نمایندگان محترم شورای حقوق بشر سازمان ملل،
ما، امضاکنندگان این بیانیه، متشکل از گروهی از مدافعان حقوق بشر، فعالان مدنی و خانوادههای قربانیان نقض حقوق بشر در ایران، عمیقترین نگرانی خود را نسبت به تشدید و تداوم سرکوب سازمانیافته از سوی جمهوری اسلامی ایران اعلام میداریم.
سه سال پس از آغاز خیزش «زن، زندگی، آزادی»، وضعیت حقوق بشر در ایران وارد مرحلهای بیسابقه از خشونت حکومتی و نقض سیستماتیک حقوق بنیادین شده است. در حالیکه توجه جامعهی بینالمللی بهتدریج کاهش یافته، حکومت ایران با بهرهگیری از این سکوت بینالمللی، موج تازهای از اعدام، شکنجه، ناپدیدسازی قهری و سرکوب سیاسی را آغاز کرده است.
از ابتدای سال ۲۰۲۵ تا پایان سپتامبر، دستکم ۱۰۴۲ نفر در ایران اعدام شدهاند؛ آماری که این کشور را در جایگاه نخست جهانی از نظر نسبت اعدام به جمعیت قرار میدهد. این رقم در مقایسه با سالهای گذشته افزایشی چشمگیر را نشان میدهد: از حدود ۵۸۰ مورد در سال ۲۰۲۲ به بیش از ۹۷۵ مورد در سال ۲۰۲۴، و روند صعودی آن همچنان ادامه دارد.
شمار بالای اعدامها در ایران نشاندهندهی الگویی نظاممند از بهکارگیری مجازات اعدام بهعنوان ابزار ارعاب حکومتی و کنترل اجتماعی است. بخش قابل توجهی از اعدامشدگان از میان اقلیتهای قومی و مذهبی، بهویژه کردها، بلوچها، عربها و مهاجران افغانستانی بودهاند. در بسیاری از موارد، احکام مرگ در جلسات کوتاه و بدون رعایت اصول دادرسی عادلانه صادر شدهاند. تنها بخش اندکی از اعدامها بهطور رسمی اعلام میشوند و بسیاری به شکل مخفیانه انجام میگیرند. در سال جاری نیز اعدام در ملأعام از سر گرفته شده و چندین مورد حلقآویز عمومی گزارش شده است.
در پی درگیری دوازدهروزه میان ایران و اسرائیل در ژوئن ۲۰۲۵، نیروهای امنیتی از فضای نظامی و امنیتی ناشی از جنگ برای تشدید سرکوب داخلی بهرهبرداری کردند. در آن بازه زمانی بیش از ۲۱ هزار نفر در سراسر کشور بازداشت شدند، از جمله فعالان مدنی، روزنامهنگاران، مدافعان حقوق بشر و شهروندان دو تابعیتی. همچنین هزاران تبعه خارجی، عمدتاً مهاجران افغان، به اتهامات امنیتی بازداشت شدهاند. پس از پایان درگیریها نیز موج بازداشتها ادامه یافت. بسیاری از بازداشتشدگان در وضعیت ناپدیدسازی قهری قرار دارند و خانوادههای آنان از سرنوشت و محل نگهداریشان بیاطلاعاند. خطر شکنجه و اعدام برای این افراد همچنان جدی است. در صد روز پس از آغاز این بازداشتهای گسترده، آمار اعدامها حدود چهل درصد افزایش یافته و میانگین روزانه چهار اعدام ثبت شده است.
شرایط زندانیان سیاسی و عقیدتی در ایران – بهویژه در زندانهای اوین، قرچک، فشافویه و قزلحصار – مصداق بارز شکنجه و رفتار غیرانسانی است. کمبود دارو، غذای ناسالم، سلولهای فاقد تهویه، ازدحام، آلودگی، و رفتارهای تحقیرآمیز بخشی از وضعیت روزمره آنان است. در بسیاری از موارد، زندانیان از تماس با خانواده، دسترسی به وکیل و درمان محروماند.
