مصرف موادغذایی مفید و ضروری در ایران با کاهش چشمگیری روبروست. خانوارها در میان گرانی و درآمدهای ناچیز گرفتار هستند بطوریکه به ناچار هر ماه سبد مصرفی را محدودتر و سفرهها را کوچکتر میکنند.
عبدالله قاسمی عضو هیئت مدیره انجمن صنفی مرغداران استان گیلان با اشاره به سیاستهای اشتباه دولت در حذف ارز ترجیحی اعلام کرده «افزایش چند برابری قیمت مرغ بعد از حذف ارز ترجیحی موجب نصف شدن مصرف مرغ در کشور شده است.»
او با اشاره به افزایش شدید هزینه تولید در مرغداریها گفته «هر کیلو ذرت که با ارز ترجیحی، ۱۱ هزار و ۳۰۰ تومان بود، بعد از آزادسازی ارزی به ۴۲ هزار تومان رسید و سپس به دلیل نوسانات ارزی به ۵۵ هزار تومان افزایش یافت. همچنین، هر کیلوگرم سویا پیش از حذف ارز ترجیحی، ۲۱ هزار و ۳۰۰ تومان بود که با حذف ارز به هر کیلو ۸۵۸۰۰ تومان و سپس به ۱۲۰هزار تومان رسید.»
عبدالله قاسمی یکی دیگر از دلائل افزایش مرغ را حذف ارز ترجیحی واکسن و داروهای دامی و مکملهای وارداتی، عنوان کرد و گفت: «حذف ارز این محصولات در سال گذشته، به شدت قیمت ریزمغذیهای مورد نیاز واحدهای مرغداری که تمام وارداتی هستند را چند برابر کرد.»
عضو هیئت مدیره انجمن صنفی مرغداران استان گیلان همچنین از کاهش شدید تولید مرغ به علت افزایش هزینهها خبر داده است؛ موضوعی که ایران را برای تأمین نیاز داخلی وابسته به واردات خواهد کرد!
به گفته عبدالله قاسمی «میزان تولید مرغ به جای ۱۴۰ میلیون قطعه در یک ماه به ۹۴ میلیون قطعه مرغ رسیده و میزان عرضه به شدت کاهش پیدا کرده است. بنابراین، تنها زمانی که کالابرگ اعلام میشود میزان تقاضای مرغ افزایش پیدا میکند و به همین دلیل شاهد افزایش قیمت مرغ در چند روز اخیر و همزمان با اعلام کالابرگ هستیم.»
مرکز آمار ایران اعلام کرده میانگین مصرف ماهانه گوشت قرمز خانوارها در ایران از ۲/۸ کیلوگرم در سال ۱۳۹۰ به ۱/۲۵ کیلوگرم در سال ۱۴۰۳ سقوط کرده است.
سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد، فائو، نیز پیشتر اعلام کرده بود که کل مصرف گوشت قرمز ایران در سال ۲۰۲۵ میلادی ۷۲۴ هزار تن بوده که ۷ درصد کمتر از سال ۲۰۲۴ است.
آمارهای سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد همچنین نشان میدهد ترکیه با جمعیت مشابه ایران، ۲/۵ برابر ایران خود مصرف گوشت قرمز و بیش از سه برابر مصرف لبنیات دارد.
استاندارد جهانی سرانه مصرف لبنیات ۱۸۰ کیلو در سال است، اما میزان مصرف لبنیات در ایران به کمتر از ۵۰ کیلو رسیده است
در حالیکه پنیر و شیر از جمله اقلام گنجانده شده در طرح کالابرگ یک میلیون تومانی هستند که دی ماه اجرایی شده است اما خانوارها ترجیح میدهند منابع کالابرگ را برای موادغذایی سیرکننده استفاده کنند. در همین رابطه خبرگزاری «ایسنا» گزارش داده افزایش قیمتها الگوی مصرف خانوارها را تغییر داده است؛ تا جایی که در صفهای کالابرگ، برنج، مرغ و روغن جلوتر از لبنیات قرار گرفتهاند. مشاهدات میدانی نشان میدهد بسیاری از خانوارها در شرایط تورمی، کالاهای سیرکنندهتر را در اولویت قرار میدهند و خرید شیر، ماست و پنیر را به حداقل میرسانند. روندی که اگر ادامه یابد، میتواند سلامت عمومی را تحت تاثیر قرار دهد.
