با افزایش احتمال بروز حمله نظامی میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی، بازارهای مختلف کشور در روزهای گذشته آرایشی متناسب با وضعیت جنگی گرفتهاند. قیمتها در بازار ارز و طلا روند افزایشی پرسرعتی را طی کرد و شاخص کل بورس ایران نیز با ریزشهای پیدرپی و خروج پول حقیقی از بازار روبرو شد.
در روزهای گذشته ناو هواپیمابر آمریکایی «آبراهام لینکلن» و ناوشکنهای آمریکایی مایکل مورفی و اسپرونس در خلیج فارس مستقر شدند. دونالد ترامپ جمهوری اسلامی را زیر فشار برای انتخاب پذیرش شروط ایالات متحده و توافق، و یا جنگ قرار داده است.
در مقابل مقامات جمهوری اسلامی نیز همچنان به خطونشان کشیدن برای ایالات متحده مشغول هستند. اینهمه احتمال بروز درگیری نظامی بین جمهوری اسلامی و آمریکا را افزایش داده است.
در چنین شرایطی بازارهای مختلف ایران نیز آرایشی متناسب با وضعیت جنگی گرفتهاند. قیمت هر دلار آمریکا مرز ۱۶۰ هزار تومان را رد کرده است. دیگر ارزهای رایج در بازار ارز ایران نیز پابهپای دلار افزایش داشته و رکوردهای قیمتی جدیدی را ثبت کردهاند.
در بازار طلا نیز وضعیت متلاطم سیاسی، و همچنین افزایش قیمت جهانی طلا، سبب افزایش پرسرعت قیمتها شده است. قیمت هر سکه طلا روز چهارشنبه نهم بهمنماه به ۲۲۴ میلیون و ۷۲۰ هزار تومان و قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار نیز به ۲۲ میلیون و ۱۰ هزار تومان رسید.
در آنسو بازار بورس ایران نیز در هفتهای که گذشت ریزشهای پیدرپی را تجربه کرد و حجم قابل توجهی پول حقیقی از بازار خارج شد.
شاخص کل بورس که از ابتدای سال بازدهی حدود ۴۰ درصدی را از آن خود کرده بود و در ابتدای هفته روی ۴/۵ میلیون واحد ایستاده بود، تحت تأثیر ترس از آسیب به زیرساختهای صنعتی کشور در صورت وقوع جنگ، با سقوطی سنگین به کانال ۴/۱ میلیون واحد عقبنشینی کرد. در این بازه زمانی کوتاه، بیش از ۱۷.۲ هزار میلیارد تومان نقدینگی توسط سهامداران حقیقی از بازار خارج شد که نشاندهنده عمق بیاعتمادی و ترس سرمایهگذاران بود.
فشار فروش به حدی بود که بیش از ۹۰ درصد نمادهای بازار «سرخپوش» شدند و صفهای سنگین فروش در نمادهای شاخصسازی مانند فولاد و فملی به طور کامل قفل شد. سهامداران که نگران کاهش ارزش داراییهای خود و قطع دسترسی به سامانههای معاملاتی بودند، ترجیح دادند سرمایههای خود را به سمت صندوقهای درآمد ثابت یا بازار طلا ببرند.
بازار اتومبیل و مسکن نیز وارد فاز رکود تورمی شدید شدهاند. در شرایطی که قیمتها در این دو بازار روند افزایش را طی میکند اما معاملات به صفر رسیده است و رکود بیسابقه و عمیقی در این دو بازار تجربه میشود.
مسیح فرزانه، کارشناس صنعت اتومبیلسازی معتقد است «انتظار شکلگیری رونق معمول شب عید در بازار خودرو، مشابه سالهای گذشته، چندان واقعبینانه به نظر نمیرسد و این موضوع بازتاب مستقیمی از شرایط کلی اقتصاد کشور است.»
او افزوده «رویدادهای اقتصادی یک ماه گذشته شرایطی ایجاد کردهاند که کسبوکارها نتوانند مصرفکننده را به سمت خرید با دید بازتر و بودجه مناسبتر سوق دهند.»
دیگر بازارهای کشور نیز به دو علت، افزایش احتمال حمله نظامی و تداوم قطع اینترنت، با رکود روبرو هستند. بازار موبایل نیز از جمله بازارهایی است که طی روزهای گذشته با کاهش ۸۰ درصدی در فروش روبرو شده است.
خبرگزاری «ایلنا» در گزارشی درباره وضعیت بازار موبایل علاءالدین تهران، بازاری که اعتراضات دی۴۰۴ با اعتصاب بازاریان آن در هفتم دی آغاز شد، نوشته «طبقات دوم و سوم تا ششم این پاساژ که همواره مملو از جمعیت بود و افراد برای خرید میآمدند، این روزها به راهروهایی بسیار خلوت بدل شده است.»
از سوی دیگر گزارشها حاکی از آنست که در نخستین هفته بهمماه کسبوکارهای آنلاین با کاهش فروش ۸۰ درصدی روبرو شدند. ستار هاشمی، وزیر ارتباطات نیز به تازگی خسارت روزانهی قطع اینترنت به هسته اقتصاد دیجیتال را حدود ۵۰۰ میلیارد تومان و خسارت روزانه به اقتصاد کلان را هم ۵ هزار میلیارد تومان اعلام کرد.
تحلیلگران معتقدند اقتصاد ایران در وضعیت آماده باش برای شرایط جنگی به سر میبرد. وضعیتی که ادامه آن همگام با کاهش بیشتر ارزش پول ملی و تشدید رکود تورمی در بازارهای غیرنقدشوندهای مانند خودرو و مسکن خواهد بود.
هومن زنگنه، عضو هیئت رئیسه اتحادیه طلا در گفتگو با وبسایت «اقتصادنیوز» گفته «بازار ایران با بازار جهانی هماهنگ است؛ اما در داخل کشور حدود دو هفته است که بازار تعطیل بوده و عملاً شرایط قیمت ایدهآلی نداریم.»
او تأکید کرده «پیشبینی بنده این است که در یک تا دو ماه آینده، قیـمت انس جهانی طلا قطع به یقین از مرز ۵ هزار دلار عبور خواهد کرد. اگر ما خبرهای خوبی از وزارت خارجه نشنویم، قطع به یقین با افزایش قیمت روبهرو خواهیم بود و باید دلار ۱۸۰ تا ۲۲۰ هزار تومانی را پیشبینی کنیم.»
