محمدعلی غیبی– گاهی اوقات حکومت‌های توتالیتر هرچه جنایات بیشتری مرتکب می‌شوند، محبوبیت بیشتری می‌یابند. اما یک حکومت خیرخواه و سازنده، با کمترین اشتباهی در چنان وضعیت متشنج ناشی از کینه‌ای قرار می‌گیرد که رفع کینه‌های کور از آنها حتی با گذر سال‌ها و دهه‌ها از پایان عمر آن، باز هم رفع نمی‌شود.
وضعیت رژیم جمهوری اسلامی مانند بسیاری از رژیم‌های توتالیتر دیگر است. رژیمی که ثروت مردم ایران را بجای توسعه‌ی اقتصادی کشور، صرف بقای خود می‌کند، بدیهی است که بسیاری از رسانه‌ها و نویسندگان و تحلیلگران را که به کار خود بعنوان یک تجارت و شرکت تبلیغاتی نگاه می‌کنند، با خود همراه می‌کند.
در این شرایط بمباران تبلیغاتی از سوی این شبه‌تحلیلگران و شبه‌استادان، گاهی شاهدیم ایده‌های بسیار متوهمانه‌ی آنها جای خرد و عقلانیت را در تصمیمات سیاستمداران کشورهای غربی می‌گیرد. آنها بجای ارائه‌ی سخنان و ایده‌هایی صحیح و برآمده از تجربیات تاریخی، مشتی طرح فریبنده و نادرست را با قیافه‌هایی موجه تحویل سیاستمداران، خصوصا آمریکایی، می‌دهند. ایده‌هایی همچون تشکیل حکومتی جدید از داخل رژیم موجود ایران یا همکاری با مقامات عاقل‌تر آنها برای پوست‌اندازی و چندین طرح این‌چنینی از همان ابتدا محکوم به شکست بوده و هستند. حکومت جمهوری نوع بدی از حکومت نیست. اما جمهوریتی که از دل جمهوری اسلامی و اصلاح‌طلبان آنها و با حفظ و حضور سپاه پاسداران بیرون آید، هیچ تفاوتی با رژیم توتالیتر کنونی نخواهد داشت؛ همچون وضع کنونی رژیم که ذره‌ای شباهت به جمهوریت ندارد.
تغییر رژیم از داخل این حکومت، ایده‌ای بسیار شبیه تشکیل جمهوری وایمار از داخل رژیم قیصر آلمان پس از شکست در جنگ جهانی اول بود. سقوط قیصر ویلهلم دوم در پایان جنگ و با انقلاب آلمان در ۱۹۱۸ قطعی بود، اما این انقلاب درون‌رژیمی از همان ابتدا «مورد خیانت واقع شد». چراکه ارتشی که با آتش‌افروزی خود در جنگ جهانی اول سبب کشتار میلیون‌ها انسان شد، سالم و همچنان بر اوضاع مسلط بود و «انقلاب» را خود جلو می‌برد. چنان‌که سپاه پاسداران در رژیم کنونی تهران دقیقا همین نقش را هم در ایران و هم در سراسر خاورمیانه و جهان ایفا می‌کند و بزودی جنایت‌هایی بسیار بزرگ‌تر را هم مرتکب خواهد شد.
ویلیام شایرر، نویسنده‌ی کتاب «ظهور و سقوط رایش سوم»، این موضوع را با ظرافت تمام بیان می‌دارد. بنا به نوشته‌ی او، در شب نهم نوامبر ۱۹۱۸، دو سه ساعت پس از آنکه حکومت جمهوری اعلام شده بود، گرونر با سمت «رئیس کل سررشته‌داری ارتش» که جانشین لودندورف شده بود، با ابرت، صدراعظم آلمان، تماس محرمانه‌ای گرفت. ابرت موافقت کرد که ارتش را با همه‌ی سنن آن نگه دارد. گرچه چاره‌ی دیگری نداشت. گرونر هم امنیت رژیم جدید را تأیید کرد و قول داد ارتش به حکومت جدید کمک کند تا اساس خود را مستقر سازد و مقاصد خویش را برآورد.
