اقتصاد ایران در حالی با مشکلات ساختاری و مزمن روبرو بوده که در ماههای گذشته مشکلات گسترده از تورم افسارگسیخته و نوسانات شدید نرخ ارز تا محاصره دریایی و پیامدهای جنگ، همگی سبب شده فضای اقتصادی مبهمتر و بحرانها انبوهتر شود. کارشناسان پیشبینی میکنند قیمتها در بازارهای مختلف از ارز و طلا تا مسکن و موادغذایی همچنان روند افزایشی را طی کند.
پیام الیاسکردی، تحلیلگر بازارهای مالی، با اشاره به شرایط اقتصادی و سیاسی کشور به وبسایت «اقتصادنیوز» گفته است که قیمت دلار تا پایان سال ممکن است به ۳۰۰ هزار تومان افزایش یابد: «در کوتاهمدت به دلیل احتمال وقوع درگیری و تغییر سریع متغیرها، نمیتوان با قطعیت درباره مسیر بازارها صحبت کرد و بهتر است متغیرهای بلندمدت را در نظر گرفت.” به گفتهی او، اقتصاد ایران با تورم ۹۰ درصدی و رشد نقدینگی ۵۴ درصدی مواجه است و این دو عامل میتوانند دلار را تا پایان سال به بالای ۳۰۰ هزار تومان برسانند.
پیام الیاسکردی درباره بازار طلا نیز گفته: «با دلار ۳۰۰ هزار تومانی و بسته به سطح اونس جهانی، قیمت هر گرم طلا میتواند به محدوده ۲۷ تا ۳۵ میلیون تومان برسد.” او مهمترین متغیر اثرگذار بر بازار داراییها در نیمه دوم سال را نرخ ارز دانست و گفت: “در صورت تداوم فشارهای تورمی، رشد دلار میتواند افزایش قیمت را به سایر بازارها منتقل کند.»
این تحلیلگر بازارهای مالی معتقد است: «در صورت تداوم تنشهای سیاسی و نظامی، سرمایهها بیشتر به سمت داراییهای دلارمحور حرکت خواهند کرد.” او همچنین گفت: “پس از حرکت صعودی طلا، بخشی از سرمایهها میتواند از این بازار خارج و به سمت ارز، مسکن و خودرو حرکت کند.»
علیرضا توکلیکاشی، تحلیلگر اقتصادی، با اشاره به تشدید نااطمینانیهای سیاسی و اقتصادی رقمی تا ۳۲۰ هزار تومان را برای دلار پیشبینی کرده و گفته: «دلار آینه تلاطمهای اقتصاد ایران است و افزایش نگرانیها درباره جنگ، بنزین و کسری بودجه دولت، فشار بر بازار ارز را بیشتر کرده است». به گفتهی او، عامل بنیادی رشد دلار در بلندمدت تورم و ریشه اصلی آن نیز کسری بودجه دولت است.
علیرضا توکلیکاشی توضیح داده: «دلار در سال جاری میتواند در محدوده ۲۷۰ تا ۳۲۰ هزار تومان قرار گیرد؛ البته ادامه تنشهای سیاسی و نظامی میتواند فشار بیشتری بر بازار ارز وارد کند.» او درباره طلا نیز گفت که قیمت طلای ایران بیش از هر چیز از دلار اثر میگیرد و اونس جهانی در یکی دو سال آینده را در محدوده ۴ تا ۵ هزار دلار میبیند؛ اونس در یکی دو هفته اخیر نیز بین ۴۳۰۰ تا ۴۶۰۰ دلار نوسان داشته است.
این کارشناس اقتصادی همچنین گفته: «اگر گشایش سیاسی و اقتصادی رخ دهد، جنگ پایان یابد و تحریمها برداشته شود، قیمت دلار حتی میتواند به ۱۰۰ هزار تومان هم کاهش پیدا کند.»
نیما میرزایی، کارشناس بازارهای مالی، درباره چشمانداز قیمت طلا تا پایان سال گفت: «با توجه به تورم سهرقمی داخلی و افزایش دستکم ۵۰ درصدی قیمتها در نیمه دوم سال، با توجه به اینکه تورم در اقتصاد ایران بالای ۱۰۰ درصد است، باید انتظار قیمتهای بالای ۳۶ تا ۴۰ میلیون تومان برای هر گرم طلا را تا پایان سال داشته باشیم.»
او با اشاره به نقش نرخ ارز در تعیین قیمت طلای داخلی بیان داشت: «باید این نکته را نیز مورد تأکید قرار دهیم که روند عرضه و تقاضا و روند قیمتی دلار، که مبنای محاسبه طلای داخلی نیز محسوب میشود، در بازار کاملا موثر بوده است. همچنین عموما به این شکل بوده که در نیمه دوم سال معمولا تورم شدیدتر است و رشد قیمتها نیز نسبت به نیمه اول سال با سرعت بیشتری رخ میدهد.»
