در پی بحران کمبود انرژی برای نخستین بار در فصل زمستان طرح جیرهبندی برق به مدت دستکم دو ساعت در شبانهروز در تهران آغاز شده است. کارشناسان پیشتر نسبت به تأمین پایدار برق در زمستان سال جاری به علت عدم سوخترسانی کافی به نیروگاههای تولید برق هشدار داده بودند.

طی روزهای گذشته کاربران در شبکههای اجتماعی از قطع برق بخش خانگی در پایتخت خبر داده بودند. احسان ذبیحزاده، سخنگوی صنعت برق، ادعا کرد که قطع برق مربوط به تعمیرات است. با اینهمه او از احتمال آغاز قطع برق در «هفتههای آینده» خبر داد.
این در حالیست که روز جمعه ۲۹ آبانماه شرکت توزیع نیروی برق تهران بزرگ در پیامکهایی با عنوان «مدیریت انرژی» از مشترکان خواست برای اطلاع از برنامه خاموشیها به سامانه «برق من» مراجعه کنند. بر اساس اعلام شرکت توزیع نیروی برق تهران بزرگ جیرهبندی برق شهروندان در پایتخت طی هفته جاری و از ابتدای آذرماه آغاز خواهد شد.
کارشناسان پیشتر اعلام کرده بودند که به علت تشدید بحران کمبود گاز در زمستان امسال، سوخترسانی به نیروگاههای تولید برق کاهش چشمگیری پیدا میکند در نتیجه کسری برق افزایش پیدا کرده و دولت ناچار به جیرهبندی برق خواهد شد.
مصطفی رجبی مشهدی، معاون وزیر نیرو، هفته گذشته درباره تأمین سوخت زمستانی نیروگاهها با توجه به کسری ۴۰۰ میلیون مترمکعبی گاز گفت: «قطعا امسال برای تأمین سوخت نیروگاهها سال سختتری نسبت به گذشته خواهیم داشت، زیرا روزانه ۱۳۰ میلیون متر مکعب از ظرفیت گاز را بابت جنگ از دست دادهایم.»
همچنین با کمبود سهمیه گاز در نیروگاههای تولید برق، مازوت به عنوان سوخت جایگزین مورد استفاده قرار گرفته است. همین موضوع سبب آغاز آلودگی هوا در کلانشهرها و شهرهای صنعتی شده است. از جمله در تهران طی دو هفته گذشته هوا به شدت آلوده شده است بطوری که در نیمه آبان تهران به عنوان دومین شهر با هوای آلوده جهان معرفی شد.
خبرگزاری فارس هفته گذشته با انتشار خبری درباره مازوتسوزی در نیروگاهها اعلام کرد مصرف مازوت در نیروگاههای کشور در روز ۲۳ آبانماه به بیش از ۲۱ میلیون لیتر در روز رسید که این حجم نیاز به قطار کردن نفتکشهایی به طول ۱۴ کیلومتر را دارد!
پایگاه خبری «رویداد۲۴» شهریورماه گزارش داده بود، بحران انرژی با پایان تابستان فروکش نخواهد کرد و همچنان یکی از مهمترین چالشهای پیش روی خانوارها و کسب و کارها خواهد بود. این گزارش افزوده بود، نیروگاههای حرارتی برای تولید برق وابستگی زیادی به گاز دارند، اما با آغاز فصل سرد و افزایش مصرف گاز در بخشهای خانگی و تجاری، تأمین سوخت این نیروگاهها دشوارتر میشود.
بحران کمبود برق تنها ناشی از کمبود گاز نیست اما کمبود گاز در حال حاضر جدیترین مانع در مسیر تولید برق است. دلایل دیگری از جمله کمبود ظرفیت تولید نیروگاهی، فرسودگی نیروگاهها، هدر رفت برق در شبکه فرسوده توزیع و عدم سرمایهگذاری جمهوری اسلامی در انرژیهای تجدیدپذیر از جمله دلایل کمبود برق به شمار میرود.
محمود خاقانی، کارشناس انرژی، معتقد است: «ناترازی برق مسئله جدیدی نیست و ریشه آن به سالها قبل بازمیگردد. مسئولان صنعت برق از مدتها پیش نسبت به افزایش مصرف انرژی و ضرورت توسعه ظرفیت نیروگاهی هشدار داده بودند، اما بخش مهمی از این هشدارها در فرآیند تصمیمسازی و سیاستگذاری کشور مورد توجه قرار نگرفت.»
محمود خاقانی معتقد گفته، صنعت برق ایران علاوه بر کسری مزمن انرژی، با مشکلات مضاعفی در حوزه تأمین منابع مالی، نیروی انسانی متخصص و مدیریت زیرساختها مواجه است.
از سوی دیگر کمبود گاز در بخشهای دیگر نیز بحرانآفرین شده است. مسعود پزشکیان روز شنبه ۳۰ آبان ۱۴۰۵ در «همایش سالانه بازار سرمایه ایران» با تأکید بر اینکه پیش از حملات نظامی ماههای اخیر به تاسیسات گازی نیز کمبود وجود داشت، گفته است که اما این حمله کمبود را تشدید کرده و انتظار میرود کشور در زمستان با مشکل مواجه شود.
داوود مددی نایب رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران درباره پیامدهای کمبود شدید گاز در روزها و هفتههای آینده گفته است: «گاز منشأ اصلی سوخت برای تولید برق کشور است که اکنون به دلیل کمبود گاز، مجبور به استفاده از مازوت در نیروگاهها شدهاند. همانطور که شاهد هستید، مصرف مازوت باعث ایجاد محدودیتهای زیستمحیطی شده و بر سلامت عمومی مردم، بهداشت، وضعیت اقتصادی و تولید صنعتی تأثیر منفی گذاشته است.»
وی افزوده: «اکنون واحدهای پتروشیمی کشور به دلیل کمبود گاز توانایی فعالیت ندارند و نمیتوانند محصولات پتروشیمی تولید کنند. عدم تولید محصولات پتروشیمی به معنای از دست رفتن فرصتهای صادراتی است و وقتی صادرات نداریم و محصول پتروشیمی تولید نمیشود، کارخانجات وابسته به این محصولات نیز متوقف میشوند. این توقف فعالیتها منجر به ایجاد بیکاری و کاهش درآمدهای کشور میشود؛ تمام این عوامل مانند یک زنجیره، فساد و آشفتگی را به یکدیگر متصل میکنند و سلسلهمراتب اثرگذاری آنها بر یکدیگر تداوم مییابد.»
نایب رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران افزوده است: «برنامه دولت این است که برای جلوگیری از فشار بر مردم در بخش مصارف خانگی، تأمین انرژی بخش صنعت را قطع کرده و آن را به مصارف خانگی اختصاص دهد. این اقدام بطور طبیعی اثرات منفی خود را بر بخش تولید و اقتصاد باقی میگذارد و مستقیماً منجر به افزایش تورم میشود و دوباره بار این اثرات منفی مستقیماً بر دوش خود مردم قرار میگیرد.»




