سرپرست وزارت نفت جمهوری اسلامی گفته، ظرفیت تولید گاز در ایران به دلیل حملات نظامی ماه‌های گذشته یک چهارم کاهش یافته است. پیشتر مقامات جمهوری اسلامی مدعی شده بودند توانسته‌اند بخش قابل توجهی از خسارات حملات نظامی به زیرساخت انرژی را «با بسیج امکانات ملی و متخصصان داخلی» جبران کنند اما اکنون با آغاز فصل سرما و نمایان شدن اثرات کمبود گاز، از این ادعا عقب‌نشینی کرده‌اند.
حمید بورد، سرپرست وزارت نفت جمهوری اسلامی، روز گذشته در دیدار با اعضای کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی از کاهش ۲۵ درصدی ظرفیت تولید گاز در ایران به علت حملات نظامی ماه‌های گذشته خبر داد. او گفت: «سناریوهای مختلف مدیریت بحران برای شرایط و موقعیت‌های متفاوت برای حفظ پایداری شبکه گاز کشور در زمستان امسال برنامه‌ریزی شده است.»
حمید بورد افزود: «جبران ظرفیت ازدست‌رفته به تلاش و همکاری همه بخش‌ها نیاز دارد. در کنار اقدام‌های پیش‌بینی‌شده در مجموعه وزارت نفت، همراهی دیگر دستگاه‌ها، صنایع و بخش خصوصی برای عبور از شرایط کنونی ضروری است.»
سخنان سرپرست وزارت نفت در شرایطی که پیشتر مقامات از بازسازی بخش قابل توجهی از خسارات حملات نظامی خبر داده بودند، قابل توجه است.
محمد امیر، سخنگوی کمیسیون اصل نود مجلس شورای اسلامی، نیمه مهرماه امسال با اشاره به بازدید اعضای این این کمیسیون از مجتمع گازی پارس جنوبی گفته بود: «چهار فاز این مجموعه در جریان جنگ اخیر از مدار تولید خارج شد که بخش قابل‌توجهی از کسری ناشی از آن جبران شده است.»
سخنگوی کمیسیون اصل نود مجلس شورای اسلامی با اشاره به اینکه همچنان کمبود گاز وجود دارد، افزوده بود: «در این بازدید مشخص شد توانمندی جوانان ایرانی بار دیگر خود را نشان داده و بخش قابل‌توجهی از کمبود و کسری تولید گاز جبران شده است.»
عدم توسعه صنعت گاز و پتروشیمی، و در شرایطی که ایران دارای دومین ذخایر گاز طبیعی جهان است، در سال‌های گذشته نیز در فصل سرد سال بحران‌آفرین شده بود. از سوی دیگر قطع و جیره‌بندی گاز صنایع در زمستان برای تأمین گاز مورد نیاز مصرف خانگی خسارت‌های زیادی به بخش‌های مختلف تولیدی و صنعتی کشور وارد کرده بود. بر اساس آمارهای مورد ادعای جمهوری اسلامی در زمستان سال ۱۴۰۴ رقم کسری گاز- میزان عرضه گاز در برابر میزان مصرف- به حدود ۳۰۰میلیون مترمکعب رسیده بود. همچنین مقامات حکومتی ادعا کردند در پی حملات نظامی ماه‌های گذشته به پالایشگاه‌ها حدود ۲۳۰میلیون مترمکعب از تولید میعانات نفتی و گازی کاهش پیدا کرد.
رضا سپهوند، سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی، هفته گذشته در گفتگو با روزنامه «دنیای اقتصاد» گفته بود: «تا پایان آذرماه ۱۶۰میلیون مترمکعب گاز پارس جنوبی به مدار برمی‌گردد؛ در میادین خشک هم ۲۵میلیون مترمکعب به تولید گاز اضافه شده است. بر این اساس در مجموع تا ۱۸۵میلیون مترمکعب از گاز ازدست‌رفته تا انتهای آذرماه به مدار بازمی‌گردد. با این حال ناترازی گاز حداقل ۴۵میلیون مترمکعب نسبت به سال گذشته افزایش یافته است.»
