در حالی که افزایش قیمت و کمبود دارو دسترسی بسیاری از بیماران کمدرآمد به دارو را مختل و روند درمان این بیماران را متوقف کرده، گزارشها از موج جدیدی از گران شدن داروهای ساخت داخل حکایت دارد.
خبرگزاری «تسنیم» از افزایش قیمت ۸۲ قلم داروی تولیدی یکی از شرکتهای دارویی خبر داده و نوشته که قیمت انواع آنتیبیونیک بطور میانگین ۱۲۰ درصد افزایش یافته و بیش از دو برابر شده است.
بر اساس این گزارش، قرص دنپزیل با افزایش نرخ حدود ۵۴۳ درصدی در صدر جدول افزایش قیمتها قرار دارد. همچنین قیمت کلاریترومایسین حدود ۳۰۸ درصد، قیمت آموکسیکلاو حدود ۱۱۵ درصد، کولیک اسید حدود ۱۸۴ درصد و شربت استامینوفن و دیفنهیدرامین حدود ۱۳۵ درصد افزایش یافته است.
افزایش قیمت این داروها در حالیست که طی سال گذشته قیمت بیش از ۹۰۰ قلم دارویی با افزایش صد تا ۷۰۰ درصدی روبرو شده است؛ افزایش قیمتی که سبب شده بسیاری از بیماران کمدرآمد در عمل روند درمان را متوقف کرده و از دسترسی به دارو محروم بمانند.
در آنسو اما کمبود دارو به ویژه در دسته داروهای بیماریهای خاص و صعبالعلاج نیز سبب شده حتی خانوادههایی که توان پرداخت هزینههای نجومی دارو را دارند نیز برای دسترسی به دارو سرگردان باشند.
هفته گذشته خانوادههای بیماران مبتلا به فیبروز کیستیک (CF) صبح شنبه ۲۴ امرداد ۱۴۰۵ در اعتراض به گرانی و کمبود دارو مقابل ساختمان وزارت بهداشت در تهران تجمع کردند.
مسئولان انجمنهای بیماریهای خاص نیز بطور پیوسته نسبت به گرانی و کمبود دارو هشدار داده و میگویند عدم دسترسی بیماران به دارو سبب بروز مشکلات جسمی و تهدید جانی این بیماران شده است.
روزنامه «شرق» در گزارشی به بحران هزینه درمان و دارو پرداخته و نوشته با وجود وعدههای مسئولان برای بهبود شرایط، کمبود دارو همچنان ادامه دارد؛ بحرانی که بیماران را برای یافتن دارو، میان داروخانهها و بیمهها سرگردان کرده است. «دارو نیست»؛ جملهای تکراری که اغلب آنها که از داروخانههای مهم تهران خارج میشوند، به زبان میآورند.
در این گزارش آمده، مقابل داروخانه «۱۳ آبان» بیشتر آدمها با استیصال در رفت و آمدند. زنان و مردانی که برای تهیه دارو چند داروخانه را در سطح شهر زیر پا گذاشتند: «دارو نیست، دارو گران است». این جمله را بیشتر آنها تکرار میکنند؛ کسانی که برای تهیه داروی خود یا یکی از نزدیکانشان به اینجا آمدهاند، این داروخانه جزء داروخانههای منتخب تهران است، اما عمدتا همه اقلام نسخه را تأمین نمیکند و بیماران ناچارند راهی داروخانههای دیگر شوند تا شاید بتوانند چند قلم دیگر از داروهای مورد نیازشان را پیدا کنند. بعضی از آنها برای تهیه دارو، نسخه به دست، از شهرهای دیگر راهی این داروخانهها شدهاند اما تمام داروها را به دستشان نمیرسانند. مثل مرد سالخوردهای که در گرمای ظهر، عرق صورتش را با گوشه آستین پاک میکند و میگوید: «برای داروی بیماری خاص آمدهام. جواب درست که نمیدهند. هرجا میرویم، میگویند نداریم. این داروها برای بچه است. از شهرستان آمدهایم دنبال این داروها، ولی کسی جواب درستی به ما نمیدهد».
این گزارش افزوده، در دست بیشتر مراجعهکنندگان، چند برگ کاغذ و نسخه دیده میشود. زن میانسالی که برای تهیه داروهای دیابت منتظر ایستاده، از گرانی داروهایش میگوید: «سه ماه قبل، پنج عدد انسولین و چند داروی دیگرم را با بیمه ۲۵۰ هزار تومان میگرفتم و الان شده یک میلیونو ۵۰۰ هزار تومان. از کجا بیاورم؟ از مامازند پاکدشت آمدهام. چندجا را گشتم، گفتند نداریم. با بیمه تأمین اجتماعی هم ندادند، چون تأیید نشد و مجبور شدم آزاد تهیه کنم. همین چند قلم دارو شده دو میلیونو ۲۸۰ هزار تومان. این فقط بخشی از داروهایم است. شما بگویید از کجا بیاورم؟ مستأجرم، سرپرست خانوارم، ندارم، ولی مجبورم این داروها را تهیه کنم».
