قیمت دلار در بازار ایران ظهر سهشنبه دهم شهریورماه با ثبت رکوردی جدید به مرز ۲۱۴ هزار تومان رسید. همزمان رئیس کل بانک مرکزی مدعی شده که جمهوری اسلامی به منابع پایدار، درآمدهای نفتی و غیرنفتی متعدد دسترسی دارد و افزوده: «ارز داریم؛ به اندازه کافی هم داریم، بازار ارز هم آرام خواهد شد.»
بازار ارز ایران روزهای ملتهبی را با افزایش قیمتها از سر میگذراند. از ابتدای هفته جاری و در پی تشدید تنشها و تهدیدهای نظامی میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی قیمت ارز و طلا در بازار ایران افزایش یافت.
قیمت هر دلار آمریکا تا ظهر سهشنبه دهم شهریورماه به ۲۱۳ هزار و ۷۷۰ تومان رسید. هر یورو ۲۴۷ هزار ۹۸۰ تومان، هر پوند بریتانیا ۲۸۹ هزار و ۵۳۰ تومان، هر درهم امارات ۵۸ هزار و ۱۰۰ تومان و هر لیر ترکیه ۴۴۳۰ تومان معامله شد.
در بازار طلا نیز قیمت هر سکه طلا ۲۲۱ میلیون و ۹۴۰ هزار تومان و هر گرم طلای ۱۸ عیار نیز ۲۲ میلیون و ۵۵۰ هزار تومان قیمتگذاری شد.
میلاد زمانی، کارشناس بازارهای مالی، با اشاره به وضعیت پرتنش روابط جمهوری اسلامی و آمریکا و آغاز ساز و کار تحریمی جدید ایالات متحده برای تشدید فشارهای اقتصادی بر جمهوری اسلامی معتقد است، برای دلار تا پایان سال جاری خورشیدی قیمتهایی بین ۲۵۰ تا ۲۷۰ هزار تومان هم قابل تصور است.
این کارشناس بازارهای مالی افزوده: «کشور در شرایط بسیار سخت تحریمی قرار گرفته و دسترسیهای ارزی به تدریج محدودتر شدهاند» و «کاهش صادرات نفت به معنای کاهش ورود ارز به کشور است.»
به عقیده میلاد زمانی، بخشی از پیامدهای اقتصادی تنشها و شرایط جنگی که کشور در ماههای گذشته پشت سر گذاشته، اکنون به تدریج در بازارها خود را نشان میدهد.
او ادعای مقامات بانک مرکزی برای کنترل قیمت ارز را رد کرده و با اشاره به اینکه «سیاستهای کوتاهمدت بانک مرکزی میتواند بطور موقت سرعت رشد قیمت را کاهش دهد»، گفته: «به نظر میرسد شرایط اقتصادی شش ماه آینده اجازه ماندگاری طولانیمدت دلار در سطوح پایینتر را نمیدهد.»
دیگر کارشناسان و تحلیلگران اقتصادی نیز معتقدند که با تداوم شرایط «نه جنگ نه صلح» و یا تشدید تنشها میان جمهوری اسلامی و آمریکا وضعیت اقتصاد کشور بحرانیتر خواهد شد؛ قیمت ارز و نرخ تورم و بیکاری و فقر افزایش خواهد یافت و بخشهای مختلف اقتصاد با رکودی عمیق روبرو میشوند.
این در حالیست که عبدالناصر همتی، رئیس بانک مرکزی، در اظهار نظری جدید گفته است که با وجود فشارهای ناشی از تحریم و محاصره دریایی آمریکا، «هنوز وارد ابرتورم نشدهایم و احتمال وقوع آن را نیز ضعیف میدانم.»
