ماههاست که ائتلافی به رهبری بریتانیا و فرانسه در حال تدارکات برای اعزام مینروبها و دیگر شناورها به تنگه هرمز است تا پس از پایان درگیریها، امنیت این آبراه بینالمللی را تأمین کند. اکنون به نظر میرسد آن زمان فرا رسیده باشد.
روزنامه «نیویورکتایمز» گزارش داد، کشورهای اروپایی آمادهاند کشتیهای خود را برای حفاظت از کشتیرانی به تنگه هرمز اعزام کنند؛ اما تنها زمانی که مطمئن شوند آتشبس جدید میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی ایران به درستی اجرا میشود.
مینروبهای ایتالیایی در سواحل جیبوتی در شرق آفریقا مستقر هستند. یک مینروب آلمانی و یک کشتی پشتیبانی لجستیک نیز در شرق مدیترانه حضور دارند. ناو هواپیمابر هستهای فرانسه تنها دو تا سه روز دریانوردی با تنگه هرمز فاصله دارد. بریتانیا نیز ناوشکن «دراگون» را به منطقه اعزام کرده تا پس از از سر گرفته شدن تردد کشتیها، در تأمین امنیت تنگه مشارکت کند.
امانوئل ماکرون رئیسجمهور فرانسه پیشتر اعلام کرده بود که فرانسه و بریتانیا «آمادهاند بسیار سریع وارد عمل شوند». او گفت این دو کشور و متحدانشان «هر کاری لازم باشد» انجام خواهند داد تا حمل و نقل عادی نفت و سایر کالاها در جهان بدون نگرانی از حملات یا پرداخت عوارض عبور از سر گرفته شود.
ماکرون افزود: «در جهان تنگههای مهم دیگری نیز وجود دارند. اگر قرار باشد در هر کدام عوارض عبور دریافت شود، نتیجه چه خواهد بود؟ قیمتها برای کل جهان افزایش خواهد یافت.»
در آغاز نشست گروه هفت در فرانسه، مقامات اروپایی تأکید کردند که تنها زمانی نیروها و تجهیزات خود را به تنگه هرمز اعزام خواهند کرد که از تداوم آتشبس اطمینان حاصل شود؛ برخلاف تلاشهای نافرجام گذشته که بارها به شروع دوباره تهدیدها و حملات نظامی منجر شد. همچنین مقامات اظهار داشتند که متن تفاهمنامه میان رژیم ایران و آمریکا هنوز به صورت عمومی منتشر نشده و دولتها امکان بررسی آن را ندارند.
همزمان نشانههایی از اختلافنظر میان حکومت ایران و آمریکا نیز آشکار شده است. سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ادعای دونالد ترامپ مبنی بر «دائمی بودن» عبور رایگان از تنگه هرمز را به پرسش کشید.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه، در بیانیهای که رسانههای دولتی منتشر کردند، گفت: «ما قصد دریافت عوارض ترانزیتی نداریم؛ اما در ازای خدماتی که ارائه میشود، هزینههایی دریافت خواهد شد.»
همچنین در گردهمایی رهبران گروه هفت در شهر اویان-له-بن فرانسه، موضوع عبور بدون عوارض از تنگه هرمز نشاندهنده نگرانی عمیق اروپاییها نسبت به جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی بود؛ جنگی که اکثر کشورهای اروپایی با آن مخالف بودند. بیشتر این کشورها در طول سه ماه و نیم درگیری، از ورود مستقیم به جنگ خودداری کردند؛ موضوعی که خشم ترامپ را برانگیخت و آنان را به «بزدلی» متهم کرد.
بریتانیا و فرانسه در عوض ائتلافی از کشورها را گرد آوردند که متعهد شدهاند پس از پایان جنگ، برای تضمین صلحی پایدار همکاری کنند. با این حال، جزئیات مأموریت این ائتلاف، میزان ریسکپذیری آن و مدت حضور نیروهای نظامی در تنگه هرمز تا کنون بطور عمومی اعلام نشده است.
