دانشجویان در دهها دانشگاه ایران با صدور بیانیههایی در اعتراض به کشتار دهها هزار شهروند از سوی نیروی سرکوب جمهوری اسلامی در جریان اعتراضات دی۴۰۴ امتحانات را تحریم کردند. گستردگی تحریم امتحانات سبب شد وزارت بهداشت اعلام کند «غیبت» دانشجویان دانشکدههای علوم پزشکی را «موجه» قلمداد خواهد کرد.
در روزهای گذشته کارزاری با صدور بیانیه تحریم امتحانات از سوی دانشجویان دانشگاههای مختلف ایران شکل گرفته است و امتحانات دانشگاه در دستکم ۳۰ دانشگاه ایران تحریم شده است؛ بیانیههایی که بر «ناممکن بودن آموزش در شرایط غیرانسانی» تأکید کرده و تحریم امتحانات را شکلی از کنش مدنی آگاهانه توصیف میکنند.
دانشجویان در این بیانیهها، برگزاری امتحانات را «تلاشی سازمانیافته برای عادیسازی وضعیتی که عادی نیست» میدانند و تأکید دارند که اصرار بر روندهای آموزشی معمول، در شرایطی که جامعه با سوگ، اضطراب، ناامنی و سرکوب مواجه است، نهتنها واجد ماهیت آموزشی نیست، بلکه به سلامت روان و کرامت انسانی دانشجویان آسیب میزند.
بیانیههای منتشرشده تاکنون از سوی دانشجویان دانشگاه تهران، دانشگاه فردوسی مشهد، دانشگاه آزاد علوم پزشکی مشهد، دانشگاه علوم پزشکی «بهشتی»، دانشگاه چمران اهواز و دانشگاه علوم پزشکی نیشابور صادر شده است.
علاوه بر این، بیش از ۳۰ واحد دانشگاهی و دانشکده علوم پزشکی دیگر نیز در واکنش به کشتار مردم با صدور بیانیههایی از تحریم امتحانات حمایت کردند که شامل دانشکده پزشکی، دانشکده داروسازی، دانشکده تغذیه، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشکده پیراپزشکی و دانشکده توانبخشی دانشگاه علوم پزشکی «بهشتی»، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی جندیشاپور، دانشکده پزشکی دانشگاههای علوم پزشکی تبریز، شاهرود و بابل، دانشگاههای علوم پزشکی کردستان، یزد، مشهد، لرستان، البرز، کاشان، سمنان، قم، بجنورد، ایران، کرمانشاه، گرگان، اردبیل، زاهدان و مازندران، دانشکدههای داروسازی دانشگاههای علوم پزشکی شیراز، همدان، زنجان و کرمان و دانشکده علوم پزشکی دانشگاه آزاد نجفآباد میشود.
دانشجویان دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران با انتشار بیانیهای اعلام کردند که در اعتراض به سرکوب خشونتبار اعتراضات مردمی و آنچه «عادیسازی خشونت» از سوی حاکمیت مینامند، از شرکت در امتحانات پایان نیمسال خودداری کرده و امتحانات را تحریم میکنند.
در این بیانیه تأکید شده است که تحریم امتحانات، کنشی «آگاهانه و مسئولانه» در برابر تلاش سیستماتیک برای عادی جلوهدادن خشونت، بازداشت و سرکوب در زندگی روزمره جامعه است. دانشجویان اعلام کردهاند که مشارکت در روندهای عادی دانشگاهی، در شرایطی که سرکوب و نقض گسترده حقوق انسانی جریان دارد، به معنای همراهی ناخواسته با این عادیسازی است.
دانشجویان دانشکدههای مدیریت دانشگاه تهران نیز با صدور بیانیهای نوشتهاند: «بیانیهای که پیشروی شماست، صرفاً یک متن نیست؛ این بیانیه، یک صداست، صدایی برخاسته از دل دانشگاه تهران، از وجدان بیدار جامعه.»
در ادامه این بیانیه، با اشاره به جنایت آشکار حکومت آمده است: «حداقل و بدیهیترین کنشی که قشر آکادمیک میتواند در برابر جریان سازمانیافته عادیسازی اتخاذ کند، تحریم امتحانات است.»
دانشجویان مدیریت دانشگاه تهران افزودهاند: «تحریم امتحانات، امتناع از علم نیست؛ بلکه اعتراضی است به تحقیر انسانیت، به پایمال شدن آشکار حقوق بشر و ایستادگیای تاریخی در برابر فراموشی ساختاریافته.»
