بنا بر گزارشهای اطلاعاتی اخیر آمریکا، جمهوری اسلامی بعید است در آینده نزدیک دست از بستن تنگه هرمز بردارد، زیرا تسلط بر این گذرگاه نفتی، تنها اهرم فشار واقعی حکومت بر ایالات متحده است.
خبرگزاری رویترز به نقل از سه منبع آگاه، مینویسد بنا بر ارزیابیهای اطلاعاتی، جمهوری اسلامی ممکن است همچنان عبور و مرور در این تنگه را محدود نگه دارد تا با بالا نگه داشتن قیمت انرژی، دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا را برای یافتن راهی سریع جهت خروج از جنگ تحت فشار بگذارد.
بر اساس گزارشها، همچنین شواهدی تازه در دست است مبنی بر اینکه جنگی که با هدف نابودی توان نظامی رژیم ایران آغاز شده، ممکن است با نمایش توانایی تهران در تهدید این آبراه کلیدی، در عمل به افزایش نفوذ منطقهای جمهوری اسلامی بیانجامد.
پیشتر دونالد ترامپ گفته بود کشورهای خواهان نفت خودشان بروند تنگه هرمز را باز کنند اما بعداً به صورت تلویحی گفت که میتواند به نیروهای آمریکایی دستور دهد این گذرگاه را باز کنند.
رئیس جمهوری آمریکا در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «با کمی زمان بیشتر، میتوانیم به راحتی تنگه هرمز را باز کنیم، نفت را بگیریم و ثروت هنگفتی به دست آوریم.»
رویترز مینویسد تحلیلگران مدتهاست هشدار دادهاند که تلاش برای استفاده از نیروی نظامی علیه جمهوری اسلامی ایران برای بازگشایی تنگه هرمز، میتواند پرهزینه باشد و آمریکا را به نبرد زمینی بلندمدت بکشاند.
علی واعظ مدیر پروژه ایران در گروه بینالمللی بحران (که سابقه اتخاذ مواضع همسو با جمهوری اسلامی دارد) گفت: «آمریکا در تلاش برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح کشتار جمعی، سلاح اخلال گسترده را در اختیار آن گذاشت.»
به گفته واعظ، جمهوری اسلامی به خوبی میداند که تواناییاش برای تحت تاثیر قرار دادن بازارهای جهانی انرژی از طریق تسلط بر تنگه، «حتی از سلاح هستهای هم بسیار موثرتر» است.
یک مقام کاخ سفید میگوید، «ترامپ مطمئن است که تنگه خیلی زود باز خواهد شد». وی صراحتا گفته است که پس از جنگ، به رژیم ایران اجازه نخواهد داد رفت و آمد در این آبراه را کنترل کند.
این مقام آمریکایی افزود که ترامپ همچنین گفته است کشورهای دیگر «بسیار بیش از آمریکا در جلوگیری از این وضعیت ذینفع هستند.»
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در روز ۲۸ فوریه، با استفاده از تاکتیکهای متفاوت، از حمله به کشتیهای غیرنظامی و کار گذاشتن مین گرفته تا مطالبه عوارض عبور، عملا تنگه هرمز را مسدود کرده است. این امر قیمت جهانی نفت را به بالاترین سطح در چند سال اخیر رسانده و کشورهایی را که برای تهیه نفت و گاز به خلیج فارس وابستهاند، با کمبود سوخت مواجه کرده است.
افزایش هزینههای انرژی میتواند تورم را در آمریکا تشدید کند. این موضوع میتواند برای ترامپ، در حالی که با نتایج ضعیف نظرسنجیها روبروست و در حال آمادهسازی حزب جمهوریخواه برای انتخابات میاندورهای کنگره در ماه نوامبر است، به یک نقطهضعف سیاسی تبدیل شود.
به گفته سه منبع آگاه، گزارشهای اطلاعاتی اخیر هشدار میدهند که حکومت ایران بعید است به این زودیها از این اهرم فشار صرف نظر کند.
یکی از این منابع گفت: «کاملا محتمل است حالا که ایران طعم قدرت و اهرم فشار خود بر تنگه هرمز را چشیده است، به این زودیها آن را رها نکند.»
به گفته کارشناسان، حتی اگر نیروهای آمریکایی سواحل جنوبی ایران و جزایر آن را تصرف کنند، سپاه پاسداران میتواند با شلیک پهپادها و موشکها از عمق خاک ایران به آنها حمله کند و همچنان کنترل آبراه را حفظ نماید.
واعظ در این ارتباط گفت: «برای مختل کردن رفت و آمد و بازداشتن کشتیها از عبور، پرتاب تنها یک یا دو پهپاد کافیست.»
به گفته برخی کارشناسان، حتی پس از پایان جنگ نیز بعید است رژیم ایران از توانایی خود برای کنترل رفت و آمد در تنگه صرف نظر کند، زیرا به بازسازی نیاز خواهد داشت و دریافت عوارض از کشتیهای تجاری میتواند یکی از راههای تامین منابع مالی بازسازی باشد.
بیل برنز مدیر پیشین آژانس اطلاعات مرکزی آمریکا (از منتقدان ترامپ) روز پنجشنبه گفت: «[تهران] به دنبال حفظ اهرم فشاری خواهد بود که با مختل کردن رفت و آمد در تنگه هرمز دوباره به دست آورده است.»
او گفت که رژیم ایران تلاش خواهد کرد از توانایی خود برای محدود کردن این آبراه استفاده کند تا در هر توافق صلحی با آمریکا، «بازدارندگی بلندمدت و تضمینهای امنیتی» به دست آورد و همچنین «برخی منافع مادی مستقیم» را مانند دریافت عوارض عبور برای تامین هزینههای بازسازی پس از جنگ کسب کند.
برنز همچنین گفت: «این شرایط در حال حاضر مذاکرات را بسیار دشوار میکند.»
