حنیف حیدرنژاد – اخیرا و پس از انتشار یک گزارش کوتاه خبری تلویزیونی از سوی مرضیه حسینی، خبرنگار تلویزیون ایراناینترنشنال، درباره تجمع هواداران سازمان مجاهدین در نیویورک ــ همزمان با حضور مسعود پزشکیان، رئیسجمهور نظام اسلامی حاکم بر کشور و هیئت همراه او در اجلاس سالانه سازمان ملل متحد ــ این خبرنگار هدف موجی از توهین، فحاشی، اتهامزنی، تحقیر و تبعیض در شبکههای اجتماعی قرار گرفته است.
من خود یکی از جداشدگان از سازمان مجاهدین هستم. در دو دهه گذشته، این سازمان، رهبری و ساختار آن را از منظر سیاسی و دموکراتیک مورد نقد و بررسی قرار دادهام. برخلاف ادعای این سازمان مبنی بر اینکه «تنها آلترناتیو دموکراتیک» و نماینده مردم ایران است، من آن را نیرویی ضددموکراتیک، یک سازمان اسلامگرای جهادی، فاقد پایگاه اجتماعی واقعی در میان ایرانیان و دارای ساختاری منزوی با ساختاری مافیایی- فرقهای میدانم.
همچنین بر این باورم که در یک ایران آزاد و در چارچوب یک نظام قضایی مستقل و مبتنی بر معیارهای دادرسی عادلانه، عملکرد رهبران و مسئولان این سازمان باید درباره همکاری با حکومت صدام حسین، سرکوب و شکنجه روحی و جسمی اعضای ناراضی، اتهامات مربوط به مرگهای مشکوک برخی اعضا، ازهمپاشیدن نهاد خانواده، جداسازی کودکان از خانوادههایشان، کودک سربازی اجباری از بین همان کودکان و موارد بسیار دیگر، مورد بررسی قضایی قرار گیرد. در صورت اثبات اتهامات، مسئولان مربوط باید مطابق قانون پاسخگو بوده و مجازات شوند.
در گزارش خبری مرضیه حسینی از تجمع هواداران سازمان مجاهدین که آن را دیدهام، او سه بار با اشاره به آنها، بطور ضمنی آنها را نماینده «مردم ایران» می خواند. متأسفانه فیلم اصلی این گزارش را در وبسایت ایراناینترنشنال پیدا نکردم. ویدئوهای دیگری که از این گزارش در شبکههای اجتماعی منتشر شدهاند نیز اغلب با توهین و فحاشی به یکی از طرفین همراه هستند؛ از این رو ترجیح میدهم به آنها لینک ندهم.
از نظر من این بخش از گزارش مرضیه حسینی قابل نقد است. معرفی یک گروه سیاسی یا سازمان مشخص بهگونهای که گویی نماینده «مردم ایران» است، غیر دقیق است و میتوان یک خبرنگار را بابت چنین گزارشی به چالش کشید.
اما نقد یک گزارش با حمله به خبرنگار تفاوت اساسی دارد.
نه مرضیه حسینی و نه هیچ خبرنگار دیگری نباید صرفا به دلیل تهیه و انتشار یک گزارش خبری، هدف توهین، فحاشی، تحقیر، تهدید یا حمله شخصی قرار گیرد.
جدا از خبرنگاران یا رسانههایی که خط سیاسی و ایدئولوژیک جمهوری اسلامی را تبلیغ میکنند یا به شکل مستقیم یا غیرمستقیم درصدد توجیه، تطهیر یا کماهمیت جلوه دادن عملکرد این حکومت هستند، هر خبرنگار یا رسانه مستقل یا نیمهمستقل باید بتواند آزادانه تحقیق کند، گزارش تهیه کند و آن را منتشر کند.
اگر نسبت به محتوای یک گزارش انتقاد وجود دارد، این انتقاد باید متوجه محتوای گزارش، روش کار خبرنگار و دقت اطلاعات ارائهشده باشد و با استدلال، سند و زبان محترمانه مطرح شود؛ نه اینکه به تخریب شخصیت خبرنگار تبدیل شود.
سکوت ایران اینترنشنال
با وجود حملههای گسترده در شبکههای اجتماعی علیه مرضیه حسینی، متأسفانه تا زمان نگارش این مطلب، موضعگیری رسمیای از سوی سردبیری یا هیئت تحریریه ایراناینترنشنال در دفاع از آزادی رسانه و حمایت از خبرنگار خود، یا توضیحی از سوی خود مرضیه حسینی درباره این گزارش و واکنشهای پس از آن، مشاهده نکردهام.