در واکنش به این شرایط، از ۱۳ اکتبر ۲۰۲۵، گروهی از زندانیان در زندان قزلحصار کرج دست به اعتصاب غذا زدند. این اعتصاب در اعتراض به موج اعدامها، شرایط غیرانسانی زندان و رفتار خشونتآمیز مأموران صورت گرفت و پس از چند هفته، در پی وخامت وضعیت جسمانی زندانیان و فشارهای شدید مسئولان زندان، بهطور موقت متوقف شد. طی این دوره، بسیاری از زندانیان دچار ضعف شدید جسمی، کاهش هوشیاری و از دست دادن وزن شدند. مقامات زندان با قطع آب، دارو و تماس تلفنی تلاش کردند اعتصاب را درهم بشکنند. برخی از زندانیان به سلول انفرادی منتقل شده و مورد ضربوشتم قرار گرفتند. خانوادههای آنان هفتهها از وضعیت عزیزان خود بیاطلاع ماندند. هرچند اعتصاب پایان یافته است، اما نگرانیها درباره سرنوشت زندانیان و تداوم اعدامها همچنان به قوت خود باقی است. این اعتصاب، نمادی از مقاومت مدنی در برابر سیاست مرگ حکومتی بود و بیتوجهی به پیام آن میتواند به تکرار فجایعی مشابه کشتار زندانیان سیاسی در دههی ۱۳۶۰ بینجامد.
در مراحل بازداشت و بازجویی، شکنجههای جسمی و روانی همچنان رایج است. از روشهایی چون ضربوشتم، شوک الکتریکی، تهدید به خشونت جنسی، بیخوابی اجباری و تجویز اجباری داروهای روانگردان برای فرسایش جسمی و روانی زندانیان استفاده میشود. همچنین، محرومیت عامدانه از درمان پزشکی و شرایط غیربهداشتی منجر به مرگ تدریجی شماری از زندانیان شده است. موارد متعددی از مرگهای مشکوک در زندانها نشان میدهد که حکومت از محرومیت درمانی بهعنوان ابزاری برای حذف مخالفان استفاده میکند.
ما امضاکنندگان، با باور به ضرورت اقدام فوری و هماهنگ بینالمللی، از شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد درخواست میکنیم:
۱. شورای حقوق بشر، موج گستردهی اعدامها و اعتصاب زندانیان در زندان قزلحصار را بهعنوان نقض فاحش و مستمر حق حیات و کرامت انسانی در ایران شناسایی کرده و آن را بهطور رسمی محکوم نماید.
۲. مأموریت هیئت حقیقتیاب بینالمللی سازمان ملل درباره وضعیت حقوق بشر در ایران تمدید و تقویت شود، با تمرکز ویژه بر مستندسازی موارد اعدام، شکنجه، ناپدیدسازی قهری و وضعیت زندانها.
۳. دسترسی فوری، مستقل و بدون مانع برای گزارشگران ویژه و ناظران بینالمللی به زندانهای ایران، از جمله اوین، رجاییشهر (گوهردشت کرج)، قزلحصار، قرچک، فشافویه، زاهدان، عادلآباد شیراز، زندان مرکزی ارومیه، زندان شیبان اهواز، دیزلآباد کرمانشاه، فراهم گردد تا بتوانند شرایط بازداشت و رفتار با زندانیان را ارزیابی کنند.
۴. جامعهی جهانی، از طریق سازوکارهای موجود در سازمان ملل و چارچوبهای حقوقی بینالمللی، اقدام به اعمال تحریمهای هدفمند و فردی علیه مقامات قضایی، امنیتی و مدیران زندانهای دخیل در نقض فاحش حقوق بشر در ایران نماید.
۵. دولتهای عضو شورای حقوق بشر و سایر نهادهای ذیربط سازمان ملل، با استفاده از ابزارهای دیپلماتیک، سیاسی و حقوقی موجود، فشار مؤثری بر مقامات جمهوری اسلامی ایران برای توقف فوری اعدامها، پایان دادن به شکنجه و آزادی تمامی زندانیان سیاسی و عقیدتی وارد آورند.
۶. نهادهای تخصصی سازمان ملل، از جمله دفتر کمیساریای عالی حقوق بشر (OHCHR) و صندوقهای حمایتی مرتبط از جمله صندوق داوطلبانه قربانیان شکنجه (UNVFVT)، تدابیری فوری برای ارائهی حمایت روانی، اجتماعی و مالی به خانوادههای قربانیان اعدام و بازداشتهای خودسرانه اتخاذ کنند.
ایران امروز در یکی از بحرانیترین مقاطع تاریخی خود قرار دارد؛ جایی که حق حیات، آزادی و کرامت انسانی بهصورت سازمانیافته نقض میشود. اعدام دیگر حکمی قضایی نیست، بلکه ابزاری برای بقا و کنترل سیاسی است. ما از شورای حقوق بشر سازمان ملل میخواهیم با استفاده از تمامی ظرفیتهای قانونی و اخلاقی خود برای توقف موج اعدامها، رسیدگی به وضعیت زندانیان قزلحصار و سایر زندانهای ایران، و پایان دادن به شکنجه و ناپدیدسازی قهری اقدام فوری کند. سکوت در برابر این وضعیت، به معنای مشارکت در تداوم چرخهی مصونیت و سرکوب است.