بدین‌گونه ارتش قیصر دست‌نخورده باقی ماند. ولی جمهوری «درست همان روزی که به جهان آمد از دست رفت». ژنرال‌ها به استثنای گرونر و گروهی انگشت‌شمار دیگر، هرگز صادقانه به جمهوری خدمت نکردند و سرانجام به رهبری هیندنبورگ به آن خیانت کردند و نهایتا به دست نازیان سپردند.[۱]
پس از اولین انتخابات پارلمانی، سوسیال‌دموکرات‌ها متشکل از اکثریت‌ها و مستقل‌ها در مجموع از ۴۲۱ کرسی مجلس ۱۸۵ کرسی را به دست آوردند. دو حزب طبقه‌ی میانه که نماینده‌ی نهضت سیاسی کلیسای کاتولیک رم و حزب دموکرات بود، ۱۶۶ کرسی را به دست آوردند. آنها مدعی بودند که حامی جمهوری معتدل دموکرات‌اند. گرچه تا حد بسیار معتقد بودند که حکومت قیصر سرانجام بار دیگر باید در آلمان مستقر شود.[۲]
قانون اساسی آلمان که پس از شش ماه بحث و مناظره از مجلس درآمد و در سی‌ویکم اوت ۱۹۱۹ به امضای رئیس‌جمهور رسید، بر روی کاغذ، آزادی‌خواه‌ترین و دموکراتیک‌ترین سند نوع خود بود که سده‌ی بیستم به خود دیده است. این قانون، خودبه‌خود کامل و آکنده از تدابیر و طرح‌های زیرکانه و عالی بود تا گردش چرخ‌های یک دموکراسی بالنسبه بی‌نقص را تضمین کند.[۳] اما با بقای ارتش قیصر، تمام این‌ها تنها بر روی کاغذ بود.
به‌رغم «انقلاب» ماه نوامبر، محافظه‌کاران هنوز قدرت اقتصادی را در دست داشتند. آنان صاحب صنایع و مالک املاک بزرگ و قسمت اعظم سرمایه‌ی مملکت بودند. ثروت سرمایه‌داران می‌توانست در راه یاری مالی به احزاب و مطبوعات سیاسی به‌‌کار رود و می‌رفت تا از این پس بکوشند و بنیاد جمهوری را براندازند.
هنوز مرکب میثاق صلح خشک نشده بود که ارتش دست به کار شد تا با حیله و نیرنگ خود را از قیدوبندهای نظامی وارهاند و به سبب جبن و کوته‌بینی رهبران سوسیالیست، ارتش نه‌تنها توانست خود را با سنن پیشین نگاه دارد، بلکه در آلمان نو، مرکز حقیقی قدرت و سیطره‌ی سیاسی گردد و به‌زودی دولتی درون دولت شود.[۴] یعنی عین سپاه در وضع کنونی ایران و حزب‌الله در لبنان و گروه‌های مسلح شیعه در عراق، که با تشکیلات غیرقانونی خود همچون دولتی در درون دولت، دولت‌های این سه کشور را بی‌اثر و قانون را در آنها مضحکه کرده‌اند و تمام ثروت و بودجه‌ی مردم و کشور را در اختیار خود گرفته‌اند. این همان مهمترین ویژگی است که از نظر هانا آرنت، یک حکومت توتالیتر را از حکومت دیکتاتوری متمایز می‌کند.[۵]
کوتاهی حکومت جمهوری در آلمان در پالودن دستگاه دادگستری، خطای دیگر آن بود. مجریان قانون خود از عوامل ضدانقلاب شدند. آنها قانون را به سود هدف‌های سیاسی ارتجاعی مسخ می‌کردند. پس از کودتای کاپ که در ۱۹۲۰ به‌وقوع پیوست، دولت ۷۰۵ نفر را به خیانت به کشور متهم کرد. لیکن از این عده تنها یک نفر، یعنی رئیس شهربانی برلین، محکوم شد؛ آن هم به پنج سال «توقیف افتخاری». لیکن هم‌زمان صدها آلمانی آزادی‌خواه به اتهام خیانت به حبس‌های طولانی محکوم می‌شدند؛ زیرا یا در مطبوعات یا در سخنرانی‌های خود کارهای ارتش را که نقض پیاپی پیمان ورسای بود فاش و تخطئه کرده بودند.[۶]
در چنین اوضاعی، آدولف هیتلر وضعیت را برای برنامه‌ریزی خود برای رسیدن به قدرت مساعد می‌دید. چراکه ارتش قیصر ویلهلم دوم و آنهایی که جنگ جهانی اول را برنامه‌ریزی و فرماندهی می‌کردند، از لودندورف گرفته تا هیندنبورگ، سوار بر قدرت مسیر را برای رسیدن هیتلر به قدرت و به راه انداختن جنگ جهانی دوم هموار کردند؛ چه در کودتای آبجوفروشی و چه آن زمان که دومی، هیتلر را در سال ۱۹۳۳ صدراعظم آلمان کرد.
