با وجود بارندگیهای روزهای گذشته، بار دیگر آلودگی هوا در چند استان کشور از جمله تهران، خوزستان و اصفهان با افزایش روبرو شده است. آمارهای ارائه شده از سوی وزارت نفت نشان میدهد میزان کمبود گاز در سال جاری نیست به سال گذشته دو برابر شده است.
طبق اعلام سامانه پایش کیفی هوا، شاخص کیفیت هوا روز شنبه ششم دی در ۹ ایستگاه استان تهران در وضعیت «قرمز» قرار گرفت.
شاخص آلودگی در شهرهای دماوند، ورامین، پاکدشت، قرچک، شهریار و باقرشهر، بین ۱۵۰ تا ۱۷۰ و در بهارستان و باغستان شهریار نزدیک به ۱۹۰ و وضعیت «ناسالم برای عموم»، گزارش شده است.
میانگین کیفیت هوای مناطق بیستودوگانه شهر تهران نیز با شاخص ۱۳۶ در وضعیت نارنجی و «ناسالم برای گروههای حساس» قرار گرفت.
در استان خوزستان نیز هیچ یک از شهرها هوای سالم ندارند. مرکز پایش کیفی هوا استان خوزستان اعلام کرده شاخص آلودگی در شهر هندیجان در روز شنبه ششم دیماه به ۲۱۲ رسیده که نشاندهنده وضعیت بنفش و «بسیار ناسالم» است.
در شهرهای اهواز، خرمشهر، ماهشهر، شادگان، دزفول، شوشتر، کارون، ملاثانی، آغاجری، بهبهان، هویزه و سوسنگرد نیز با شاخص آلودگی هوا به بیش از ۱۵۰ و در وضعیت قرمز و ناسالم برای همه گروههای سنی قرار دارد. برخی شهرها از جمله آبادان، شوش، باغملک و هفتکل در وضعیت نارنجی گزارش شدهاند.
سعید محمودی، مدیرکل حفاظت محیط زیست خراسان «رضوی» نیز روز شنبه ششم دیماه اعلام کرد کیفیت هوای این کلانشهر با افزایش حجم آلایندهها در وضعیت «ناسالم برای گروههای حساس» قرار گرفته است. او تأکید کرده کیفیت هوا در ۱۶ منطقه مشهد ناسالم و در هفت منطقه دیگر دارای ایستگاه سنجش، در وضعیت سالم ثبت شده است.
در استان اصفهان نیز دادههای سامانه پایش کیفیت هوای کشور نشان میدهد شاخص کیفیت هوای اصفهان در ساعت هشت صبح شنبه روی عدد ۱۸۶ قرار گرفته و وضعیت قرمز و «ناسالم برای عموم» اعلام شده است. همچنین ایستگاههای احمدآباد و کردآباد، در حاشیه شهر اصفهان شاخص بالای ۲۰۰ و وضعیت بنفش و «بسیار ناسالم» را ثبت کردند.
شهرستانهای خمینیشهر، شاهینشهر، قهجاورستان و کاشان نیز در وضعیت قرمز قرار گرفتند و وضعیت آلودگی هوای زرینشهر و مبارکه، نارنجی و ناسالم برای گروههای حساس گزارش شد.
تشدید آلودگی هوا با وجود بارش باران و برف در این شهرها طی روزهای گذشته بار دیگر نقش دولت در آلودگی کلانشهرها به علت مازوتسوزی در نیروگاهها را افزایش داده است؛ موضوعی که اگر چه مقامات دولتی نمیتوانند تکذیب کنند اما تلاش میکنند آن را کمرنگ کنند!
در این میان وبسایت «تجارت نیوز» در گزارشی اعلام کرده که کمبود گاز در سال جاری نسبت به سال گذشته افزایش یافته و دو برابر شده است.
در این گزارش آمده روند قطع گاز صنایع، اعمال محدودیت بر مصرف گاز صنایع انرژیبر ازجمله فولاد، پتروشیمی، سیمان و… و همچنین روند تخصیص سوخت جایگزین به نیروگاهها به جای گاز طبیعی طوری بود که به نظر میرسد کمبود گاز در سال جاری نسبت به سال گذشته افزایش یافته است.
