به گزارش وبسایت «وای نت»، مقامهای اسرائیلی میگویند از تصمیم دولت ترامپ برای برگزاری دور دیگری از گفتگوهای غیرمستقیم با جمهوری اسلامی در ژنو غافلگیر شدهاند. پس از چندین دور مذاکره میان جمهوری اسلامی و آمریکا، برخی منابع دور سومین مذاکرات را که قرار است در ژنو برگزار شود «آخرین فرصت واقعی» برای حکومت ایران توصیف میکنند.
در مقدمه این گزارش که ۲۲ فوریه (سوم اسفند) منتشر شد آمده، دور سوم مذاکرات قرار است پنجشنبه (هفتم اسفند) در ژنو برگزار شود. در اورشلیم گفته میشود که دونالد ترامپ با اصرار فرستاده خود، استیو ویتکاف با این نشست اضافی موافقت کرده تا بار دیگر به دیپلماسی فرصت داده شود. ویتکاف نیز اذعان کرد که جمهوری اسلامی ایران آماده «تسلیم شدن» نیست، با وجود آنچه او تجمع قابلتوجه نیروهای نظامی آمریکا در خاورمیانه توصیف کرد.
به گفته مقامهای اسرائیلی، رویکرد ویتکاف در اورشلیم نگرانیهایی ایجاد کرده است؛ برخی آن را نشانه ضعف و سازش میدانند که به باورشان حکومت ایران را به عقبنشینی وادار نخواهد کرد. یک دیپلمات اسرائیلی که به شرط ناشناس ماندن درباره مباحث حساس صحبت میکرد، گفت در محافل سیاسی نسبت به آنچه «وقتکشی ایران با اجازه ویتکاف» تلقی میشود، ناامیدی وجود دارد.
مقامهای اسرائیلی معتقدند ازسرگیری مذاکرات میتواند تصمیم آمریکا درباره حمله نظامی به ایران را دستکم تا هفته آینده به تأخیر بیندازد. با این حال، این احتمال نیز وجود دارد که اصرار روی این نشست، شبیه مذاکرات پیش از جنگ ۱۲ روزه بخشی از «عملیات فریب» باشد. آن زمان نیز قرار بود عباس عراقچی وزیر خارجه جمهوری اسلامی و استیو ویتکاف دیدار کنند، اما اسرائیل پیش از نشست برنامهریزیشده حملهای را اجرا کرد.
فراتر از خود مذاکرات، مقامهای اسرائیلی ابراز نگرانی کردهاند که به نظر میرسد آمریکا برنامه موشکهای بالستیک جمهوری ایران، گروههای نیابتی منطقهای آن و نیز کشته شدن هزاران شهروند ایرانی در جریان اعتراضهای ضدحکومتی را در دستور کار مذاکرات قرار نداده است.
مارکو روبیو وزیر خارجه آمریکا، پیشتر این موضوعات را پیش از گفتگوهای تهران-واشنگتن مطرح کرده بود، همانطور که ترامپ نیز به آنها اشاره کرده بود. اما گزارشهای روز یکشنبه حاکی است که مذاکرهکنندگان آمریکایی با خواسته ایران مبنی بر عدم طرح این مسائل موافقت کردهاند؛ موضوعاتی که مقامهای اسرائیلی میگویند به اندازه برنامه هستهای ایران برای اسرائیل و متحدان آمریکا در خاورمیانه تهدیدآمیز است.
دو روز پس از مذاکرات برنامهریزیشده، انتظار میرود روبیو اواخر شنبه وارد اسرائیل شود و با نخستوزیر بنیامین نتانیاهو دیدار کند. رویداد عمومی دیگری اعلام نشده است.
نتانیاهو روز یکشنبه کابینه امنیتی خود را تشکیل داد تا به گفته مقامها، برای سناریوی احتمالی حمله آمریکا به ایران و پیامدهای آن برای اسرائیل در چند جبهه آماده شود. مقامهای اسرائیلی میگویند فرض آنها این است که ایران تلاش خواهد کرد اسرائیل را به هرگونه درگیری بکشاند و به گروههای نیابتی خود فشار آورد تا به این کشور حمله کنند. در چنین سناریویی، اسرائیل آن را «فرصتی نادر» برای اقدام همزمان علیه چند تهدید از جمله ایران، حزبالله و حوثیها میداند.