این کارشناس بازارهای مالی تأکید کرده: «بنابراین این پیشبینیها، به احتمال زیاد در ۶ ماهه دوم سال محقق خواهد شد و افزایش شدید قیمتها را خواهیم داشت. حداقل ۵۰ درصد رشد دلار و به تبع آن، رشد قیمت طلا را میتوان انتظار داشت.»
نیما میرزایی همچنین درباره چشمانداز قیمت سکه نیز گفت: «متناسب با رشد قیمت طلا، سکه نیز افزایش خواهد داشت و احتمالا تا پایان سال شاهد سکه ۳۵۰ تا ۳۶۰ میلیون تومانی خواهیم بود.»
بازار مسکن نیز از جمله بازارهایی است که کارشناسان افزایش شدیدتر قیمتها در نیمه دوم سال را برای آن پیشبینی میکنند.
در همین رابطه فرشید ایلاتی، کارشناس بازار مسکن، در گفتگو با «تجارتنیوز» گفته: «متقاضی مصرفی مسکن هر زمان استطاعت خرید داشت، باید تقاضای خود را به خرید تبدیل کند و منتظر نماند تا ببیند در آینده چه اتفاقی برای بازار میافتد.»
او با تأکید بر اینکه قیمت مسکن طی شش ماه دیگر روند افزایشی را با سرعت بیشتری ادامه میدهد گفته: «اگر فردی فرصت مناسبی برای تبدیل ملک خود به احسن شناسایی کرده، نباید زمان را از دست بدهد.»
فرشید ایلاتی افزایش قیمت مسکن را «اتفاق مطلوبی» نمیداند اما معتقد است تورم فزاینده واقعیتی است که بازار مسکن با آن روبروست.
او افزایش نرخ ارز را بر افزایش قیمت مسکن موثر دانسته و گفته: «دولت میتواند با استفاده از برخی ساز و کارها، دستکم نرخ رشد قیمت را کنترل کند بطوری که اگر نمیتواند اصل افزایش قیمت را متوقف کند، حداقل میتواند شیب افزایش قیمتها را کاهش دهد.»
اقتصاددانان معتقدند در صورتی که جنگ و تنشهای ژئوپلیتیک ادامه پیدا کند و دولت نیز راهکارهای کنونی را برای جبران کسری بودجه ادامه دهد، تورم همچنان مسیری افزایشی خواهد داشت.
محمدمهدی بهکیش، اقتصاددان، هشدار داده تورم مواد غذایی از ۱۲۰ درصد گذشته و قدرت خرید حقوقبگیران ثابت سالانه بین ۷۰ تا ۸۰ درصد کاهش یافته است. او گفته: «حقوق یک استاد دانشگاه در وضعیت فعلی کفاف تأمین روزانه دو ساندویچ را میدهد.»
محمدمهدی بهکیش افزود که در ماههای آینده ممکن است تورم از ۱۰۰ درصد هم بگذرد، چون درآمد نفت دیگر وجود ندارد و دولت برای پرداخت حقوق ناچار به چاپ پول است. او گفت: «وضعیت نه جنگ و نه صلح، از خود جنگ نیز بدتر است.»
ولیالله سیف، رئیس کل پیشین بانک مرکزی، نیز معتقد است تورم دیگر تنها از سمت تقاضا نیست و بخش مهمی از آن از سمت هزینه و محدودیت عرضه تغذیه میشود. به گفته او، خطر اصلی شکلگیری چرخهای خودتقویتشونده است که در آن کاهش درآمد ارزی، فشار بودجه، ناترازی بانکها، رشد نقدینگی، کاهش ارزش پول ملی و تورم یکدیگر را تقویت میکنند.
علینقی مشایخی، اقتصاددان، هم به تازگی تأکید کرده تورم نقطه به نقطه از ۷۳ و نیم درصد در فروردین به ۸۹ درصد در امرداد رسید و نرخ بیکاری یک و هشت دهم درصد افزایش یافت و به ۹ و یک دهم درصد رسید. به گفته مشایخی، اقتصاد ایران قبل از دو جنگ اخیر نیز در وضعیت ضعیفی بود و شروع دو جنگ عدماطمینانها را بیشتر کرد.
بخش صنایع و معادن نیز با کمبود انرژی، دشواری تأمین مواد اولیه، تنگنای نقدینگی و اختلال در تجارت روبروست. سیدعلی مدنیزاده، وزیر اقتصاد، به دنیای اقتصاد گفت که وضعیت مالی بنگاههای صنعتی در نیمه دوم سال تا حد زیادی به شرایط کلان اقتصاد بستگی دارد.
