روزنامه «والاستریت ژورنال» با اشاره به احتمال توافق میان جمهوری اسلامی و آمریکا مینویسد کاهش فشارها از رژیم ایران بدون خروج روشن شدن تکلیف اورانیومهای ذخیره شده در ایران یک ریسک خطرناک است.
در این مقاله که ۲۸ ما مه (هفتم خرداد) منتشر شد آمده، مذاکرهکنندگان آمریکایی بیش از هر زمان دیگری اطمینان دارند که به یک توافق مقدماتی با ایران نزدیک شدهاند. نقطه قوتی که برای این توافق مطرح میشود این است که میتواند بازگشایی «تنگه هرمز» را تضمین کند. اما نگرانی اصلی به جزئیات برنامه هستهای جمهوری اسلامی ایران مربوط میشود؛ مسئلهای که حلوفصل آن به ۶۰ روز مذاکره دیگر موکول شده است.
پیشتر آکسیوس گزارش داد که مذاکرهکنندگان آمریکا و ایران به توافق رسیدهاند، اما دونالد ترامپ هنوز تأیید نهایی خود را نداده است. هرچند توافق نزدیک به نهایی شدن است و حتی حروف اختصاری نمایندگان ایرانی روی متن قرار گرفته، اما متن هنوز کاملاً نهایی نشده است. همچنین، اگرچه ترامپ ممکن است تصمیم نهایی خود را نگه داشته باشد، اکنون توپ در زمین مبهم حکومت ایران قرار دارد؛ آن هم درباره دو بخش از متن نهایی.
شورای سردبیری روزنامه والاستریت ژورنال در سرمقالهای با بررسی مذاکرات جاری میان آمریکا و حکومت ایران نوشت که دو طرف بیش از هر زمان دیگری به دستیابی به یک توافق اولیه نزدیک شدهاند، اما خطر اصلی این توافق آن است که بخش مهمی از فشارهای اقتصادی و نظامی علیه جمهوری اسلامی کاهش یابد، در حالی که مهمترین اختلافها درباره برنامه هستهای ایران به مذاکرات بعدی موکول شده است.
این روزنامه با اشاره به گزارش منتشرشده از سوی آکسیوس نوشت که مذاکرهکنندگان آمریکایی و ایرانی به یک توافق اولیه دست یافتهاند و حتی طرف ایرانی پیشنویس آن را امضا کرده است، اما متن نهایی هنوز به طور کامل نهایی نشده و دونالد ترامپ نیز تایید نهایی خود را اعلام نکرده است.
براساس این مقاله سرنوشت توافق اکنون بیش از هر چیز به تصمیم تهران درباره دو بند کلیدی متن بستگی دارد. این روزنامه میگوید اگرچه توافق به مراحل پایانی نزدیک شده، اما هنوز دو موضوع مهم در متن نهایی نیازمند تصمیمگیری جمهوری اسلامی است.
مهمترین دستاورد فوری توافق پیشنهادی، بازگشایی تنگه هرمز عنوان شده است. بر اساس مفاد مورد بحث، جمهوری اسلامی متعهد میشود ظرف ۳۰ روز مینهای دریایی را از مسیرهای کشتیرانی جمعآوری کند تا عبور و مرور شناورها بدون محدودیت و بدون پرداخت عوارض از سر گرفته شود. مذاکرهکنندگان آمریکایی امیدوارند عبور کشتیهای تجاری از مسیر جنوبی تنگه هرمز بلافاصله افزایش یابد.
با این حال، شورای سردبیری والاستریت ژورنال هشدار داده است که متن توافق باید در این بخش کاملاً شفاف باشد، زیرا به گفته این روزنامه، جمهوری اسلامی پیش از این دو بار از تعهد خود برای بازگشایی کامل تنگه هرمز عقبنشینی کرده است. نویسندگان سرمقاله تاکید میکنند یکی از نگرانیها این است که [حکومت] ایران در آینده برای عبور کشتیها عوارض تعیین کند یا اخذ مجوز را الزامی سازد؛ اقدامی که با مفهوم بازگشت کامل به شرایط پیش از جنگ در تضاد خواهد بود.
