افزایش قیمت مواد غذایی و کاهش قدرت خرید خانوارها سبب شده بخشی از جمعیت کشور حتی برای تأمین خوراک ضروری و حداقلی نیز با مشکل روبرو باشند. بحران معیشت در میان خانوارها به حدی شدید است که به گفته وزیر کار از ۱۵ اسفند اقلام میوه و ترهبار مانند سیبزمینی و پیاز به کالابرگ اضافه خواهند شد!
تورم در اقتصاد ایران در ماههای گذشته با سرعت بیشتری نسبت به گذشته افزایش یافته است. در این میان حذف ارز ترجیحی واردات کالاهای اساسی، در کنار مشکلاتی چون کمبود انرژی و خشکسالی، تورم مواد غذایی را از تورم عمومی اقتصاد بیشتر کرده است.
فعالان صنفی تأکید دارند قیمت برخی اقلام خوراکی فقط طی چند هفته بیش از سه برابر افزایش یافته است. شاهرخ شریفی، رئیس اتحادیه سوپرمارکتها و پروتئینیهای تهران، اعلام کرده که بیشترین تورم دو ماه اخیر در رابطه با روغن بوده و کلیه اقلام مرتبط با ارز ترجیحی افزایش قیمت داشتهاند.
او توضیح داده «در یک ماه اخیر جز روغن که یک مشکل اساس داشت و تورم ۲۵۰ درصدی به خاطر ارز را تجربه کرد.
آمارها نشان میدهد اغلب اقلام خوراکی نیز با تورمی در محدوده ۳۰ تا ۱۰۰ درصد در هفتههای گذشته روبهرو شدند.
رئیس اتحادیه سوپرمارکتها و پروتئینیهای تهران، معتقد است مشکل اصلی مربوط به کالاهاییست که با ارز ترجیحی وارد میشدند و حالا با ارز جدید و اصلاح شده وارد میشوند. اگرچه اصلاح ارز دست رانت جویان را از واردات کالاهای اساسی کوتاه کرده است. تن ماهی و کنسرویها به خاطر بستهبندی افزایش قیمت بالایی داشتند.
او افزوده برنج هم تحت تأثیر ارز است. الان هیچ واحد صنفی مشکلی در رابطه با تأمین ندارد بجز روغن که آن هم تأمین میشود. ما یک افزایش قیمت ۲۰ درصدی هم هفته آینده در حوزه روغن داریم که پس از آن بازار به ثبات میرسد.»
شاهرخ شریفی با اشاره به کاهش شدید فروش سوپرمارکتها به علت سقوط قدرت خرید خانوارها و گرانی کالاها، گفته شماری از سوپرمارکتها ورشکست شده و بخشی نیز در آستانه ورشکستگی قرار دارند.
در حالیکه آخرین محاسبات نشان میدهد رقم سبد معیشت که شامل هزینههای ضروری زندگی یک خانواده چهار نفره است در شهر تهران از مرز ۶۰ میلیون تومان عبور کرده و در شهرهای کوچک نیز کمتر از ۴۰ میلیون تومان نیست اما رقم حقوق کارگران در صورت دریافت همه مزایای شغلی حدود ۱۶ میلیون تومان است. حقوق اکثر بازنشستگان و بخش زیادی از کارمندان دولت نیز کمتر از ۲۵ میلیون تومان در ماه است. این ارقام نشان از فاصله عمیق میان درآمد و هزینه زندگی در میان بیش از نیمی از جمعیت کشور دارد.
بسیاری از فعالان صنفی کارگران و بازنشستگان درباره کاهش قدرت خرید خانوارهای حقوقبگیر و کمدرآمد و کوچک شدن سفرههای آنها هشدار میدهند.
در همین رابطه عیدعلی کریمی فعال کارگری گفته «حذف ارز ترجیحی ضربه مهلکی به سفره کارگران و بازنشستگان زد؛ به نظر من با این وضعیت، حتی اگر دستمزد را ۱۰۰ درصد هم افزایش دهند، باز هم جبران مافات نمیشود و سفرههای مردم کوچک باقی میماند.»
این فعال کارگری افزوده «در حال حاضر سبد معیشت به شدت گران شده و به نظر من دستمزد باید به گونهای باشد که حداقلهای زندگی را پوشش دهد؛ بنابراین هر عددی کمتر از ۵۰ تا ۶۰ درصد، عملاً نمیتواند قدرت خرید را به ابتدای سال بازگرداند.»
یکی از نشانههای بحران معیشتی و فقر غذایی شدید در میان شهروندان ایران را میتوان در افزوده شدن سیبزمینی و پیاز به فهرست کالاهای کوپنی دید؛ فرایندی که نشان میدهد بسیاری از خانوادهها حتی قدرت خرید سیبزمینی و پیاز را هم ندارند!
احمد میدری وزیر کار در گفتگو با صداوسیمای جمهوری اسلامی با بیان اینکه «در نوبت اسفند ماه محصولات کشاورزی هم مصوب شده که به کالابرگ اضافه شود» گفته «تاکنون میوه و ترهبار جزو کالابرگ نبود، اما طبق صحبتی که با ۹ هزار تعاونی روستایی و یک تعدادی از عرضهکنندگان در سطح محلات شده است، محصولات کشاورزی مثل سیبزمینی، پیاز، پرتقال، خرما هم از ۱۵ اسفند به کالابرگ اضافه خواهد شد.»
دولت مسعود پزشکیان پس از حذف ارز ترجیحی کالاهای اساسی از ابتدای زمستان اقدام به توزیع یارانه خرید موادغذایی به صورت کالابرگ یا همان کوپن کرد. بر این اساس جمعیتی حدود ۶۰ میلیون نفر ماهانه یک میلیون تومان یارانه خرید موادغذایی دریافت میکنند.
دولت در شرایطی ارائه این یارانه را همزمان با اعتراضات سراسری دی۴۰۴ آغاز کرد که اکنون به دنبال کاهش جمعیت یارانهبگیران است؛ موضوعی که به نظر میرسد علت آن نبود منابع کافی در دست دولت برای توزیع یارانه است!
یعقوب اندایش معاون رفاه و امور اقتصادی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی درباره تغییر معیار یارانهدهی در دولت پزشکیان گفته «از این پس ملاک بررسی اعتراضها، سه فاکتور مجموع درآمد خانوار، مجموع ارزش خودروهای خانوار و مجموع ارزش املاک و مستغلات خواهد بود.»
به گفته معاون وزیر کار «در بخش درآمد، اگر درآمد خانوار تکنفره بالاتر از ۳۰ میلیون تومان باشد، یارانه قطع میشود؛ دو نفره بالاتر از ۳۶ میلیون، سه نفره بالاتر از ۴۲ میلیون و به ازای هر نفر اضافه، سقف درآمدی ۶ میلیون تومان بیشتر میشود؛ همچنین اگر مجموع ارزش خودروهای خانوار از ۵ میلیارد تومان و ارزش املاک و مستغلات از پنجاه میلیارد تومان فراتر رود، اعتراض فرد پذیرفته نخواهد شد.»
با این حساب بسیاری از خانوادها که درآمدهایی ناکافی برای تأمین هزینههای ماهانه زندگی دارند دیگر مشمول دریافت یارانه نخواهند بود!