با احترام و امید به اقدام سریع و مؤثر،
امضاکنندگان:
۱. انجمن «آرک» برای دفاع از حقوق بشر و مطالبات دموکراتیک/فرهنگی مردم آذربایجان ایران
۲. سازمان حقوق وکلا- کانادا (Lawyers’ Rights Watch Canada)
۳. مرکز حقوق بشر زاگرس
۴. شبکه ۶رنگ (شبکه لزبینها و افراد ترنس ایرانی)
۵. المصدر الاحوازی (Ahwazi Source)
۶. ائتلاف زنان، زندگی، آزادی – استکهلم
۷. ائتلاف زنان چپ
۸. انجمن جنبش زنان، زندگی، آزادی – فلورانس
۹. کارزار حقوق بشر بلوچستان
۱۰. گروه حقوق بشر بلوچستان
۱۱. «برمش» – صدای زنان بلوچستان
۱۲. کارزار آزادی زندانیان سیاسی در ایران
۱۳. کارزار نجات زندانیان سیاسی و محکومان به اعدام
۱۴. کارزار آزادی زندانیان سیاسی در ایران و نویسنده
۱۵. کمیته مستقل علیه سرکوب شهروندان ایرانی
۱۶. کمیته حمایت از حقوق بشر در ایران – کلن
۱۷. دادخوازان کردستان
۱۸. دختران عدالت
۱۹. بنیاد اسماعیل خویی
۲۰. جامعه بیدینان ایرانی در اسکاندیناوی
۲۱. انجمن زنان ایرانی آزاد
۲۲. «اکنون آزادی»
۲۳. «انسان آزاد»
۲۴. «ایران آزاد» – سوئیس
۲۵. فدراسیون اروپا-ایران (یوروپرسی)
۲۶. کارزار جهانی توقف اعدام در ایران
۲۷. گروه «۲۵ شهریور»
۲۸. سازمان حقوق بشر هانا
۲۹. ائتلاف مستقل برای ایران آزاد
۳۰. انجمن بینالمللی بهداشت عمومی ایرانیان (IIPHA)
۳۱. انجمن بینالمللی مدافعان حقوقی و سیاسی ایرانیان
۳۲. کمیته بینالمللی علیه اعدام
۳۳. فدراسیون بینالمللی پناهندگان ایرانی
۳۴. همبستگی بینالمللی برای صلح (ISIP)
۳۵. ائتلاف ایران (جانا)
۳۶. شبکه جهانی برای آزادی زندانیان سیاسی
۳۷. خانه ایران
۳۸. انجمن فرهنگ و هنر ایرانیان – فرزنو
۳۹. چالش صنفی معلمان ایران
۴۰. «ایرانپروتست» – مالمو، سوئد
۴۱. شبکه ایتالیایی زنان، زندگی، آزادی
۴۲. انجمن حامیان عدالت
۴۳. مرکز خاوران
۴۴. اتحادیه زنان کردستان
۴۵. بنیاد مهسا – کپنهاگ
۴۶. مرکز مطالعات جامعه دموکراتیک ایران (MCSD)
۴۷. جنبش «میتو ایران»
۴۸. ناوایند
۴۹. شبکه ایرانیان برای آزادی و دموکراسی (نیکا)
۵۰. «نه به تابو، نه به خشونت علیه زنان»
۵۱. سازمان زنان روژهلات
۵۲. شیوار
۵۳. سیمرغ – برلین
۵۴. شبکه همبستگی برای حقوق بشر در ایران
۵۵. همبستگی با جامعه ایرانی
۵۶. کمپین توقف قتلهای ناموسی در ایران
۵۷. اتحادیه معلمان و کارمندان ایرانیان در تبعید (UTEEIRAN)
۵۸. دادخواهان و جویندگان عدالت خیزش ژینا
۵۹. صدای زنان سوسیالدموکرات ایرانی
۶۰. شبکه زنان فرهیخته (WISE)
۶۱. شبکه زنان، زندگی، آزادی – بلژیک
۶۲. گروه زنان، زندگی، آزادی – گوتنبرگ
۶۳. سازمان حقوق زنان