عبدالناصر همتی در «همایش بانکداری اسلامی» در تهران همچنین ادعای آمادگی بانک مرکزی برای عرضه تا ۲ میلیارد دلار ارز در بازار برای جلوگیری از کاهش ارزش ریال را مطرح کرده و گفته: «گرد و خاک ایجادشده در بازار ارز فروخواهد نشست و افزایش اخیر نرخ ارز نیز بیش از آنکه ناشی از عوامل واقعی باشد، تحت تأثیر فضای روانی است.»
او با رد ادعای مقامات آمریکایی در مورد «فروپاشی اقتصادی ایران»، خطاب به دونالد ترامپ گفت: «ارز داریم، به اندازه کافی هم داریم، بازار ارز هم آرام خواهد شد.»
رئیس بانک مرکزی همچنین عدم دسترسی جمهوری اسلامی به منابع مالی و ارزی خود بر اثر تحریمهای آمریکا را رد کرد و گفت: «ذخایر مسدودنشده، منابع پایدار و درآمدهای نفتی و غیرنفتی متعددی در دسترس بانک مرکزی قرار دارد.»
این ادعاها در حالی از سوی عبدالناصر همتی مطرح شده که هفته گذشته بانک مرکزی اعلام کرد ۵۰۰ میلیون دلار برای کنترل قیمتها به بازار ارز تزریق کرده است. روند افزایشی قیمت ارز اما دو روز پس از انتشار این خبر آغاز شد و همچنان با سرعت ادامه دارد.
اقتصاد ایران به شدت از افزایش قیمت ارز متأثر میشود و به علت وابستگی کشور به واردات کالاهای اساسی و مواد اولیه و تکنولوژی، افزایش قیمت ارز بطور مستقیم سبب افزایش قیمت انواع کالا و خدمات و موج جدیدی از تورم خواهد شد.
این در حالیست که فشارهای انباشته اقتصادی چهار دهه گذشته، در کنار شرایط جنگی و محاصره دریایی ماههای اخیر سبب سرعت گرفتن افزایش تورم در اقتصاد ایران شده است. بر اساس آمارهای مرکز آمار ایران ماه گذشته تورم عمومی اقتصاد ایران به مرز ۹۰ درصد رسید و تورم موادغذایی نیز به نرخ تکاندهنده ۱۲۹ درصد افزایش یافت.
در حالی که عبدالناصر همتی تلاش در «سفیدنمایی» وضعیت اقتصادی کشور دارد اما محمدجعفر قائمپناه معاون اجرایی مسعود پزشکیان، رئیس دولت چهاردهم، روز گذشته در گفتگو با خبرگزاری «ایسنا» بانکها را عامل ۶۷ درصد تورم در کشور معرفی و تأکید کرد که دولت به دلیل ناترازی بودجه ناچار به چاپ پول است و جنگ نیز عامل دیگری برای تشدید تورم است.
محمدجعفر قائمپناه جهش قیمت مواد غذایی را ناشی از حذف ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی و تبدیل آن به ارز ۱۴۰ هزار تومانی دانست و گفت این اقدام در ماههای نخست حدود شش درصد تورم به مردم تحمیل کرد.
معاون اجرایی پزشکیان در عین حال مدعی شد، پرداخت ماهانه ۸۰ هزار میلیارد تومان کالابرگ بخشی از فشار ناشی از این افزایش قیمتها را جبران میکند و تورم ۱۲۳ درصدی مواد غذایی بطور کامل به مردم تحمیل نشده است.
محمدجعفر قائمپناه عملکرد بانکها را مهمترین عامل «بیماری مزمن تورم» در ایران خواند و گفت، بخشی از کسری بانکها زمانی شکل میگیرد که وامهای پرداختشده بازگردانده نمیشود و وثیقه دریافتشده نیز ارزش واقعی یا کافی ندارد. در چنین شرایطی بانک که قادر به بازپرداخت پول سپردهگذاران نیست، از بانک مرکزی استقراض میکند و بانک مرکزی نیز برای تأمین این منابع به چاپ پول روی میآورد.