حتی اگر ایران اینترنشنال و مرضیه حسینی در بازبینی گزارش، آن را واجد دقت لازم برای پخش و انتشار تشخیص دادهاند، بازهم نباید بر علیه آنچه اصل آزادی رسانه و خبرنگار را نقض کرده، ساکت بنشینند.
در اینجا فراتر از یک خبرنگار یا حتی یک رسانه مشخص است. آنچه اهمیت بنیادی دارد، اصل آزادی مطبوعات و رسانهها است.
سنگر گرفتن پشت نام شاهزاده رضا پهلوی
شاهزاده رضا پهلوی نیز در اصول و دیدگاههای اعلامشده خود بر حاکمیت قانون، حقوق بشر، آزادیهای فردی، برابری شهروندان در برابر قانون و آزادی بیان و اطلاعات تأکید کرده است.
بنابراین، اگر کسی خود را مدافع این اصول میداند، باید بتواند در عمل نیز آنها را در مورد مخالفان، منتقدان و حتی رسانههایی که گزارششان را نمیپسندد، به رسمیت بشناسد.
در ایرانِ آزادِ آیندهای که برای آن مبارزه میکنیم و قرار است جایگزین جمهوری اسلامی شود، باید آزادی بیان، آزادی عقیده، آزادی مطبوعات و رسانهها و سایر آزادیهای بنیادین انسان، مطابق اعلامیه جهانی حقوق بشر و تعهدات بینالمللی مرتبط، تضمین شود.
به بیان دیگر، دفاع از آزادی بیان و آزادی رسانه نمیتواند فقط زمانی معتبر باشد که رسانه یا خبرنگار سخنی بگوید که ما با آن موافقیم. آزمون واقعی آزادی رسانه زمانی است که با گزارشی مواجه شویم که آن را نادرست، جانبدارانه یا حتی زیانبار میدانیم، اما همچنان از حق خبرنگار برای انتشار آن و از حق خود برای نقد مستدل آن دفاع کنیم.
آنانی که پشت نام شاهزاده رضا پهلوی سنگر میگیرند و به دلیل یک گزارش خبری، خبرنگار یا رسانهای را مورد حمله قرار میدهند، اگر واقعا مدافع اصولی مانند حاکمیت قانون، حقوق بشر و آزادی بیان هستند، باید میان نقد سیاسی و رسانهای از یک سو و توهین، تهدید، تحقیر و حذف مخالف از سوی دیگر تفاوت قائل شوند.
اصول خدشه ناپذیر
اتهامزنی، توهین، فحاشی، تمسخر، تحقیر، تبعیض، تهدید و هر رفتار دیگری که کرامت انسانی و حقوق بنیادین افراد را نقض کند، با فرهنگ و ارزش های دموکراتیک و حاکمیت قانون سازگار نیست. این اصول، اصول بنیادی و خدشه ناپذیری هستند که بر سر آن نباید سازش کرد، نباید کوتاه آمد و نباید در برابر نقض آن سکوت نمود.
به جای تخریب، میتوان نقد سازنده، روشنگری مستدل و گفتگوی مبتنی بر سند را به فرهنگی تبدیل کرد که بتواند اختلافات سیاسی و اجتماعی میان ما را بدون حذف و سرکوب یکدیگر بررسی کند.
در ایران آزادِ آینده باید همه شهروندان از حقوق برابر برخوردار باشند. همه باید تحت حاکمیت قانون از امنیت و حقوق بنیادین خود برخوردار باشند و مردم باید بتوانند بدون ترس سخن بگویند، نظر بدهند و حتی حکومت، رهبران سیاسی و جریانهای قدرتمند را نقد کنند.
آزادی واقعی زمانی معنا پیدا میکند که این حقوق نه فقط برای «خودیها»، بلکه برای دیگران نیز به رسمیت شناخته شود.
تنها در چنین فضایی است که رنجها، فداکاریها و خونهایی که برای آزادی ایران هزینه شده است، میتواند به ایجاد اعتماد عمومی و شکلگیری جامعهای آزاد، متکثر و مبتنی بر ارزش های دموکراتیک کمک کند.
توضیح:
«کیهان لندن» با باور به آزادی بیان بخش «دیدگاه» را برای انتشار نظرات و مطالب علاقمندان، نویسندگان، تحلیلگران و کارشناسان فارسیزبان فراهم کرده اما مسئولیت محتوای منتشر شده با نویسنده است.