تحریریه والاستریت ژورنال تأکید میکند، موضوع اصلی همچنان برنامه هستهای جمهوری اسلامی است. بر اساس بندهای توافق احتمالی، دو طرف متعهد میشوند که وضعیت ذخایر اورانیوم غنیشده ایران را در مرحله بعدی مذاکرات بعدی مذاکرات و طی یک بازه ۶۰ روزه تعیین تکلیف کنند اما شورای دبیری این روزنامه هشدار میدهد که موکول کردن این موضوع به آینده، خطر ایجاد ابهام و تعلل در اجرای تعهدات را افزایش میدهد.
این روزنامه تاکید میکند که خبر مثبت آن است که مذاکرهکنندگان آمریکایی تنها بر اورانیوم با غنای بالا تمرکز نکردهاند. حتی اورانیوم با غنای ۳/۶۷ درصد نیز بخش عمده مسیر فنی لازم برای دستیابی به اورانیوم با درجه تسلیحاتی را طی کرده است و از این رو آمریکا خواهان برچیده شدن یا انتقال تمامی ذخایر اورانیوم غنیشده ایران است، نه فقط ذخایر با غنای بالا.
والاستریت ژورنال همچنین گزارش داد که هرگونه کاهش تحریمها به صورت تدریجی و مشروط انجام خواهد شد و قرار نیست جمهوری اسلامی در ابتدای توافق از مزایای اقتصادی آن بهرهمند شود. به نوشته این روزنامه، احتمال دارد آزادسازی بخشی از منابع مالی مسدودشده ایران در قطر یا عمان در قالب کمکهای بشردوستانه اندکی پس از امضای توافق مورد بررسی قرار گیرد، اما اصل حاکم بر مذاکرات همان سیاست دولت ترامپ است که میگوید: «تا اقدامی انجام نشود، پولی پرداخت نخواهد شد.»
ساختار دو مرحلهای توافق بزرگترین نقطه ضعف آن است. این روزنامه هشدار میدهد که اگر محاصره اقتصادی و فشارهای نظامی آمریکا در مرحله نخست کاهش یابد، توان واشنگتن برای گرفتن امتیازهای بیشتر از تهران در مذاکرات هستهای به شدت تضعیف خواهد شد.
شورای سردبیری والاستریت ژورنال با یادآوری مذاکرات هستهای دوران باراک اوباما مینویسد که جمهوری اسلامی پیشتر نیز توانسته بود مذاکرات را برای دو سال ادامه دهد و اکنون نیز ممکن است تلاش کند مهلت ۶۰ روزه مورد نظر ترامپ را برای مدت نامعلومی تمدید کند.
این روزنامه همچنین هشدار میدهد که هرچه مذاکرات طولانیتر شود، اعتبار تهدید نظامی آمریکا کاهش خواهد یافت. به باور نویسندگان، تهران ممکن است به این جمعبندی برسد که ترامپ تمایلی به بازگشت به درگیری نظامی ندارد؛ ارزیابی که با نزدیک شدن آمریکا به انتخابات میاندورهای کنگره میتواند تقویت شود.
والاستریت ژورنال در بخش دیگری از اینمقاله مینویسد که پایان محاصرههای متقابل و بازگشایی تنگه هرمز به اقتصاد جهانی و به ویژه اقتصاد ایران کمک خواهد کرد، اما این اقدام به تنهایی یک پیروزی محسوب نمیشود. به نوشته این روزنامه چنین وضعیتی صرفاً «معاوضه یک محاصره با محاصرهای دیگر» است که شاید راهی برای خروج از جنگ فراهم کند، اما مشکل اصلی یعنی برنامه هستهای جمهوری اسلامی برسرجای خود باقی خواهد ماند.
در پایان این مقاله آمده، خطر اصلی توافق پیشنهادی نه در بازگشایی تنگه هرمز، بلکه در کاهش فشارهای اقتصادی و نظامی بر جمهوری اسلامی پیش از تعیین تکلیف نهایی ذخایر اورانیوم غنیشده و زیرساختهای هستهای این کشور است؛ اقدامی که به میتواند مهمترین اهرم فشار آمریکا را پیش از حلوفصل پرونده اتمی از میان ببرد.
