستان و بلوچستان (چابهار و کنارک)، بوشهر(عسلویه و کنگان)، در تمامی نقاط استان گیلان و همچنین در استان مازندران در شهرهای رامسر، تنکابن (شهسوار)، عباس آباد، محمودآباد و نور، و شهرستان بیله سوار در اردبیل، و شهرهای خدافرین، هوراند و کلیبر آذربایجان شرقی شناسایی شده است.
در تابستان امسال روند ابتلا به تب دنگی در استانهای مختلف ایران سرعت گرفت. بر اساس گزارشها تا اواخر امرداد امسال در ۹ شهرستان واقع در غرب استان مازندران این پشه ناقل بیماری تب دنگی شناسایی شده و تنها کلاردشت در بین شهرستانهای منطقه عاری از این پشه است. همزمان گزارش شد که فریدونکنار نیز به شهرستانهایی پیوسته که درگیر این پشه هستند و خطر شیوع گسترده بیماری تب دنگی در این استان افزایش یافته است.
مینو محرز متخصص بیماریهای عفونی اول پاییز هشدار داد که «پشه آئدس در سراسر کشور پراکنده شده و حتی در بلندترین طبقات برجها هم قادر به پرواز و انتقال بیماری است. بیماری که در نوبت دوم ابتلا میتواند کشنده باشد.»
این متخصص بیماریهای عفونی تأکید کرده: «ابتلا در نوبت اول به این بیماری معمولاً خفیف است، اما اگر فرد بار دوم دچار بیماری شود، احتمال بروز نوع خونریزیدهنده و شدید آن وجود دارد. به همین دلیل ابتلای مجدد بسیار خطرناک است.»
اوایل مهرماه امسال نیز علیرضا رئیسی معاون بهداشت وزارت بهداشت، نسبت به اینکه «تب دِنگی» با یک همهگیری انفجاری میتواند به سرعت نظام سلامت را تحت فشار قرار دهد، هشدار داد.
معاون بهداشت وزارت بهداشت با اشاره به شیوع فزاینده بیماری تب دِنگی در جنوب و جنوب شرق کشور، بر لزوم اقدام فوری، تأمین بودجه مناسب و مشارکت جدی تمامی دستگاههای اجرایی در کنترل این بیماری تاکید کرد و گفت: «یکی از چالشهای مهم بهداشتی کشور، به ویژه در فصل بارندگی، شیوع تب دِنگی به واسطه گسترش پشه ناقل آن یعنی پشه آئدس است و کانونهای اصلی این پشه در مناطق جنوبی و جنوبشرقی کشور در سیستان و بلوچستان به ویژه چابهار و هرمزگان قرار دارد.»
ابتلا به تب دنگی از طریق نیش پشه آئدس است. رطوبت بالا، دمای مناسب برای فعالیت پشه آئدس و وجود منابع متعدد آبهای راکد خانگی و شهری، شرایطی ایجاد کرده که کنترل ناقل را به چالشی جدی تبدیل میکند. پشه آئدس برخلاف پشههای معمول، در محیطهای کوچک و خانگی تخمگذاری میکند؛ از زیرگلدانیها و ظروف رهاشده تا مخازن روباز آب و آب جمعشده در تجهیزات سرمایشی. این ویژگی باعث میشود حتی با اجرای اقدامات کلی سمپاشی شهری، بدون مشارکت مستقیم شهروندان، زنجیره انتقال قطع نشود.
در گزارش جدیدی که روزنامه «شرق» از وضعیت گسترش تب دنگی در استان هرمزگان منتشر کرده آمده که تراکم جمعیتی بندرعباس و الگوی رفتوآمد روزانه در محلات پرجمعیت، امکان گسترش سریع ویروس را فراهم میکند. به همین دلیل، هر مورد ابتلای تشخیص دادهنشده میتواند به یک حلقه جدید انتقال تبدیل شود؛ حلقهای که شناسایی آن بدون مراقبت فعال و مداوم دشوار است.
«شرق» تأکید کرده که برآیند این عوامل نشان میدهد بندرعباس نهفقط محل وقوع بیشترین موارد، بلکه «بستر مساعد» برای تداوم بیماری است؛ بستری که در صورت بیتوجهی به مدیریت محیطی و اصلاح رفتارهای پرخطر خانگی، میتواند الگوی شیوع را به سایر شهرهای استان نیز منتقل کند.
روزنامه «شرق» همچنین عدم اطلاعرسانی رسمی به شهروندان درباره گسترش پشه آئدس و روشهای مراقبتی پرداخته و نوشته علاوه بر بزرگسالان، تب دنگی کودکان و نوجوانان را نیز درگیر کرده و نگرانیهای خانوادگی و محلی را شدت داده است.
سمیرا، یکی از ساکنان بندرعباس، در گفتوگو با «شرق» از تجربهای میگوید که نشان میدهد حتی محیطهای کوچک محلهای چگونه میتوانند محل تجمع پشه ناقل شوند و سلامت کودکان را تهدید کنند. او میگوید از بس در این زمینه صحبت کردهاند، برادرزاده چهارسالهاش هرکجا هر پشهای که میبیند سریع میگوید آئدس!
سمیرا میگوید این هشدارها بیشتر از زبان افراد محلی و خانوادهها منتقل شده و تأکید میکند که اطلاعرسانی رسمی هنوز کافی نیست.
