مرکز آمار ایران با بیش از یک ماه تأخیر گزارش شاخصهای بازار کار در پاییز ۱۴۰۴ را منتشر کرد؛ آماری که از بازگشت روند صعودی بیکاری و سقوط نگرانکننده نرخ مشارکت اقتصادی بهویژه در میان زنان حکایت دارد.
آمارهای مرکز آمار ایران نشان میدهد در پاییز امسال نرخ بیکاری به ۷/۸ درصد رسید. همزمان، نرخ مشارکت اقتصادی با کاهش قابل توجهی به ۴۰/۷ درصد و نسبت اشتغال به ۳۷/۵ درصد سقوط کرده است.
این ارقام در حالی مطرح شده که همواره آمارهای مرکز آمار ایران درباره نرخ بیکاری با تردید کارشناسان روبروست. کارشناسان معتقدند این آمار به علت شیوه آمارگیری دقیق نیست و مرکز آمار ایران حتی افرادی که دارای اشتغال ناقص با درآمدهای ناچیز هستند را در گروه شاغلان به شمار میآورد.
با اینهمه آمارهای مرکز آمار ایران از وضعیت در بازار کار ایران در مقایسه با آمارهای پیشین این مرکز نیز نشان میدهد وضعیت بیکاری در ایران وخیمتر شده است.
کاهش نرخ مشارکت اقتصادی که با کاهش ۰/۵ واحد درصدی به ۴۰/۷ درصد رسیده، بیانگر خروج بخشی از جمعیت در سن کار از بازار کار است.
تعداد شاغلان نسبت به پاییز سال قبل ۱۲۶ هزار و ۸۱۸ نفر کاهش یافته است. مرکز آمار اعلام کرد جمعیت غیر فعال از نظر اقتصادی شامل افراد محصل، خانهدار، دارای درآمد بدون کار مانند بازنشستگان و … ۳۹ میلیون و ۳۰۰ هزار نفر بوده که نسبت به فصل مشابه سال قبل تقریبا ۸۰۰ هزار نفر افزایش داشته است
وقتی افزایش نرخ بیکاری با کاهش نرخ مشارکت همراه میشود، نشاندهنده آن است که هم افراد بیشتری شغل خود را از دست دادهاند و هم گروهی از جویندگان کار، از یافتن شغل مناسب ناامید شده و از بازار کار خارج شدهاند.
گزارش مرکز آمار ایران نشان میدهد، در یک سال منتهی به پاییز، جمعیت شاغل ۱۲۶ هزار نفر کاهش یافته است اما در این میان نرخ بیکاری زنان بیشتر از بیکاری مردان است.
در پاییز امسال نرخ بیکاری زنان با افزایش ۲/۳ واحد درصدی به ۱۶ درصد رسیده است. بیش از ۷۵ هزار زن به جمعیت بیکار افزوده شده و بیش از ۲۱۲ هزار نفر از زنان از جمعیت فعال خارج شدهاند. در مجموع، بیش از ۲۸۷ هزار شغل زنان از بین رفته است.
کارشناسان معتقدند کاهش شاخصها در بازار کار ایران ناشی از بیثباتی اقتصاد کلان، جنگ ۱۲روزه، تشدید تنشهای سیاسی، ناترازی انرژی، قطعی برق و اینترنت و همزمان افزایش خروج سرمایه از اقتصاد ایران بوده است.
به عقیده کارشناسان بیثباتی در فضای اقتصاد کلان ایران و شوکهای پی در پی تحمیل شده به اقتصاد ایران، فشار مضاعفی بر تولید و فعالیتهای اقتصادی وارد کرده است.
از سوی دیگر، افزایش تنشهای سیاسی و تحمیل شرایط «نه جنگ و نه صلح» به اقتصاد ایران، فضای سرمایهگذاری را تضعیف کرده است. در چنین شرایطی، بنگاهها تمایل کمتری به توسعه فعالیت، استخدام نیروی جدید یا حتی حفظ نیروی کار قبلی دارند. به این طرق نااطمینانی اقتصادی اثر خود را در بازار کار نشان میدهد؛ جایی که کارفرمایان برای کاهش ریسک، هزینههای نیروی انسانی را تعدیل میکنند.
همچنین آمارهای مرکز آمار ایران نشان میدهد اشتغال در کشاورزی و صنعت، که دو بخش اصلی اقتصاد ایران هستند کاهش یافته است.
در بخش کشاورزی بیش از ۵۶هزار نفر و در بخش صنعت بیش از ۱۲۰هزار نفر از تعداد شاغلان کم شده است. در مقابل، بخش خدمات با افزایش ۵۲هزار نفری تعداد شاغلان همراه بوده است.
اگر چه اشتغال در بخش خدمات با افزایش ناچیزی روبرو بوده اما همین افزایش نیز مربوط به مردان بوده و در سوی دیگر، زنان در همین بخش با کاهش بیش از ۱۶۱هزار نفری اشتغال مواجه شدهاند. به بیان دیگر، حتی در بخشی که بهطور کلی رشد اشتغال داشته، وضعیت برای زنان منفی بوده است.
جزییات آمارهای مرکز آمار ایران نشان میدهد در پاییز امسال کیفیت مشاغل نیز با روندی کاهشی روبرو بوده است. برای نمونه سهم اشتغال ناقص به ۷/۹درصد رسیده که نسبت به پاییز قبل از آن ۰/۵واحد درصد افزایش یافته است. اشتغال ناقص به معنای آن است که افراد کمتر از ساعت کاری معمول (کمتر از ۴۴ ساعت در هفته) کار میکنند و تمایل و آمادگی برای کار بیشتر دارند؛ اما به دلایلی نتواستهاند به میزان کافی کار کنند؛ این موضوع نشاندهنده شکنندهتر شدن وضعیت بازار کار است.
دادههای مرکز آمار ایران همچنین بیانگر آنست که افراد با تحصیلات پایینتر آسیب بیشتری از افزایش بیکاری دیدهاند و به نظر میرسد موج شوکهای اقتصادی بیش از همه به این گروه اصابت کرده است.
وضعیت نرخ بیکاری به تفکیک استانی نیز بیانگر آنست که در سطح استانها، خوزستان، گلستان و سیستان و بلوچستان به ترتیب با ۱۲، ۱۱/۵ و ۱۱/۲درصد بیشترین نرخهای بیکاری و استانهای خراسان جنوبی، مرکزی و آذربایجان غربی به ترتیب با ۳/۷، ۵/۲ و ۵/۶ درصد کمترین نرخ بیکاری را در فصل پاییز ۱۴۰۴ نسبت به فصل مشابه سال قبل ثبت کردهاند.
