ساعاتی پس از اعلام رسمی استعفای محمدرضا فرزین از ریاست بانک مرکزی، معاون ارتباطات و اطلاعرسانی دفتر مسعود پزشکیان اعلام کرد عبدالناصر همتی به عنوان رئیس کل بانک مرکزی منصوب میشود.
خبر استعفا یا برکناری محمدرضا فرزین در روزهای گذشته بطور غیررسمی منتشر شده بود و در نهایت روز دوشنبه هشتم دیماه ۱۴۰۴ و با گسترش اعتصاب بازاریان در چند شهر ایران در اعتراض به افزایش قیمت ارز و طلا و دیگر آشفتگیهای اقتصادی، خبر استعفای او بطور رسمی از سوی یک مقام دولت اعلام شد.
محمدمهدی طباطبایی، معاون ارتباطات و اطلاعرسانی دفتر مسعود پزشکیان خبر استعفای محمدرضا فرزین را تأیید کرد و گفت «رئیس کل بانک مرکزی استعفا دادند و ممکن است آقای رئیسجمهور موافقت کنند.»
معاون ارتباطات و اطلاعرسانی دفتر پزشکیان همچنین گفته «راه کنترل نرخ ارز که لزوما تغییر رئیس کل بانک مرکزی نیست؛ ولی دولت یک تمهیداتی اندیشیده است، بک بخش افزایش قیمت دلار هم تابع شرایطی است که در اقتصاد کشور حاکم است و یک بخشی از آن هم مربوط به هیجانات است که اگر هیجانات بخوابد، وضعیت آرامتر میشود.»
ساعاتی پس از این اظهاران، محمدمهدی طباطبایی غروب روز دوشنبه با انتشار متنی در شبکه «ایکس» اعلام کرد عبدالناصر همتی به جای محمدرضا فرزین، رئیس کل بانک مرکزی میشود.
معاون ارتباطات و اطلاعرسانی دفتر مسعود پزشکیان نوشت: «با نظر و تصمیم رئیس جمهور عبدالناصر همتی رئیس کل بانک مرکزی خواهد شد.»
نام عبدالناصر همتی طی روزهای گذشته به عنوان جدیترین گزینه ریاست بانک مرکزی و بهجای محمدرضا فرزین مطرح شده بود.
عبدالناصر همتی در اواخر دهه ۹۰ و هنگام خروج آمریکا از برجام، تشدید تحریمها و جهش انتظارات تورمی ریاست بانک مرکزی را بر عهده داشت. با وجود سرعت گرفتن روند افزایش قیمت ارز در آن دوره، اما سرعت افزایش خیلی کمتر از ماههای گذشته بوده است.
با اینهمه عبدالناصر همتی تنها چند ماه پس از آنکه از سوی مسعود پزشکیان به عنوان وزیر اقتصاد دولت چهاردهم آغاز بهکار کرد، در معرض استیضاح قرار گرفت و اسفند سال گذشته نمایندگان مجلس شورای اسلامی او را عزل کردند. افزایش تورم مهمترین و اصلیترین دلیل استیضاح همتی بود.
افزایش قیمت ارز و عدم عملکرد مناسب بانک مرکزی در مدیریت بازار ارز از مهمترین دلائل انتقادهای هفته گذشته به محمدرضا فرزین بود؛ موضوعی که بهانهای برای جناح اصلاحطلب شد تا یکی از مهمترین مهرههای اجرایی خود، عبدالناصر همتی، را بار دیگر به کابینه دولت چهاردهم وارد کنند.
همشهری آنلاین پیشتر به نقل از علی شریعتی، فعال رسانهای اصلاحطلب، نوشت کمیته گزینش سوم دیماه از چند چهره اقتصادی برای انتخاب جانشین فرزین برنامه خواسته است.
صبح امروز خبری درباره مخالفت دولت و «ابقای فرزین در ریاست بانک مرکزی با تصمیم سران قوا» منتشر شد، اما خبرگزاری «میزان» وابسته به قوه قضاییه و روزنامه مشرق نزدیک به اصولگرایان این خبر را تکذیب کرده بودند.
همزمان با موج جدید افزایش قیمت ارز که از ماه گذشته آغاز و طی روزهای گذشته با سرعت بیشتری ادامه یافت، برخی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی و کارشناسان اقتصادی بر برکناری و استعفای محمدرضا فرزین تأکید داشتند.
