در حالیکه پیش از آغاز اعتراضات دی۴۰۴ طرح استیضاح دستکم شش وزیر دولت پزشکیان در مجلس شورای اسلامی پیگیری میشد، پس از اعتراضات ضدحکومتی خامنهای برای اجرای نمایش «وحدت» در حکومت دستور توقف طرحهای استیضاح را داد.
مصطفی پوردهقان، عضو فراکسیون مستقلین مجلس شورای اسلامی، روز پنجشنبه ۱۶ بهمن ۱۴۰۴ اعلام کرد «استیضاح برخی وزرا به توصیه علی خامنهای عقب افتاده است.
پیشتر نیز علیرضا سلیمی عضو هیئت رئیسه مجلس شورای اسلامی اعلام کرده بود که به خواست خامنهای و با هدف کار دو برابر وزرا، فعلا استیضاح وزرا متوقف شده است.
عضو هیئت رئیسه مجلس شورای اسلامی با اشاره به تأکید علی خامنهای بر همکاری مجلس شورای اسلامی با دولت گفته «مجلس فرصتی به وزرا برای کار دوبرابری میدهد و با استفاده از ابرار نظارتیاش، وزرا را وادار به کار میکند. در این شرایط اگر وزرا دو برابر کار نکنند، مجلس از ابزار نظارتی خود استفاده میکند.»
علیرضا سلیمی تأگید کرده بود «با این رویکرد، فرصت موقتی به وزرا داده شده تا کار بیشتری انجام دهند که در غیراین صورت استیضاحها به جریان میافتد چون استیضاح وزرا منتفی نشده، بلکه متوقف شده است.»
دستور خامنهای برای توقف پیگیری طرح استیضاح وزرای دولت پزشکیان تنها چند روز پس از آن صادر شد که احمد نادری عضو هیأت رئیسه مجلس شورای اسلامی در هفته آخر دیماه خبر از ارجاع تقاضای استیضاح احمد میدری وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی به کمیسیون اجتماعی داد.
احمد نادری در توضیح محورهای استیضاح گفته بود «مواردی همچون بیثباتی مدیریتی، عدم کارآمدی لازم در صندوقها و هلدینگها، ادغام غیرقانونی صندوقهای بازنشستگی، زیانها در هلدینگها و شرکتهای وابسته، بیبرنامگی در حوزه تعاون و اشتغال، اشکالات گسترده در دهکبندی پرداخت یارانهها، ضعف جدی عملکرد در نحوه اجرای طرح کالابرگ و نارضایتی بازنشستگان و معلولان از وضعیت حمایتی از محورهای استیضاحها وزیر کار است.»
علی خامنهای ۲۷ دیماه و در سخنرانی خود پس از اعتراضات گسترده ضدحکومتی که با سرکوب خونین و کشتار معترضان روبرو شد، گفت: «مسئولین ذیربط هم در این دوران وسط میدان بوده و کار کردند. بنده از این اینکه در چنین شرایطی به رئیس جمهور و دیگران اهانت شود بشدت پرهیز می کنم. میدانم که معیشت مردم دچار مشکل است و مسئولین هم باید دوبرابر همیشه کار کنند.»
رهبر جمهوری اسلامی تأکید کرده بود «نباید اینگونه باشد که برخی با بیاطلاعی از فعالیتها صرفاً ایراد بگیرند؛ من از اینکه به رؤسای کشور، به رئیسجمهور و دیگران در چنین شرایط مهم بینالمللی و داخلی اهانت شود، به شدت پرهیز میدهم و افرادی را که ممکن است در مجلس یا بیرون از آن باشند از این کار نهی و منع میکنم.»
این در حالیست که پیش از اعتراضات و حتی در نخستین روزهای آغاز اعتراضات نمایندگان مجلس شورای اسلامی طرح استیضاح شش وزیر کابینه پزشکیان را در دست بررسی داشتند. شماری از نمایندگان مجلس شورای اسلامی معتقد بودند علت بروز اعتراضات مشکلات اقتصادیِ ناشی از عملکرد نامطلوب تیم اقتصادی دولت پزشکیان است و وزرا باید پاسخگوی بیعملی خود باشند.
عباس پاپیزاده عضو هیئت رئیسه مجلس شورای اسلامی روز سهشنبه دوم دیماه و در حاشیه نشست غیرعلنی نمایندگان مجلس شورای اسلامی و در گفتگو با تیم اقتصادی دولت، بر استفاده مجلس از ابزار استیضاح وزرا در صورت تداوم ناکارآمدی مدیریتی دولت در حل مشکلات اقتصادی تأکید کرد.
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، نیز در نشست علنی روز یکشنبه ۳۰ آذرماه مسعود پزشکیان را به استیضاح وزرا تهدید کرد و گفت: «آنچه امروز مهمتر است به آن بپردازیم دغدغهها و نگرانیهای مردم در گرانی افسارگسیختهی کالاهای معیشتی مخصوصا افزایش قیمت ارز و طلاست که یا بخشی از دلایل یا بهانهی گرانیها محسوب میشود.»
او از برگزاری نشستهایی میان مجلس و اعضای کابینه پزشکیان درباره گرانیها و افزایش قیمت ارز طی روزهای گذشته و آتی خبر داد و تأکید کرد «مجلس با جدیت این مسئله را پیگیری کرده و پیگیری خواهد کرد» و «در صورتیکه این اقدامات به نتیجه نرسد برای رسیدن به کمترین زمان و تنش اولویت با ترمیم کابینه توسط دولت است و اگر اصلاحات ضروری توسط دولت صورت نگیرد، نمایندگان مجبور به آغاز فرآیند استیضاح خواهند شد.»
چند روز پیش از آغاز اعتراضات و در دوم دیماه نیز در نشست غیرعلنی مجلس شورای اسلامی که با حضور تیم اقتصادی دولت پزشکیان برگزار شد، میان برخی نمایندگان و رئیس کل بانک مرکزی درگیری کلامی و تشنج ایجاد شد. شماری از نمایندگان به عملکرد محمدرضا فرزین رئیس وقت بانک مرکزی انتقاد داشته و معتقد بودند اگر تیم اقتصادی دولت پزشکیان نتواند مشکلات اقتصادی از جمله گرانی و تورم را ساماندهی کند، استیضاح وزرا در دستور کار قرار خواهد گرفت.
فشار نمایندگان مجلس شورای اسلامی و همچنین غلامحسین محسنی اژهای رئیس قوه قضاییه سبب برکناری محمدرضا فرزین رئیس بانک مرکزی تنها چند روز پس از آغاز اعتراضات در هفتم دیماه شد. با اینهمه افزایش قیمت ارز و طلا ادامه داشته و تورم روند فزاینده را طی کرده است. عبدالناصر همتی رئیس جدید بانک مرکزی اجرای سیاست تک نرخی کردن ارز را در دستور کار قرار داده و اجرای این سیاست موجی از تورم در کالاها و خدمات مختلف را به دنبال داشته است.