برخلاف ادعای پیشین مقامات حکومت که از پیشرفت قابل توجه بازسازی زیرساخت‌های آسیب‌دیده با «بسیح امکانات ملی و متخصصان داخلی» خبر داده بودند، رضا سپهوند گفت: «بخش‌هایی از پالایشگاه‌ها بازسازی شده و به مدار برگشته‌اند، اما بازسازی کامل بخش‌های سنگین مانند برج‌های تقطیر بزرگ و ساخت بویلرها آنی نیست و حداقل دو سال زمان می‌برد.»
سعید توکلی، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران، نیز هفته گذشته با اعلام رقم جدیدی درباره کمبود گاز در زمستان امسال، گفت با کاهش ظرفیت تولید و افزایش مصرف، مجموع کمبود ظرفیت و ناترازی گاز در اوج مصرف امسال به حدود ۴۰۰ میلیون مترمکعب خواهد رسید. همچنین مقامات دولت پیشتر از خطر قطع گاز در ۱۱ استان خبر داده بودند اما در آخرین گزارش منتشر شده از استان‌هایی که با خطر قطع گاز در زمستان روبرو هستند نام ۱۳ استان ذکر شده است.
سرپرست وزارت نفت و دیگر مقامات حکومت تنها راهکاری که برای عبور از بحران کمبود گاز در نظر دارند، «کاهش مصرف گاز» است؛ اگرچه آنها بر عبارت «صرفه‌جویی» تأکید دارند اما در عمل جیره‌بندی و قطع گاز را به بخش‌های مختلف صنعت و شهروندان تحمیل می‌کنند.
علی‌اکبر الوندیان، دبیر انجمن صنفی کارفرمایان صنعت سیمان، روز سه‌شنبه ۱۲ آبان‌ماه ۱۴۰۵ اعلام کرد از اول آبان، گاز «تمام» کارخانه‌های سیمان «کاملا» قطع شده است.
بر اساس توضیحات علی‌اکبر الوندیان صنایع سیمان از اول سال با محدودیت ۸۰ درصدی گاز مواجه بودند؛ یعنی از نیاز روزانه ۲۸ میلیون مترمکعبی، تنها ۵ تا ۶ میلیون مترمکعب گاز می‌گرفتند که حالا همان هم به صفر رسیده است.
دبیر انجمن صنفی کارفرمایان صنعت سیمان افزوده کارخانه‌های سیمان اکنون از سوخت جایگزین مازوت استفاده می‌کنند و احتمالا قطعی گاز کارخانه‌ها تا پایان سال ادامه خواهد داشت.
قطع گاز در بخش صنعت سیمان‌سازی ایران به عنوان یکی از صنایع مادر کشور در حالی از ابتدای آبان آغاز شده که خبرهایی نیز از آغاز محدودیت‌ها برای دیگر صنایع منتشر شده است. مقامات دولت اما تلاش دارند با «خبردرمانی» بر بحران عمیق کمبود انرژی سرپوش بگذارند. مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران هفتم آبان با تکذیب شایعه قطع گاز صنایع در برخی مناطق کشور گفته بود: «هیچ محدودیتی در گازرسانی به صنایع اعمال نشده و همه واحدهای صنعتی متناسب با نیاز خود گاز مصرف می‌کنند»!
از سوی دیگر دولت اقدام به افزایش تعرفه گاز و برق بخش صنعت کرده است. موضوعی که سبب افزایش هزینه‌های بخش صنعت می‌شود. بر اساس ابلاغیه وزارت نفت، قیمت پایه گاز مصرفی صنعت فولاد در مهرماه امسال با افزایش ۲۳۹ درصدی نسبت به مدت مشابه سال گذشته، از ۵ هزار و ۵۸۶ تومان به ۱۸ هزار و ۹۲۷ تومان به ازای هر مترمکعب رسیده است. با احتساب هزینه‌های جانبی از جمله مالیات بر ارزش افزوده، هزینه توزیع و انتقال، نرخ نهایی گاز مصرفی فولادی‌ها به حدود ۲۵ هزار و ۵۵۱ تومان افزایش یافته است.
هاشم اورعی، کارشناس ارشد انرژی، معتقد است: «دولت تمام بار ناکارآمدی ناشی از دولتی بودن گاز را بر دوش صنعت می‌گذارد. این وضعیت عواقب جدی دارد. سود صنایع فولاد که در سه یا چهار سال پیش حدود ۳۳ درصد از فروش بود، در سال گذشته به ۶ درصد رسید.»
