اوضاع اقتصادی مردم در حال رسیدن به نقطهی انفجار است اما جمهوری اسلامی به تهدید همسایگان و گردنکشی در تنگه هرمز مشغول است که این وضعیت را وخیمتر میکند.
در حالی که جمهوری اسلامی تمام هدف خود را بر تهدید همسایگان و گردنکشی در تنگهی هرمز متمرکز کرده، اوضاع اقتصادی مردم در حال رسیدن به نقطهی انفجار است. گزارشهای مربوط به سرقت نان، پنیر، گوشت و سایر مواد خوراکی اولیه نگرانیهای جدی را برانگیخته و بیانگر این واقعیت دردناک است که بحران وخیم اقتصادی در ایران، خانوارها را به شکست و فروپاشی همهجانبه رسانده است.
بنا بر گزارش نیویورکپست به قلم آلکس اولیویرا، در تحقیقی که روز چهارشنبه توسط روزنامه «جهان صنعت» در ایران منتشر شده، آمده است که کارکنان سوپرمارکتها با مشتریانی مواجه شدهاند که اقلام غذایی ارزانقیمت سرقت میکنند یا محصولات را داخل فروشگاه بدون پرداخت بهای آن میخورند.
اگرچه این روایتها میتوانند موردی باشند و گسترش سراسری سرقت مواد غذایی را اثبات نکنند، اما تحلیگران میگویند که این امر نشاندهندهی فشار فزایندهی ناشی از تورم، کاهش ارزش ریال و سقوط قدرت خرید شهروندان است.
در همین ارتباط، میعاد ملکی همکار پژوهشی سازمان «دفاع از دموکراسیها» در گفتگو با «فاکس دیجیتال» میگوید: «اینها موارد نقلشده هستند، اما با دادههای آماری همخوانی دارند. ایران هماکنون در نقطهی اوج یا نقطهی شکست (Tipping point) قرار دارد.» ملکی میگوید: «ایران هنوز به آن لحظهی دراماتیک و انفجاری نرسیده، اما شبیه جنگ جهانی دوم داخل محدودهی آن قرار گرفته؛ به حدی که کشور در حال حرکت آهسته و پیوسته به سوی نقطهی شکست است.»
او تاکید میکند، این نقطهی اوج واقعی، احتمالا یک رویداد ناگهانی واحد نیست، بلکه همین روند تدریجی است که دسترسی به کالری و تغذیهی اولیه برای بخش بزرگی از جمعیت (و نه فقط فقیرترینها) مختل میشود.
اقتصاد ایران دیگر فقط «بد» نیست؛ بلکه وارد مرحلهای شده که اگر فشارها ادامه پیدا کند، ممکن است بطور جدی از کنترل خارج شده و بحران عمیقتری ایجاد کند.
این گزارشها در حالی منتشر میشود که مسعود پزشکیان رئیس دولت چهاردهم اذعان کرده کشور با «مشکلات و دشواریها» روبروست، اما در عین حال اخیرا در یک برنامه تلویزیونی اصرار داشت که جمهوری اسلامی همچنان قدرتمند و محترم است. به گزارش «پرستیوی» شبکهی انگلیسیزبان حکومت ایران، پزشکیان گفت: «دشمن در تلاش است با اعمال فشار مردم را به اعتراض وا دارد.»
یک کارمند سوپرمارکت به نام امیرحسین به روزنامه «جهان اقتصاد» گفته است: «در ده ماه گذشته چندین مورد مشکوک به سرقت دیده؛ از جمله سرقت پنیر، کره، کیک، شیرینی و گوشت.» او افزود: «فکر میکنم فقر دلیل اصلی است. نمیتوان در مورد همه یکسان قضاوت کرد، اما کسی که یک قلم ساده را میدزدد، احتمالا تحت فشار بزرگی قرار دارد.»
به گفتهی میعاد ملکی، که پیشتر یکی از مسئولان امور تحریمها در وزارت خزانهداری آمریکا بوده، تورم سالانهی مواد غذایی در اسفند ۴۰۴ به بین ۱۱۲.۵ تا ۱۱۳.۸ درصد رسیده. قیمت نان و غلات ۱۴۰ درصد و محصولات لبنی و تخممرغ ۱۱۶.۸ درصد افزایش یافت. دادههای مرکز آمار ایران نیز تورم نقطه به نقطه ۱۱۳.۸ درصدی برای غذا و نوشیدنی و ۱۱۲.۵ درصد برای اقلام غذایی را در مقایسه با ماه مشابه سال قبل نشان میدهد.
از سوی دیگر، بحران ارزی فشار بر خانوارها را تشدید کرده است. قیمت دلار آمریکا در ژانویه ۲۰۲۶ به ۱۵۰هزار تومان رسید و در ژوئیه از ۱۹۴هزار تومان فراتر رفت. دولت جمهوری اسلامی پس از حذف نرخ ارز یارانهای یا «ارز ترجیحی» برای برخی واردات، اعتبارات نقدی ماهانه حدود هفت دلار (به نرخ بازار آزاد) صادر کرده که به گفته میعاد ملکی به افزایش بیشتر قیمتها منجر شده است.
ملکی تاکید کرد که اگر درگیریها پایان یابد و تقاضا به بهانهی وضعیت جنگی سرکوب نشود، تورم حتی بالاتر خواهد رفت. آستانهی بحرانی زمانی فرا میرسد که دسترسی به مواد غذایی اولیه برای عموم دشوار شود.
بنابر گزارش منابع داخلی، وضعیت سقوط اقتصادی مردم از آمار و ارقام گذشته است. یک شاهد عینی میگوید: «بحث بر سر قحطی نیست، بلکه عدم قدرت و توان خرید مردم به دلیل افزایش قیمت نیازمندیهای روزانه است که هر روز هم بر قیمت آن افزوده میشود و از این جهت کالاها قابل دسترسی نیستند.»
در کنار تشدید فشارهای مستمر اقتصادی، قطع مداوم برق و آب مشکلات فراوانی را برای مردم ایجاد کرده است. این در حالیست که جمهوری اسلامی در رسانههای خود بر طبل پیروزی در تنگه هرمز میکوبد اما، مردم را به صرفهجویی و اقتصاد مقاومتی وادار میکند.
ساختار جمهوری اسلامی برآمده از اصولی است که غیرقابل تغییرند و اساس سیاستگذاریهای این نظام در طول چهار دههی گذشته بودهاند. اولین اصل نظام ولایت فقیه، شکستناپذیری است که بر پایهی آن، جمهوری اسلامی هیچگاه و در هیچ زمینهای حاضر به پذیرش شکست نیست و در همه حال، خود را پیروز مطلق تعریف میکند.
یک مورد دیگر، نوع برخورد نظام با مشکلاتی است که توسط خود زمامداران حکومت به وجود میآیند. از نظر مقامات جمهوری اسلامی، آنها در ایجاد مشکلات پیش آمده برای مردم نقشی ندارند و مقصر اصلی را یا خود مردم و یا دشمن خارجی میدانند، در حالی که شهروندان در تصمیمگیریهای خرد و کلان هرگز به حساب نمیآیند.
