بازار دارو ایران در سال جدید خورشیدی دچار بحران فراگیر و کمبود و گرانی اقلام دارویی و تجهیزات پزشکی شده است. بیماران مبتلا به بیماریهای خاص به علت کمبود و نایاب شدن دارو با تهدید جانی روبرو هستند و بسیاری از خانوارهای کمدرآمد نیز دارو و درمان را به علت افزایش شدید قیمتها از سبد مصرفی خود حذف کردهاند.
بحران کمبود و گرانی دارو در ایران وارد مرحله تازهای شده است و در حالیکه برخی مقامات دولتی از وضعیت پایدار تولید و توزیع دارو خبر میدهند، گزارشهای میدانی و اظهارات برخی نمایندگان مجلس شورای اسلامی گویای شرایطی بحرانی در بخش درمان کشور است.
محمد جمالیان عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی معتقد است افزایش هزینه واردات و تولید عامل افزایش قیمت دارو است و افزوده «باید میان «گرانی دارو» و «نبود دارو» یکی را انتخاب کنیم و چارهای جز افزایش قیمت نداریم.»
این نماینده مجلس شورای اسلامی گفته «افزایش قیمت دارو اجتنابناپذیر است و اگر بخواهیم از طریق فشار مهار کنیم، یقیناً تولید متوقف شده و ناچار به واردات با قیمت بسیار بالاتر خواهیم شد. پیشنهاد ما این بود که مجوز افزایش قیمت دارو به سرعت صادر گردد، اما همزمان تحت پوشش بیمهها قرار گیرد و از جیب مردم پرداخت نشود.»
محمد جمالیان تأکید کرده «مهمترین نکته این است که باید میان «گرانی دارو» یا «نبود دارو» یکی را برگزینیم؛ و یقیناً وجود دارو با قیمت بالاتر، در شرایط کنونی کشور، حیاتیتر است. به همین دلیل، لازم است که اجازه دهیم قیمت داروها افزایش یابد، مشروط بر اینکه این افزایش قیمت توسط بیمهها پوشش داده شود.»
این در حالیست که شرکتهای بیمه نیز منابع مالی و توان پوشش بیشتر داروها را ندارند و معتقدند به علت عدم پرداخت بدهی از سوی دولت، شرکتهای بیمه توان پوشش بیشتر برای اقلام دارویی را ندارند.
وحید محلاتی دبیر انجمن صنعت پخش دارو ضمن تشریح وضعیت بازار دارو درباره کمبودها و گرانی اقلام دارویی گفته که داروها باید تغییر قیمتی به تناسب افزایش قیمت نهادههای تولید داشته باشند و در واقع نمیتوان گفت که دارو گران شده بلکه باید بگوییم قیمت دارو اصلاح شده است.
آنچه بهعنوان «اصلاح قیمت دارو» مطرح است در حقیقت افزایش قیمت متناسب با افزایش هزینهها است. اگر چه داروسازان با افزایش هزینه روبرو هستند اما در آنسو شهروندان نیز توان پرداخت قیمت افزایش یافته دارو را ندارند.
هفته گذشته نیز هادی سخنگوی انجمن داروسازان ایران از افزایش قیمت رسمی پنج هزار قلم دارویی در ایران خبر داده و گفته وابستگی حدود ۷۰ درصدی فرآیند تولید دارو به ارز آزاد است و افزایش قیمت ارز علت اصلی افزایش قیمت دارو در کشور است.
در کنار افزایش قیمت دارو، دیگر هزینههای درمان نیز با افزایش چشمگیری روبرو بوده است. تعرفههای رسمی خدمات پزشکی در سال ۱۴۰۵ هم اینگونه اعلام شده: ویزیت پزشک عمومی حدود ۳۶۰ هزار تومان، متخصص حدود ۵۰۰ هزار تومان و فوقتخصص حدود ۶۰۰ هزار تومان. هزینه تزریق و سرم نیز به ترتیب به حوالی ۴۰ و ۱۵۰ هزار تومان رسیده است. (نرخ تعرفه آزاد)
به گفته محمدرضا ظفرقندی وزیر بهداشت، هزینههای حوزه سلامت به طور میانگین حدود ۳۰ تا ۳۵ درصد افزایش یافته است.
