بامداد یکشنبه سوم خرداد ۱۴۰۵ به وقت ایران، منابع غربی گزارش دادند که آمریکا و جمهوری اسلامی در آستانه امضاء یک توافق قرار دارند. این توافق، شامل تمدید ۶۰ روزه آتشبس است؛ یک مقام آمریکایی به آکسیوس گفت، دورهای که طی آن «تنگه هرمز» دوباره باز خواهد شد، ایران میتواند نفت خود را آزادانه بفروشد و مذاکراتی برای محدود کردن برنامه هستهای برگزار خواهد شد؛ همچنین گفته شد این توافق خواستههای هستهای دونالد ترامپ را نیز پوشش دهد.
به نوشته آکسیوس، هم ترامپ و هم میانجیها گفتهاند ممکن است این توافق روز یکشنبه اعلام شود، هرچند هنوز نهایی نشده و همچنان ممکن است از هم بپاشد. رسانههای مختلف به نقل از منابع خود جزئیاتی از پیشنویس این توافق احتمالی را منتشر کردند.
گفته شد، براساس توافق در این دوره ۶۰ روزه، تنگه هرمز بدون عوارض باز خواهد بود و ایران موافقت میکند مینهایی را که در این تنگه کار گذاشته پاکسازی کند تا کشتیها آزادانه عبور کنند.
در مقابل، آمریکا محاصره بنادر ایران را لغو میکند و برخی معافیتهای تحریمی صادر خواهد کرد تا ایران بتواند نفت خود را آزادانه بفروشد.
دونالد ترامپ گفته بود توافق شده که به زودی تنگه هرمز باز شود اما خبرگزاری فارس وابسته به سپاه پاسداران این ادعا را رد کرد.
اصل کلیدی ترامپ در این توافق «امتیازدهی در برابر عملکرد» است.
به گفته مقامهای آمریکایی، جمهوری اسلامی ایران خواستار آزادسازی فوری منابع مالی مسدودشده و لغو دائمی تحریمها بود، اما طرف آمریکایی گفت این موارد فقط پس از ارائه امتیازهای ملموس اجرا خواهد شد. آنچه جمهوری اسلامی خواسته آزادسازی حدود ۱۲ هزار میلیارد پول بلوکه شده است.
به گفته مقام آمریکایی، پیشنویس یادداشت تفاهم شامل تعهد ایران به این است که هرگز به دنبال سلاح هستهای نرود و درباره تعلیق برنامه غنیسازی اورانیوم و خارج کردن ذخایر اورانیوم با غنای بالای خود مذاکره کند.
به گفته دو منبع مطلع، ایران از طریق میانجیها تعهدات شفاهی درباره دامنه امتیازهایی که حاضر است در زمینه تعلیق غنیسازی و واگذاری مواد هستهای بدهد، به آمریکا ارائه کرده است.
همچنین براساس این توافق احتمالی نیروهای آمریکایی که در ماههای اخیر در منطقه مستقر شدهاند، در دوره ۶۰ روزه در منطقه باقی خواهند ماند و فقط در صورتی خارج میشوند که توافق نهایی حاصل شود.
پیشنویس یادداشت تفاهم همچنین تصریح میکند که جنگ میان اسرائیل و حزبالله در لبنان پایان خواهد یافت.
یک مقام اسرائیلی گفت بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در تماس تلفنی روز شنبه با ترامپ درباره این شرط ابراز نگرانی کرد. او همچنین درباره جنبههای دیگر توافق نیز نگرانیهایی مطرح کرد، اما به گفته یک مقام آمریکایی، دیدگاه خود را با احترام و لحنی محتاطانه بیان کرد.
مقام آمریکایی گفت این یک «آتشبس یکطرفه» نخواهد بود و اگر حزبالله برای مسلح شدن دوباره یا تحریک حملات تلاش کند، اسرائیل اجازه خواهد داشت برای جلوگیری از آن اقدام کند.
به گفته مقام آمریکایی، کاخ سفید امیدوار است اختلافات نهایی در ساعات آینده حلوفصل شود و توافق روز یکشنبه اعلام شود.
این مقام گفت ممکن است توافق حتی کل ۶۰ روز هم دوام نیاورد، اگر آمریکا به این نتیجه برسد که ایران درباره مذاکرات هستهای جدی نیست. از سوی دیگر، آمریکا معتقد است فشار اقتصادی بر ایران انگیزهای برای رسیدن به توافق کامل بهمنظور رفع تحریمها و آزادسازی منابع مالی این کشور ایجاد میکند.
این مقام آمریکایی همچنین گفت: «دیدنی خواهد بود که ایران واقعا تا کجا حاضر است پیش برود؛ اما اگر آنها توانایی و تمایل تغییر مسیر خود را داشته باشند، این مرحله بعدی آنها را وادار خواهد کرد تصمیمهای حیاتی درباره این بگیرند که میخواهند چه نوع کشوری باشند.»
مشاوران ترامپ میگویند اگر خواستههای او درباره برنامه هستهای ایران برآورده شود، رئیسجمهور آماده است برای بازتنظیم روابط با ایران و دادن فرصت به این کشور برای دنبال کردن ظرفیت کامل اقتصادیاش، که به نظر ترامپ «عظیم» است، اقدامات بسیار گستردهای انجام دهد.
روزنامه نیویورک تایمز به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داد در صورت توافق نهایی، داراییهای ایران آزاد خواهد شد اما در آمریکا و متحدانش آن را در «صندوق بازسازی» خواهند ریخت. این روزنامه همچنین مدعی شد که جمهوری اسلامی پذیرفته است از اورانیوم غنیشده خود صرف نظر کند.