عبدالله باباخانی، کارشناس انرژی، در گفتوگو با «تجارت نیوز» گفته «بر اساس اعلام شرکت گاز، میزان گاز تزریقی به شبکه حدود ۸۳۵ میلیون مترمکعب در روز است. در همین بازه، مصرف بخش خانگی، تجاری و صنایع کوچک بهطور میانگین روزانه حدود ۶۵۰ میلیون مترمکعب برآورد میشود. همچنین نیاز نیروگاهها حدود ۳۲۰ میلیون مترمکعب در روز است و نیاز صنایع سنگین (فولاد، پتروشیمی، سیمان و…) حدود ۱۹۰ میلیون مترمکعب در روز برآورد میشود. از سوی دیگر، نیاز برآوردی تزریق گاز به مخازن نفتی برای جلوگیری از افت تولید حدود ۳۰۰ میلیون مترمکعب در روز است.»
این کارشناس انرژی توضیح داده که «اگر بخواهیم با آمار ریاضی به کسری گاز در بخشهای مختلف اشاره کنیم، با توجه به محدودیت عرضه، برآورد میشود سهم گاز صنایع سنگین حدود ۵۰ درصد، نیروگاهها حدود ۷۰ درصد و تزریق به مخازن نفتی نزدیک به ۱۰۰ درصد کاهش یافته باشد. بر این مبنا، کسری روزانه گاز اکنون در حدود ۶۱۰ میلیون مترمکعب برآورد میشود.»
توضیحات عبدالله باباخانی نشان میدهد میزان ناترازی گاز به ۶۱۰ میلیون مترمکعب رسیده است. این به آن معناست که میزان ناترازی گاز از سال گذشته تاکنون حدود دو برابر شده است!
از سوی دیگر سعید توکلی، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران، در اامرداد ۱۴۰۴ در نشست خبری عنوان کرده بود: «زمستان گذشته کشور با ناترازی ۳۵۰ میلیون مترمکعبی گاز روبهرو بوده است.»
بر اساس آمار ارائه شده از سوی سعید توکلی اگر میزان ناترازی گاز به حدود ۶۱۰ میلیون مترمکعب رسیده باشد، یعنی ناترازی گاز حدود ۷۴ درصد افزایش یافته و ۱/۷ برابر سال گذشته شده است.
از سوی دیگر هفته گذشته احمد موسی سخنگوی وزارت برق عراق اعلام کرد «طرف ایرانی با ارسال پیامی، وزارت برق را از توقف کامل پمپاژ گاز به دلیل «شرایط اضطراری» مطلع کرده است».
اگر چه مقامات جمهوری اسلامی به این خبر واکنش نشان ندادهاند اما به نظر میرسد آنچه از سوی آنها به عنوان «شرایط اضطراری» اعلام شده، بحران کمبود گاز برای تأمین نیاز داخل با توجه به کاهش دما بوده است.
با وجود اینکه ایران دارنده دومین ذخائر گاز طبیعی جهان است اما ناکارآمدی جمهوری اسلامی در توسعه صنعت نفت و گاز طی چهار دهه گذشته سبب شده حتی تأمین گاز مورد نیاز مصرف داخلی با بحران روبرو باشد. کمبود گاز سبب شده طی سالهای گذشته مقامات حکومتی در فصل پاییز و زمستان که مصرف گاز در بخش خانگی افزایش پیدا میکند، اقدام به استفاده از سوخت جایگزین در نیروگاههای حراراتی تولید برق کنند؛ این روند مازوتسوزی در نیروگاهها را افزایش داده که نه تنها هوا را آلودگی هوا را تشدید میکند بلکه به تهدیدی علیه سلامت شهروندان ساکن در شهرهای صنعتی شده است.
مرکز دادههای باز ایران» ماه گذشه در گزارشی بر اساس دادههای محرمانه وزارت نفت از مازوتسوزی بیسابقه در نیروگاههای حرارتی ایران خبر داد. این گزارش تأکید کرده بود که «اقدامِ بهشدت آلایندهِ مازوتسوزی در نیروگاههای کشور» طی سال گذشته خورشیدی بهطور متوسط ۴۶ درصد افزایش یافته است.
خبرگزاری «فارس» نیز اول آذرماه امسال از آغاز روند مازوتسوزی در نیروگاههای تولید برق خبر داده و نوشته بود مصرف مازوت در نیروگاههای ایران شروع شده و در روز ۲۳ آبانماه به بیش از ۲۱ میلیون لیتر در روز رسیده است.
خبرگزاری «فارس» افزوده بود «این حجم نیاز به قطار کردن نفتکشهایی به طول ۱۴ کیلومتر را دارد و نیروگاه مفتح، سلیمی و شازند، رکودداران مصرف مازوت در کشور هستند.»