وبسایت «فرارو» در یک گزارش میدانی اعلام کرده قیمت داروهای ساده مثل آنتیبیوتیکها تا ۱۵۰ هزار تومان بالا رفته و برای تهیه داروی بیماریهای خاص مثل سرطان، هر ۲۰ روز یکبار نزدیک به نیممیلیارد تومان هزینه لازم است. مریم که مادرش درگیر سرطان است، میگوید: «تهیه هر دوره داروی سرطان بین ۲۵۰ تا ۴۵۰ میلیون تومان هزینه دارد و این روند را باید هر ۲۰ روز تکرار کرد.» او ادامه میدهد: «من هرطور شده این مبلغ را تهیه میکنم، اما اگر بهجای من یک نفر دیگه بود، شاید از پس هزینهها برنمیآمد.»
این گزارش افزوده تعرفه رسمی و هزینه واقعی پرداختی بیماران هم اختلافهایی وجود دارد. مهمترین اختلاف هم به ویزیت پزشک متخصص و فوق متخصص بازمیگردد. برای مثال، در حالی که تعرفه ویزیت پزشک متخصص حدود ۵۰۰ هزار تومان اعلام شده، این رقم بسته به محل مطب و آوازه نام پزشک، گاه تا دوبرابر نیز بیشتر محاسبه میشود.
تمام این افزایش هزینهها در حالی رخ داده که فیش حقوقی کارمندان دولت با پایه حقوق ۱۸ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان ابلاغ شده است. برای کارگران نیز فرمول فرمول ۴۵ درصد به اضافه رقم ثابت یک میلیون و ۵۵۸ هزار تومان در ماه حساب خواهد شد که از ماه اردیبهشت اعمال میشود. بدین ترتیب، حداقل حقوق کارگر امسال با افزایش ۶۰ درصدی همراه شده و به رقم ماهانه ۲۱ میلیون و ۸۲۵ هزار تومان رسیده است؛ حالا همین شخص برای یک سرماخوردگی ساده به حدود یک میلیون تومان نیاز دارد. علتی که این روزها به مانع اصلی مراجعههای ضروری بدل شده است.
از سوی دیگر نایاب بودن برخی اقلام دارویی نیز به تهدیدی جدی برای سلامت و جان بیماران تبدیل شده است. بیماران مبتلا به هموفیلی از جمله مبتلایان به بیماری خاص هستند که بارها از عدم دسترسی بهموقع به دارو انتقاد کردهاند.
روزنامه «شرق» گزارش داده ماههاست بیماران هموفیلی از دریافت داروهای ضروری مانند فاکتور ۸، فاکتور ۱۳ و فیبروژن محروم ماندهاند؛ کمبودی که به گفته خانوادهها، خونریزیهای مکرر و گاه خطرناک را به بخشی از زندگی روزمره تبدیل کرده است.
احمد قویدل عضو کانون هموفیلی ایران به روزنامه «شرق» گفته با وجود کمبود و نایاب شدن اقلام دارویی بیماران مبتلایان به هموفیلی و حتی با وجود شرایط جنگ، وزارت بهداشت تا به حال تلاشی برای تأمین دارو از مسیرهایی مثل سازمان جهانی بهداشت و نهادهای حمایتی نکرده است.
حمیدرضا هاشمی گلپایگانی مدیر عامل «خانه ایبی» (پروانهای) نیز با اشاره به کمبود شدید پانسمان مخصوص این بیماران گفته «پانسمان بیماران ایبی مشابه داخلی ندارد و بالغ ۱۸۰ کشور جهان، از محصولات یک شرکت سوئدی به نام «مینکه» استفاده میکنند؛ بنابراین جایگزینی ندارد.»