در بیانیه دیگری دانشجویان دانشکدهی ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران نیز اعلام کردند در امتحانات پایان ترم شرکت نخواهند کرد. دانشجویان این دانشکده تأکید کردند: «عزیزانمان در بندند، داغداریم برای همدانشگاهیهای ازدسترفتهمان و البته همهی ما خاکبرسر و سوگواریم برای هزاران نفر از مردم ایران که کشته شدهاند، امتحان دادن را گستاخی و دهنکجی به تمام آرمانهای انسانی و اخلاقیمان میدانیم.»
در مشهد، دانشجویان دانشکده مهندسی دانشگاه فردوسی با اشاره به فشارهای روانی گسترده و ناامنی حاکم، اعلام کردهاند: «سکوت در برابر این وضعیت، به معنای پذیرش آن است و ما نمیتوانیم پذیرای عادیسازی رنج، اضطراب و فرسودگی باشیم.»
در تهران، دانشجویان دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، برگزاری امتحانات را «غیرعادلانه و غیرواقعبینانه» توصیف کرده و اعلام کردهاند: «انتظار تمرکز و حضور مؤثر در امتحانات، در فضایی آکنده از اضطراب و ناامنی روانی، انتظاری غیرانسانی است.»
دانشجویان پزشکی همین دانشگاه ورودی بهمن ۱۴۰۳ نیز تأکید کردهاند: «هرگونه ارزیابی آموزشی زمانی که دانشجو در وضعیت مناسب روانی قرار ندارد، فاقد معنا و اعتبار خواهد بود.»
دانشجویان دانشکده دامپزشکی دانشگاه «چمران» اهواز اعلام کردهاند تا زمان بازگشت حداقلی از آرامش روانی، در امتحانات شرکت نخواهند کرد و این تصمیم را «کنشی مسئولانه و اعتراضی» دانستهاند.
همزمان، دانشجویان علوم پزشکی نیشابور نیز در بیانیهای نوشتهاند: «ادامه چرخه عادی آموزش در هنگام فروپاشی بنیانهای جامعه، تلاشی برای انکار عمق فاجعه است.»
گستردگی تحریم امتحانات سبب شد وزارت بهداشت اعلام کند «غیبت» دانشجویان دانشکدههای علوم پزشکی را «موجه» قلمداد خواهد کرد.
معاونت آموزش وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با صدور اطلاعیهای اعلام کرده «غیبت احتمالی دانشجویان در امتحانات پایان ترم، با توجه به اهمیت حفظ آرامش روانی دانشجویان توام با تامین کیفیت قابل قبول آزمونها، «موجه» تلقی خواهد شد.»
در این اطلاعیه آمده است که نمره درس این گروه از دانشجویان میتواند به صورت «ناتمام» در سامانه ثبت شود و دانشجو مجاز خواهد بود که در نیمسال دوم، انتخاب واحد را (بدون الزام به نمره قبولی دروس پیش نیاز ارائه شده در نیمسال اول) انجام دهد.
در بخشی از این اطلاعیه همچنین آمده که «دانشگاهها حسب شرایط در طول نیمسال دوم یا نیمسال تابستان نسبت به هماهنگی و برگزاری آزمونهای جبرانی برای این دانشجویان اقدام خواهند کرد.»
اعتراضات دی۴۰۴ از اعتصاب بازاریان در تهران آغاز و بلافاصله جنبش دانشجویی از این اعتصاب حمایت کرد. اعتصاب بازاریان طی دو روز و با پیوستن دیگر اقشار به اعتراضات به اعتراضاتی سراسری علیه حکومت تبدیل شد. این اعتراضات طی دو هفته در بیش از ۲۰۰ شهر گسترده شد.
جمهوری اسلامی در ز شامگاه ۱۸ دی همزمان با قطع سراسری اینترنت کشتاری بیسابقه را رقم زد و بر روی شهروندان بیدفاع اسلحه گشود. گزارشها نشان میدهد نیروهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، انتظامی، ارتش، بسیج و حتی شماری از نیروهای خارجی و نیابتی جمهوری اسلامی در عملیات سرکوب ملت ایران شرکت داشتند.
اگرچه همچنان آمار دقیق جانباختگان، مجروحان و بازداشتشدگان، به علت قطع اینترنت و فضای امنیتی حاکم بر کشور، روشن نشده است اما تا کنون جانباختن دستکم ۳۵ هزار شهروند، و زخمی و بازداشت شدن دهها هزار تن دیگر برآورد شده است.