در شرایط کنونی در میان نیروهای ایرانی، آن‌چنان‌که از مواضع هر گروه فعالان سیاسی و اپوزیسیون برمی‌آید، تنها شاهزاده رضا پهلوی و حامیان ایشان بر این مسائل خطیر کشور اطلاع دارند و تنها تشکیل حکومت توسط آنهاست که می‌تواند آینده‌ی ایران، خاورمیانه و کل جهان را از خطر ضدانقلاب و بازگشت رژیم ملایان و تروریست‌ها در امان بدارد. آن‌چنان‌که لیلا بهمنی، هماهنگ‌کننده‌ی گروه حقوقی «پروژه شکوفایی ایران» و عضو «کمیته عدالت انتقالی»، می‌گوید برنامه‌ی این کمیته برای رسیدگی به مسئولیت تمامی عاملان جنایت و غارت طراحی می‌شود؛ با دادگاه‌هایی ایرانی و بر پایه‌ی دادرسی عادلانه و مهمتر آنکه دادخواهی پس از سقوط جمهوری اسلامی نباید به محاکمه‌ی چند چهره‌ی اصلی حکومت محدود شود.
همچنین شاهزاده رضا پهلوی همواره بر تفکیک جنایتکاران و آدمکش‌ها از آن دسته از سپاهیان و نیروهایی که جرم و جنایتی مرتکب نشده‌اند و همچنین بر ضرورت حفظ شغل و مقام این دسته‌ی دوم در نیروهای مسلح جدید تأکید کرده‌اند. از مواضع ایشان مشخص است که پرونده‌ی جنایتکاران نباید در میان دیگران پنهان شود و حقوق مردم دادخواه تضییع گردد. تشکیل حکومت جدید بدون رسیدگی به پرونده‌ی جنایتکاران و سرکوبگران و مقامات رژیم کنونی، هر طوری و هر نوع پیشرفته‌ای از جمهوریت و دموکراسی هم باشد، به معنای ادامه‌ی جمهوری اسلامی و سپاه و بسیج و حشدالشعبی و حزب‌الله و… خواهد بود.
رژیم پس از شکست در جنگ احتمالی آینده احتمالا وضعیت آلمان قیصری پس از شکست در جنگ جهانی اول را خواهد داشت. رژیم آلمان که اروپا را به کام شدیدترین درگیری‌ها کشاند تا توسعه‌جویی‌های بوالهوسانه‌ی خود را ارضا کند، در وضعیتی گرفتار بود که سایر ممالک خارجی تحویل فرمانروا و هشتصد «جنایتکار جنگی» دیگر را خواستار بودند.
گرچه سپاهیان برای حفظ رژیم کنونی نهایت جنایت‌ها را خواهند کرد، اما اگر آمریکایی‌ها هرطور شده بخواهند با حفظ ساختارهای رژیم و سپاه از داخل آن رژیمی دموکراتیک و شبه‌جمهوری دربیاورند، سرنوشت این حکومت متفاوت از جمهوری وایمار نخواهد بود؛ که حتی از آن هم بدتر خواهد بود. از داخل چنین رژیمی، برخلاف تبلیغات مقامات آن، هرگز ناپلئونی درنخواهد آمد، بلکه چنان‌که بیان شد، هیتلر دیگری درخواهد آمد. ناپلئون‌ها و رضاشاه‌ها از فرزندان انقلاب‌های دموکراتیکی همچون انقلاب فرانسه و انقلاب مشروطه‌ی ایران بودند، نه رژیم‌های توتالیتر جنایتکار.
محض خاطر سیاستمداران آمریکایی، در جمهوری اسلامی هیچ مقام ملایمی هم وجود ندارد و این نکته‌ای است که مردم ایران آن را با جان و خون خود دریافته‌اند. چنان‌که در کشتار ژانویه، از سران این رژیم هیچ‌یک از مقامات ذره‌ای از حقیقت بر زبان نیاوردند. آنها حتی خانواده‌های کشته‌شدگان و زندانیان سیاسی را مورد شدیدترین آزارها قرار دادند و از افزایش اعدام‌ها حمایت کردند. هیچ‌کس از این مقامات ذره‌ای سخن راست به زبان نیاورد تا قدری زخم مردم التیام یابد. رئیس‌جمهور اصلاح‌طلب آن یعنی پزشکیان در مجمع عمومی سازمان ملل، وقیحانه همان سخنان خامنه‌ای را در مورد معترضانی به زبان آورد که نزدیک به صدهزار نفر از آنها در ژانویه‌ی ۲۰۲۶ در مقابل چشمان جهانیان قتل‌عام شدند.
مقامات این رژیم، چنان‌که ویلیام شایرر در همین کتاب در مورد حامیان هیتلر از کلمه‌ی «پیروان هار» او[۷] استفاده می‌کند، مشتی جنایتکارند. هم‌اکنون مقامات آمریکایی نباید انتظار ذره‌ای صداقت و هماوردی و همتایی با خود در میان مقامات رژیم جمهوری اسلامی داشته باشند؛ رژیمی که در واقع یک فرقه است، نه یک حکومت معمولی.