نتانیاهو همچنین نشستهای محدودتری برگزار کرد که علاوه بر ایران، بر حزبالله و حوثیها نیز متمرکز بود.
اگر در مذاکرات پنجشنبه پیشرفتی حاصل نشود، ترامپ ممکن است تهدیدهای خود برای حمله به رژیم ایران را عملی کند.
ترامپ روز پنجشنبه ضربالاجلی «۱۰ تا ۱۵ روزه» برای دستیابی به توافق تعیین کرد که ظاهراً در ۳ مارس به پایان میرسد. با این حال، او هنوز درباره اقدام نهایی تصمیم نگرفته و میتواند پیش از آن تاریخ دستور حمله بدهد یا حتی فراتر از آن صبر کند.
ترامپ همچنین باید درباره دامنه هرگونه اقدام نظامی احتمالی تصمیم بگیرد. در هفتههای اخیر، گزینههای مختلفی مطرح شده است؛ از حملهای محدود و چندروزه تا کارزاری گسترده از بمبارانهای مداوم. به گفته تحلیلگر نظامی «ینت»، رون بنیشای، نیروهای آمریکایی به نظر میرسد به دستور ترامپ در حال آمادهسازی برای عملیاتی گستردهتر هستند.
اظهارات شبانه ویتکاف مبنی بر شگفتی از اینکه ایران با وجود تهدید نظامی آمریکا «تسلیم نشده» در شرایطی که مقامهای اسرائیلی آن را بزرگترین تمرکز نیروهای آمریکایی در خاورمیانه از زمان حمله ۲۰۰۳ به عراق میدانند، شامل صدها هواپیما، دو ناو هواپیمابر و ۱۲ ناوشکن موشکی با واکنش تند همتای ایرانی او، عباس عراقچی، روبهرو شد.
عراقچی در «ایکس» نوشت: «کنجکاوید بدانید چرا تسلیم نمیشویم؟ چون ما ایرانی هستیم.» او این جمله را همراه با تصویری از نقشه ایران به رنگ پرچم ملی منتشر کرد.
عراقچی پیشتر در گفتوگو با شبکه CBS گفته بود همچنان امیدوار است توافقی با آمریکا حاصل شود و تأکید کرده بود: «راهحل دیپلماتیک همچنان دستیافتنی است.»
او افزود چشماندازها مثبت است و تهران در حال کار بر روی عناصر لازم برای گنجاندن در توافق با واشنگتن است. این اظهارات در حالی مطرح شد که وبسایت خبری آکسیوس گزارش داد آمریکا انتظار دارد ظرف ۴۸ ساعت پیشنهاد متقابلی از سوی ایران دریافت کند.
عراقچی گفت اگر آمریکا به دنبال حلوفصل برنامه هستهای ایران است، دیپلماسی تنها مسیر ممکن است. او افزود: «ما در گذشته این را ثابت کردهایم و معتقدم هنوز شانس خوبی وجود دارد. نیازی به تجمع نظامی نیست و چنین اقدامی کمکی در این زمینه نمیکند. نمیتواند ما را تحت فشار قرار دهد.»
یک مقام ارشد ایرانی روز یکشنبه به رویترز گفت تهران در چارچوب توافق احتمالی هستهای آماده است «به طور جدی بررسی کند» که اورانیوم با غنای بالا را از خاک خود خارج کند، آن را رقیقسازی کند یا یک کنسرسیوم منطقهای برای غنیسازی اورانیوم ایجاد کند. ایده کنسرسیوم پیشتر در مذاکرات اوایل ژوئن سال گذشته، چند روز پیش از آغاز جنگ ۱۲روزه، مطرح شده بود.
ترامپ به ایران اولتیماتوم «۱۰ تا ۱۵ روزه» داده و تهران وعده داده است در روزهای آینده پیشنویس توافقی را در مذاکرات ارائه کند. یک مقام ارشد ایرانی گفت دور دیگری از مذاکرات برای اوایل مارس — هفته آینده — برنامهریزی شده است، هرچند اذعان کرد اختلافها درباره دامنه و سازوکار لغو تحریمها در ازای محدودیت بر برنامه هستهای ایران همچنان ادامه دارد.
