پس از تعطیلات نوروز قیمت انواع کالاهای بهداشتی از پوشک نوزاد و بزرگسال تا نوار بهداشتی با افزایش قابل توجه قیمت روبرو شده است. دولت پزشکیان در حالی از پرداخت یارانه دو میلیونتومانی برای نوزادان از ماه جاری خبر داده که قیمت بستههای بزرگ پوشک نوزاد به بیش از یک میلیون تومان رسیده و پوشکهای خارجی در بازار ایران از ۳ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان در هر بسته عبور کرده است.
افزایش هزینه اقلام بهداشتی در روزهای گذشته با اعتراض شهروندان روبرو شده است. برخی از این اقلام مانند پوشک و نوار بهداشتی قابل حذف از سبد خرید شهروندان نیست و حالا تهیه پوشک برای نوزادان یا برای خانوار دارای بزرگسال نیازمند به پوشک به بحرانی جدی تبدیل شده است.
کارشناسان هشدار میدهند بهداشت اولیه از یک «حق عمومی» در حال تبدیل شدن به یک «امتیاز طبقاتی» در ایران است.
قیمت انواع پوشک در بازار ایران از بستههای کوچک و بیکیفیت ۲۰۰ هزار تومانی آغاز اما اقلام متوسط بین ۶۰۰ هزار تومان تا یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان قیمت دارند. انواع دیگر پوشک برندهای معتبر نیز از ۲ تا بیش از ۳ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان برای هر بسته قیمت دارند.
افزایش قیمت پوشک در حالیست که جمهوری اسلامی سالهاست بر «فرزندآوری» و «افزایش جمعیت» اصرار دارد. با اینهمه هزینه مراقبت و نگهداری از نوزادان به چند میلیون تومان در ماه میرسد.
در همین رابطه صابر جباری دستجردی، دبیر ستاد ملی جمعیت، پیش از موج جدید افزایش قیمت پوشک نسبت به عواقب افزایش قیمت این کالا هشدار داده و گفته بود «بررسیها نشان میدهد قیمت پوشک نوزاد از شهریور سال گذشته تاکنون(دهم مهر ماه) ۸۳ درصد گران شده است.»
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، اعلام کرده که امکان خرید پوشک با استفاده از کالابرگ الکترونیکی فراهم شده و از این پس خانوارها میتوانند در فروشگاههای غیرزنجیرهای نیز با کالابرگ نسبت به تهیه این کالا اقدام کنند. به گفته او، این تصمیم برای افزایش دسترسی، تقویت شبکه توزیع و تسهیل خرید خانوادهها اتخاذ شده است.
این در حالیست که رقم یارانه کالابرگ برای هر شهروند معادل یک میلیون تومان است و در نتیجه این یارانه برای خرید حدود دو بسته پوشک با قیمت پایین مناسب است؛ در حالیکه هر نوزاد بهطور متوسط به ماهانه سه تا چهار بسته بزرگ پوشک نیاز دارد.
افزایش قیمت پوشک تنها یک نمونه از افزایش هزینههای مرتبط با فرزندآوری است؛ هزینههایی که از شیرخشک تا خدمات درمانی و آموزش را دربر میگیرد و فشار مضاعفی بر خانوارها وارد کرده است.
قابل توجه اینکه رقم پایه حقوق کارگران در سال جدید ماهانه حدود ۱۶/۵ میلیون تومان تعیین شده و بسیاری از خانوادهها میگویند تأمین هزینههای اولیه کودک دیگر با درآمد ماهانه همخوانی ندارد.
جدا از پوشک، قیمت انواع پوشک بزرگسال و نوار بهداشتی نیز در سال جدید با افزایش چشمگیری روبرو بوده است.
این در حالیست که از یکسو نوار بهداشتی مستقیماً با «امنیت سلامت» نیمی از جمعیت کشور گره خورده است و از سوی دیگر افزایش جمعیت سالمند ایران و نیاز مبرم بیماران به این کالا، آن را به یک نیاز استراتژیک تبدیل کرده که کمبود یا گرانی آن، مستقیماً «کرامت انسانی» فرد را نشانه میرود.
وبسایت «اقتصاد ۲۴» بر پایه گزارشهای میدانی از افزایش قیمت بین ۶۰ تا ۱۰۰ درصدی در اقلام سلولزی طی چند ماه اخیر خبر داده است.
این گزارش افزوده آنچه امروز در بازار دیده میشود، فراتر از برچسب قیمت است. پدیده کوچکسازی محصول به شدت نگرانکننده شده است. تولیدکنندگان برای بقا در فضای قیمتگذاری دستوری، ناچار به کاهش تعداد پدها در هر بسته، نازک کردن لایههای جاذب و استفاده از چسبهای با کیفیت پایینتر شدهاند. مصرفکننده عملاً برای محصولی ضعیفتر، هزینهای دوبرابری پرداخت میکند؛ وضعیتی که فشار مضاعفی بر دهکهای پایین جامعه وارد آورده و آنها را به سمت محصولات غیربهداشتی و زیرپلهای سوق میدهد.
«اقتصاد ۲۴» نوشته در شرایطی که منابع ارزی کشور به دلیل شرایط خاص منطقه سهمیهبندی سختگیرانهتری را تجربه میکند، کالاهای سلولزی در صف انتظار پس از دارو و کالاهای اساسی قرار گرفتهاند. گزارشها حاکی از دپوی طولانیمدت مواد اولیه در بنادر جنوبی است. فرآیند تأیید منشأ ارز که در گذشته ۳۰ روز زمان میبرد، اکنون در پیچوخمهای جدید نظارتی طولانیتر شده است. تولیدکننده ایرانی در چنین شرایطی با عدم قطعیت کامل روبروست؛ او نمیداند ماده اولیهای که امروز مصرف میکند، با چه قیمتی و در چه زمانی جایگزین خواهد شد.
در این گزارش هشدار داده شده که اگر در هفتههای پیشرو تدبیری برای ایجاد یک کریدور سبز ارزی جهت اقلام سلولزی اندیشیده نشود، سلامت عمومی جامعه با مخاطرهای جدی روبهرو خواهد شد. جایگزینی اقلام بهداشتی استاندارد با پارچهها و مواد غیربهداشتی در طبقات فرودست، موجی از بیماریهای عفونی و پوستی را به همراه خواهد داشت که هزینههای درمانی آن به مراتب بیش از بودجه مورد نیاز برای واردات مواد اولیه خواهد بود.
همچنین تأکید شده بازار محصولات بهداشتی ایران امروز بر لبه تیغ حرکت میکند. امنیت بهداشتی نباید وجهالمصالحه تنشهای سیاسی یا بوروکراسیهای ارزی شود. مادرانی که در میانه اخبار جنگ، نگران تأمین اولین نیاز نوزادشان هستند یا زنانی که بهداشت اولیه خود را در خطر میبینند، بزرگترین بازندگان این فرآیند فرسایشیاند. کمک به تامین مواد اولیه و خروج از وضعیت حساس فعلی نه یک انتخاب اقتصادی، بلکه یک وظیفه حاکمیتی برای حفظ آرامش روانی جامعه است. قفسهها نباید به نمادی از فاصله طبقاتی تبدیل شوند؛ چرا که بهداشت، حق است، نه یک امتیاز برای طبقات خاص.