مقامات این رژیم در ۴۸ سال حکمرانی خود، نادانی و خبرچینی را فضیلت به حساب آورده و به دانایان برچسب «علم‌زده» و «جاسوس» زده و بشدت اذیت‌شان کرده و بشدت تلاش کرده‌اند با انواع پروژه‌های اطلاعاتی نابودشان کنند.
مقامات این رژیم نابود کردن مراکز دیجیتال و قطع کردن اینترنت جهانی و وارد کردن جهان به کام بحران را افتخار و دستاورد به حساب می‌آورند. طرفداران رژیم هم همچون «حامیان هار هیتلر» در مقابل کشتار بی‌سابقه‌ی ملت ایران در دی‌ماه سال گذشته چنان خونسرد برخورد کردند و حتی بر حمایت خود از رژیم افزودند که بقیه‌ی انسان‌ها به کشته شدن صدهزار مورچه هم آن‌قدر خونسردی نشان نمی‌دهند.
آنها همچنان به وقیحانه‌ترین شکل، شاهزاده را مسئول قتل کسانی می‌دانند که خودشان کشته‌اند. حال اینکه شاهزاده هیچ کاری جز فراخوان رهبران انقلاب‌ها یا کاری که خمینی انجام می‌داد، نکرده است. اما در اینجا دیگر حاضر به توضیح این رفتار سرشار از تناقض خود نیستند که چرا شاه نمی‌کشت اما این جنایتکاران آسان‌تر از نوشیدن آب، ملت را قتل‌عام می‌کنند و بعد نهایت اهانت را به کشته‌شدگان می‌کنند. هیچ چیز بی‌شرمانه‌تر از این رفتار طرفداران رژیم نیست که هنوز از آسیب‌دیدگان و خانواده‌های جان‌باختگان طلبکار هم هستند و در رسانه‌ها و فضای مجازی آنها را مورد انتقاد و تخریب قرار می‌دهند. هیچ کاری وقیحانه‌تر از این نیست که جنایتکاران به خاطر جنایتی که کرده‌اند از مظلومان و ستم‌دیدگان‌شان شکایت کنند. حکایت ضرب‌المثل سربالایی رفتن آب رودخانه در زبان ترکی از این شکل آشکارتری نمی‌یابد.
در این شرایط که حقیقت روی خود را بسیار آشکار می‌نمایاند، برخلاف ادعاهای سیاستمداران کوتوله‌ی کنونی خاورمیانه که همواره ژست عاقلانه‌ای به خود می‌گیرند اما در اصل به دنبال منافع خود می‌گردند، مسئله‌ی ایران همواره ثابت کرده که هیچ راه‌حل دیپلماتیک و از طریق میز مذاکره ندارد. چنان‌که بیسمارک هنگامی که نخست‌وزیر پروس شد، اعلام داشت: «مسائل بزرگ روز، با قطعنامه‌ها و اکثریت آرا حل‌وفصل نخواهد شد. بلکه با آهن فیصله خواهد یافت. لیکن مردان ۱۸۴۸ و ۱۸۴۹ به خطا، عکس این می‌پنداشتند.»[۸]
مردم ایران حمایت خود را در طول جنگ ۱۲ روزه و جنگ ۴۰ روزه از آمریکایی‌ها و اسرائیلی‌ها دریغ نداشتند و هرچه از اطلاعات و وعده‌ی همراهی صادقانه از دستشان برآمد در اختیار آنها قرار دادند. با این حال این مردم همچنان منتظر عکس‌العملی به همان اندازه صادقانه از سوی آنها هستند. به‌یقین این کمک‌ها که برای ایجاد توازنی میان مردم و جنایتکاران تا دندان مسلح رژیم ضرورت دارد، بی‌ثمر نخواهند ماند.
[۱]ویلیام شایرر، ظهور و سقوط رایش سوم: تاریخ آلمان نازی، ترجمه‌ی کاوه دهگان، تهران: اختران، ۱۴۰۲: صص ۹۵-۹۶
[۲]همان، صص ۹۸-۹۹
[۳] همان، صص ۹۹-۱۰۰
[۴]همان
[۵]هانا آرنت، توتالیتاریسم، ترجمه‌ی محسن ثلاثی، تهران: ثالث، ۱۴۰۴: ۱۵۲-۱۵۳ و ۲۳۰-۲۳۱
[۶]شایرر، ص ۱۰۶-۱۰۵
[۷] ص ۱۱۲
[۸]همان، ص ۱۴۹
توضیح:
«کیهان لندن» با باور به آزادی بیان بخش «دیدگاه» را برای انتشار نظرات و مطالب علاقمندان، نویسندگان، تحلیلگران و کارشناسان فارسی‌زبان فراهم کرده اما مسئولیت محتوای منتشر شده با نویسنده است.