اکنون با نزدیک شدن زمان اجرای این تعهدات، این پرسشها بیش از پیش اهمیت یافتهاند.
جورجیا ملونی نخستوزیر ایتالیا روز دوشنبه اعلام کرد: «ایتالیا آماده است همراه با سایر شرکا و پس از دریافت مجوزهای لازم از پارلمان، در یک حضور دریایی بینالمللی برای حمایت از بازگشایی کامل تنگه هرمز مشارکت کند.»
با این حال، گوئیدو کروستو وزیر دفاع ایتالیا، پیشتر هشدار داده بود که کشورش تنها در صورتی نیرو و تجهیزات اعزام خواهد کرد که امنیت آنها تضمین شده باشد.
او گفت: «هیچ کشوری نمیتواند وارد چنین مأموریتی شود مگر اینکه مطمئن باشد کشتیهایش- که حتی توان دفاع از خود را هم ندارند- هدف بمباران قرار نخواهند گرفت. مینروبها کشتی جنگی نیستند؛ آنها برای پاکسازی مینها به کار میروند. بنابراین باید اطمینان کامل وجود داشته باشد که هیچکس به آنها حمله نخواهد کرد.»
از سوی دیگر، وزرای خارجه کشورهای اروپایی نیز در لوکزامبورگ گرد آمدند. یکی از موضوعات مورد بحث آنها، عملیات «آسپیدس» بود؛ مأموریتی اروپایی که از فوریه ۲۰۲۴ برای حفاظت از کشتیهای تجاری در دریای سرخ در برابر حملات حوثیهای مورد حمایت رژیم ایران در یمن آغاز شده است. مقامهای اتحادیه اروپا ماههاست احتمال گسترش این مأموریت به تنگه هرمز پس از پایان درگیریها را مطرح کردهاند.
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، در کنفرانس خبری روز دوشنبه ۱۵ ژوئن اعلام کرد که آتشبس میان آمریکا و ایران «میتواند یک نقطه عطف مهم باشد». اما او تأکید کرد که عملیات آسپیدس همچنان بر دریای سرخ متمرکز خواهد بود و «ائتلاف فرانسه و آلمان در تنگه هرمز فعالیت خواهد کرد». به گفته او، این دو مأموریت مکمل یکدیگر هستند.
موضوع دیگری که احتمالاً در نشست فرانسه نیز مورد بررسی قرار گرفت، مسئله تحریمهای اقتصادی تازه اعمالشده علیه رژیم ایران بود.
اورزولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، در نشست خبری گروه هفت گفت که تحریمهای اتحادیه اروپا علیه ایران عمدتاً دو حوزه را هدف قرار میدهند: نقض حقوق بشر و برنامههای مرتبط با سلاحهای کشتار جمعی.
او افزود: «اصل اساسی تحریمها این است که پیش از هرگونه بحث درباره لغو آنها، باید شاهد تغییرات واقعی در عمل باشیم.»
فریدریش مرتس صدراعظم آلمان و دولت او آمادگی دارند در چارچوب توافق جدید، در صورت پایبندی رژیم ایران به تعهداتش، از کاهش یا لغو تحریمها حمایت کنند. با این حال، مقامات آلمانی تأکید کردند که هرگونه تصمیم در این زمینه باید به تصویب تمامی اعضای اتحادیه اروپا برسد.
مقامات آلمانی همچنین اعلام کردند که برلین تا زمان امضای رسمی تفاهمنامه در روز جمعه ۱۹ ژوئن، از اتخاذ اقدامات عملی خودداری خواهد کرد.
این گزارش نیویورک تایمز با همکاری مارک لندلر از اویان فرانسه، جیم تانکرزلی از برلین، جینا اسمیالک از بروکسل و موتوکو ریچ از رم تهیه شده است.