افزایش قیمت موادغذایی از جمله گوشت طی سالهای گذشته در کنار سقوط قدرت خرید خانوارها و کاهش ارزش واقعی درآمدها سبب کوچک شدن سفره شهروندان و حذف موادغذایی مفید از سبد مصرفی خانوارها شده است.
جزییات گزارش مرکز آمار ایران از تورم فروردین ۱۴۰۵ نشان میدهد تورم ماهانه خوراکیها در فروردین امسال ۵/۶ درصد ثبت شده و افزایش قیمت در کالاهایی مانند میوه، مرغ و روغن، تنها در یک ماه به ارقام دو رقمی رسیده است.
در مقیاس سالانه نیز تورم نقطه به نقطه اغلب مواد خوراکی سه رقمی بوده و برخی اقلام غذایی بیش از ۳۰۰ درصد افزایش قیمت داشته است.
بر اساس این گزارش قیمت روغن جامد در فروردین امسال ۳۷۵ درصد افزایش نسبت به فروردین ۱۴۰۵ را ثبت کرده و از ۸۰ هزار تومان به ۳۸۰ هزار تومان رسیده است. قیمت روغن مایع نیز با افزایش ۳۰۸ درصدی، از حدود ۷۴ هزار تومان به بیش از ۳۰۰ هزار تومان رسیده است.
برنج خارجی درجه یک با افزایش قیمت ۲۰۹ درصدی، مرغ با افزایش ۱۹۱ درصدی، سس مایونز با افزایش ۱۹۰ درصدی و تخممرغ با افزایش ۱۷۰ درصدی از دیگر اقلام خوراکی با تورم سه رقمی در فروردین امسال بودهاند.
در ابتدای اردیبهشت جاری هر دانه تخم مرغ ۲۰ هزار تومان یا بیشتر، هر کیلو برنج درجه دو ایرانی، ۴۰۰ هزار تومان و هر کیلو گوشت قرمز در بازار، بیش از ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان قیمت داشت. قیمت انواع لبنیات نیز طی فروردینماه با ۵ تا ۱۰ درصد افزایش قیمت روبرو شد.
از سوی دیگر قیمت برنج ایرانی که سال پیش تا ۵۰۰ هزار تومان افزایش یافته بود در هفتههای گذشته به رقم ۷۰۰ هزار تومان برای هر کیلو رسیده و هر بسته ۱۰ کیلویی برنج با قیمت تکاندهنده ۷ میلیون تومان که معادل حدود نصف پایه حقوق کارگران در سال جدید است به فروش میرسد.
رضا کنگری، رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی تهران، با تأیید افزایش قیمت برنج ایرانی هشدار داده رسیدن قیمت برنج ایرانی به حدود ۷۰۰ هزار تومان با شرایط فعلی عرضه و تقاضا همخوانی ندارد و واقعبینانه نیست.
آمارها نشان میدهد مجموع مصرف برنج خانوار در سال ۱۳۹۰ به طور متوسط ماهانه حدود ۱۲ کیلو بوده است. براساس آخرین دادههای هزینه درآمد خانوارها که در سال ۱۴۰۳ منتشر شده به صورت میانگین مصرف برنج یک خانوار در ماه سرشماری ۶/۵۲ کیلو بوده است.
بر اساس تصویب وزارت کار جمهوری اسلامی در سال ۱۴۰۵ یک کارگر مجرد در صورت دریافت همه مزایای شغلی ماهانه نهایتا ۲۲ میلیون تومان و یک کارگر متأهل و دارای فرزند کمی بیش از ۲۴ میلیون درآمد خواهد داشت. مقایسه این ارقام به خوبی علت کاهش مصرف موادغذایی اساسی و ضروری مانند گوشت،مرغ و لبنیات، و همچنین حذف برنج از سفرههای شهروندان را توضیح میدهد.
