س. روزبه – تصویری که ابتدا رسانههای سپاه و سپس بقیه رسانههای جمهوری اسلامی بعنوان دستخط مجتبی خامنهای خطاب به سید مجید موسوی، فرمانده نیروی هوافضای سپاه، منتشر کردهاند، در نگاه نخست نوشتهای کوتاه و دوستانه به نظر میرسد. اما دو پرسش مطرح است:
آیا این یک پیام شخصی و دوستانه است یا دستور رسمی فرماندهی؟
اگر دستور رسمی است، ثبت، ابلاغ و گردش نظامی آن چگونه انجام شده است؟
این بررسی با فرض زنده و برخوردار بودن مجتبی خامنهای از سلامت لازم برای نگارش و تصمیمگیری و نیز اصالت دستخط منتشرشده انجام میشود. بنابراین سخن از اثبات جعل نیست، بلکه از ابهامهایی است که حتی با فرض اصالت سند باقی میمانند.
۱- زمان نگارش و انتشار
دستخط تاریخ ۱۰ مرداد ۱۴۰۵ را دارد، اما هفتهها بعد، در ۳۱ شهریور، منتشر شد. در زمانی که پزشکیان به سازمان ملل میرفت، این پرسش را ایجاد میکند: چرا نامهای خطاب به فرمانده یکی از حساسترین نیروهای سپاه، هفتهها بعد بعنوان نخستین دستخط رهبر جدید برای انتشار بعد از ماهها انتخاب شد؟
۲- از ادبیات حوزوی تا دستور اجرایی
نامه با تعابیری مانند «برادر مجاهد و دلیر»، «حفظهالله و ایّده» و «بعدالتحیات و السلام» آغاز میشود و فضای یک نوشته حوزوی و دوستانه دارد. اما ناگهان لحن تغییر میکند:
«در مورد زنجیره تأمین انشاءالله تلاشها ادامه یابد و گزارش آن مرتبا به اینجانب منعکس گردد.»
این عبارت ماهیتی اجرایی و دستوری دارد و متن سپس دوباره به توصیهای شخصی درباره مراقبت از جان مخاطب و «همه برادران» بازمیگردد. آیا با پیامی شخصی روبرو هستیم که در میانه آن دستور اجرایی آمده، یا با دستور رسمیای که به زبان شخصی نوشته شده است؟
۳- گزارش قبلی کدام است؟
نویسنده میگوید گزارش ارائهشده را «قبلا هم» دریافت کرده است و سپس خواهان گزارشهای مرتب بعدی میشود. بنابراین ظاهرا این نامه آغاز ارتباط نیست. گزارش قبلی چه بوده، چه کسی آن را تهیه کرده و از چه مسیری به مجتبی خامنهای رسیده است؟
۴- «زنجیره تأمین» چه چیزی؟
در نامه مشخص نشده «زنجیره تأمین» مربوط به چیست. چون مخاطب فرمانده هوافضای سپاه است، نمیتوان بدون مدرک آن را به موشک، پهپاد یا تجهیزات مشخصی نسبت داد. اما میتوان پرسید چه موضوعی چنان اهمیت داشته که ادامه تلاشها و ارائه مرتب گزارش آن درخواست شده است؟
۵- سلسلهمراتب فرماندهی
فرمانده کل قوا میتواند مستقیما از فرماندهان نظامی گزارش بخواهد؛ بنابراین ارتباط مستقیم به خودی خود نقض سلسلهمراتب را ثابت نمیکند. اما نیروی هوافضا در ساختار سپاه و نیروهای مسلح دارای سلسلهمراتب سازمانی است. گزارشدهی «مرتبا به اینجانب» چگونه در کنار فرمانده کل سپاه، ستاد کل و دفتر فرماندهی کل قوا انجام میشده است و این یعنی عدم اعتماد به فرماندهان دیگر؟
۶- ثبت و طبقهبندی
در تصویر منتشرشده شماره ثبت، مهر دبیرخانه یا علامت آشکار طبقهبندی دیده نمیشود. ممکن است خود دستخط بدون شماره بوده و با نامهای رسمی و شمارهدار ابلاغ شده باشد؛ نمونه چنین روشی در گذشته وجود داشته است. اما اگر این یک دستور اجرایی بوده، باید پرسید وصول و ابلاغ آن کجا ثبت شده است؟
ماده ۲۶ قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح برای افشای اطلاعات و اسناد طبقهبندیشده نظامی مقررات تعیین کرده و تبصره ۳ همان ماده تهیه دستورالعمل تعیین مصادیق، طبقهبندی، تغییر طبقهبندی و نحوه نگهداری این اسناد را بر عهده ستاد کل نیروهای مسلح، با تصویب فرماندهی کل قوا، قرار داده است. درجاتی چون «محرمانه»، «خیلی محرمانه»، «سری» و «بهکلی سری» نیز در نظام حفاظتی شناخته شدهاند.
این قانون ثابت نمیکند که همین دستخط الزاما باید طبقهبندی میشد؛ اما درباره وضعیت حفاظتی گزارشهای مربوط به «زنجیره تأمین» پرسش ایجاد میکند.
۷- یک کاغذ متفاوت
برگه منتشرشده با عنوان «دفتر مقام معظم رهبری» دارای زمینهای طرحدار است. احتمال طرح معمولا در کاغذ گلاسه میباشد، اما ظاهر متفاوت آن قابل مشاهده است.
آیا این قالب رسمی مرقومههای رهبر یا دفتر اوست؟ آیا نمونهای مستقل و قدیمیتر از همین سربرگ وجود دارد؟ و اگر این نوشته دستور نظامی بوده، نسخهای که رسما وارد گردش اداری شده چه مشخصاتی داشته است؟
هیچیک از این هفت ابهام به تنهایی اصالت سند را رد نمیکند. اما کنار هم قرار گرفتن آنها پرسشی مهمتر ایجاد میکند: اگر این دستخط یک دستور رسمی و اصیل است، سابقه ثبت و ابلاغ، مسیر گزارشدهی و اسناد تکمیلی آن کجاست؟
گاهی برای شناخت یک سند، آنچه روی کاغذ نیست به اندازه آنچه روی آن نوشته شده اهمیت دارد. و در آخر این یک فریب دیگر برای اثبات فرماندهی کل قوا و زنده بودن او را نشان میدهد.
توضیح:
«کیهان لندن» با باور به آزادی بیان بخش «دیدگاه» را برای انتشار نظرات و مطالب علاقمندان، نویسندگان، تحلیلگران و کارشناسان فارسیزبان فراهم کرده اما مسئولیت محتوای منتشر شده با نویسنده است.