از جمله محمدرضا رضایی کوچی رئیس کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی با تأکید بر نقش کلیدی پروژههای عمرانی در خروج اقتصاد از رکود گفته «تداوم سیاستهای فعلی پولی و مالی، مانع رونق بخشهایی مانند مسکن، حملونقل و زیرساختها شده و شرایط اقتصادی کشور، بازنگری در مدیریت بانک مرکزی و هماهنگی مؤثرتر تیم اقتصادی دولت را ضروری کرده است.»
رحمان سعادت، اقتصاددان و استاد دانشگاه، نیز به تازگی با ارائه توضیحاتی درباره افزایش قیمت ارز گفته بود «با توجه به روندی که در پیش بوده و هست و وضعیت پیشآمده قابل انتظار بوده است و جای تعجب ندارد. سرعت فعلی افزایش نرخ ارز، هنوز زیر صد کیلومتر است و این سرعت در آینده بیشتر هم خواهد شد. برای افرادی که با علم اقتصاد آشنایی دارند، چنین وضعیتی قابل پیشبینی بود و برای سیاستمداران و عموم مردم، امری غیرمنتظره به نظر میرسد. افزایش قیمت دلار عمدتا ناشی از دو عامل اساسی است؛ نخست، تورم داخلی و دوم، شرایط و تحولات بینالمللی.»
رحمان سعادت هشدار داده بود «اگر روند کنونی ادامه پیدا کند، این احتمال وجود دارد که سال آینده در همین مقطع زمانی، صحبت از دلار با رقم بسیار بالا مطرح شود و حتی پیش از پایان دوره دولت چهاردهم، دلار یک میلیون تومانی نیز دور از ذهن نخواهد بود.»
این اقتصاددان افزوده بود محمدرضا فرزین رئیس کل بانک مرکزی «عنصری نامطلوب در تیم اقتصادی دولت تلقی میشود» و «عملکرد او کارایی لازم را نداشته است». او افزوده بود «هرچند تغییر رئیس بانک مرکزی نمیتواند ساختارهای معیوب اقتصادی را اصلاح کند، اما دستکم میتواند فرصتی کوتاهمدت و نوعی تنفس به اقتصاد ایران بدهد.»
رحمان سعادت تأکید کرده بود «در این شرایط، آقای فرزین بهتر است با دلار ۱۳۰ هزار تومانی از دولت جدا شود تا با دلار ۲۳۰ هزار تومانی!»
غلامحسین محسنی اژهای رئیس قوه قضاییه جمهوری اسلامی نیز هفته گذشته از ورود سازمان بازرسی کل کشور در روند مدیریت بازار ارز خبر داد و از عملکرد بانک مرکزی به شدت انتقاد کرد. رئیس قوه قضاییه بانک مرکزی و چند وزارتخانه را متهم به «فساد» و دلیل اصلی بروز مشکلات اقتصادی در کشور معرفی کرد.
محمدرضا فرزین در حالی -احتمالا با فشار دولت- استعفا داده که بازاریان در شهرهای مختلف ایران موج جدیدی از اعتصاب را در اعتراض به افزایش قیمت ارز و طلا و دیگر بحرانهای اقتصادی که سبب رکود تورمی شدید در اقتصاد ایران شده آغاز کردهاند.
بازاریان در تهران از روز یکشنبه هفتم دیماه و پس از افزایش قیمت دلار به بیش از ۱۴۴ هزار تومان و قرار گرفتن قیمت سکه در مرز ۱۶۹ میلیون تومان کرکره مغازهها را پایین کشیدند و اعتصاب کردند.
این اعتصاب از بازار موبایل علاءالدین آغاز شد و به سرعت به میدان شوش تهران (پاساژ ایرانیان) کشیده شد. اعتصاب بازاریان از صبح دوشنبه نهم دیماه نیز در چندین بازار مهم پایتخت از جمله چهارسوق، بازار طلا، پاساژ علاالدین، مجتمع چهارسو، بازار مبل دلاوران، بازار جعفری، بازار شوش، بازار بزرگ، بازار امینحضور و باغ سپهسالار ادامه یافت.
بازاریان در چند شهر دیگر از جمله اصفهان، کرج، همدان، قشم نیز به اعتصابات پیوستهاند. در مقابل نهادهای امنیتی و انتظامی نیز به خیابانها آمده و تلاش دارند با سرکوب، از جمله شلیک گاز اشکآور، معترضان را پراکنده کنند.
گزارشها حاکی از آنست که بخشی از شهروندان غیربازاری نیز در تجمعات امروز بازاریان را همراهی کردند. تعدادی از فعالان سیاسی و دادخواهان از جمله منوچهر بختیاری، و همچنین فعالان دانشجویی نیز خواستار بپاخاستن مردم و پیوستن آنها به اعتراضات شدند.