در بخشی از گزارش روزنامه «شرق» آمده، پلههای این داروخانه هیچوقت خلوت نمیشود. پسر جوانی همراه مادرش که هدبند سفیدی به سر دارد، روی پلهها ایستادهاند. مقصد بعدیشان داروخانه هلالاحمر است. میگوید: «داروی پوست و مو برای مادرم است، برای داروی ریزش موهایش اما چندجا را گشتیم، هیچجا پیدا نشد. باید باز هم بگردیم. از صبح درگیر دارو هستیم». میان این جمعیت، مرد میانسالی که برای تأییدیه نسخه و داروهایش ساعتها در داروخانه منتظر مانده، از روند دریافت دارو گلایه میکند: «خیلی اذیت میکنند و حتی همه اقلامی را که دکتر نسخه کرده، نمیدهند. همین داروها نسبت به قبل از جنگ، شش تا هفت برابر گرانتر شده است. از طرفی، بین بیمهها و داروخانهها اصلا هماهنگی وجود ندارد و باید یک روز کامل برای تأییدیه و تهیه دارو وقت بگذاریم». میان صحبتهایشان جمله «برای زندهماندن دنبال دارو آمدهایم» را چند نفر با عبارتهایی متفاوت تکرار میکنند.
مهدی میرصالحی رئیس سازمان غذا و دارو، مدعی شده که توقف و یا کندی انتقال ارز پس از جنگ ۱۲ روزه در سال ۱۴۰۴، عامل اصلی کمبود دارو ماههای فردوردین و اردیبهشت امسال بوده است. او گفته در این دوره انتقال پول برای کشور کند شد؛ به طوری که در یک بازه یک تا دو ماهه، این انتقال تقریباً متوقف و در چهار ماه بعدی نیز با سرعت بسیار پایینی انجام شد.
رئیس سازمان غذا و دارو افزوده این اختلال در روند انتقال ارز به شرکتهای خارجی، باعث ایجاد زنجیرهای از مشکلات در بازهای شش ماهه و کمبود دارو در فروردین و اردیبهشت ماه امسال شد. مهدی میرصالحی با اشاره به اینکه «از ماهها قبل مکاتبات و هشدارهای لازم انجام شده بود»، اعلام کرد که «گفته بودیم اگر ارز دارو و تجهیزات پزشکی به موقع منتقل نشود، کشور با چالش مواجه خواهد شد.»
محمدرضا ظفرقندی وزیر بهداشت جمهوری اسلامی نیز هفته گذشته طی توضیحاتی درباره گرانی و کمبود دارو اعلام کرد پس از آغاز جنگ «هندوستان یک کشتی مواد اولیه دارویی را نیز به ایران صادر نکرد» و ارسال مواد دارویی به ایران را مشروط به عبور کشتیهای مرتبط با هند از تنگه هرمز کرده است.
وزیر بهداشت افزوده بود «وقتی مواد اولیه با کشتی وارد میشود، اقلام و وزنی که وارد میشود، بیش از چند هزار تن است. اگر بخواهیم این مورد را با هواپیما وارد کنیم، ۲۰ تا ۴۰ تن میتوان وارد کرد. حالا تصور کنید چقدر به هزینهها اضافه میشود.»
فعالان صنفی داروسازی نیز عدم تحصیص ارز برای واردات دارو و مواد اولیه مورد نیاز شرکتهای داروسازی را مهمترین علت کمبود اقلام دارویی عنوان میکنند. در همین رابطه محمد عبدهزاده، رئیس هیئت مدیره سندیکای صاحبان صنایع داروهای انسانی، گفته مهمترین علت کمبود دارو تأخیر در ورود مواد اولیه دارویی است: «بخشی از این تأخیر عمدتا به دلیل اختلال در حملونقل هوایی و دریایی، بهویژه در مسیرهای تأمین از هند و چین، ایجاد شده است. این اختلالها از ماههای پایانی سال گذشته تشدید شده و پیامد آن اکنون به شکل کمبود برخی داروها در بازار نمایان شده است.»
رئیس هیئت مدیره سندیکای صاحبان صنایع داروهای انسانی افزوده «در حملونقل دریایی نیز تغییر مسیر کشتیها و طولانیترشدن فرایند انتقال کالا، ورود مواد اولیه را با تأخیر چندماهه مواجه کرده است.»
او همچنین به کمبود نقدینگی شرکتهای دارویی به عنوان یکی دیگر از دلائل اصلی کمبود دارو اشاره کرده و گفته «تأخیر هفت تا هشتماهه سازمانهای بیمهگر در پرداخت مطالبات داروخانهها، زنجیره تأمین مالی صنعت دارو را با اختلال مواجه کرده است؛ بهگونهای که داروخانهها قادر به تسویه حساب با شرکتهای پخش نیستند و این شرکتها نیز در تأمین نقدینگی لازم برای خرید مواد اولیه با مشکل روبرو میشوند.»
