مهدی نوذر – فقر وقتی از کنترل خارج می‌شود، دیگر یک «مشکل اقتصادی» نیست؛ تبدیل می‌شود به ابزار فروپاشی اجتماعی!
مکزیک دقیقاً از همین‌جا سقوط کرد. جایی که فساد دولتی و فشار معیشتی دست به دست هم دادند و آدم‌ربایی را از یک جنایت حاشیه‌ای به راهی برای زنده ماندن تبدیل کردند. نه چون مردم ناگهان وحشی شدند، بلکه چون حاکمیت وظیفه‌اش را رها کرد. آدم‌ربایی آن‌قدر زیاد شد که خانواده‌ها دیگر نه امنیت داشتند و نه پول پرداخت باج و درست همان‌جا، جایی که باید قانون وارد می‌شد، دولت عقب نشست.
بانک‌ها جلو آمدند. نه برای نجات جامعه، بلکه برای سود! خط وام تعریف شد؛ وام آدم‌ربایی! یعنی اگر فرزندت را دزدیدند، اگر جان عزیزت گروگان بود، سیستم به‌جای دستگیری مجرم، به تو پیشنهاد وام می‌داد. با بهره. با قسط. با سود. این یعنی جنایت نه متوقف شد، نه مهار؛ فقط «مدیریت اقتصادی» شد. وقتی بانک از آدم‌ربایی سود می‌برد، یعنی حاکمیت عملاً تسلیم شده و امنیت را فروخته است. دست سیستم مالی و دست خلافکار، بی‌سروصدا، در یک کاسه!
این فاجعه یک‌شبه اتفاق نیفتاد. نتیجه‌ی سال‌ها بی‌عملی، فساد، و عادی‌سازی فقر بود. مکزیک سقوط کرد چون حکومت به‌جای ریشه‌کنی جرم، با آن کنار آمد. چون عدالت هزینه داشت، اما مدیریت فاجعه سود داشت. حالا کافی است به ایران نگاه کنیم. فقر افسارگسیخته، فساد بی‌هزینه، و حاکمیتی که نه توان تأمین امنیت دارد و نه اراده‌اش را!
مردمی که هر روز فقیرتر می‌شوند، جوان‌هایی که آینده‌ای ندارند، و سیستمی که به‌جای حل مسئله، به «تحمل‌پذیر کردن» آن فکر می‌کند.
وقتی مسئول دولتی با وقاحت تمام در تلویزیون دولتی می‌گوید اگر برنج ندارید جو بخورید ؛ وقتی دزدی عادی می‌شود، وقتی زورگیری خبر روز است، وقتی امنیت از خیابان‌ها جمع می‌شود، مسیر کاملاً روشن است. آدم‌ربایی فقط یک قدم بعدی است.
اگر این روند ادامه پیدا کند، اگر فقر عمیق‌تر شود و حاکمیت همچنان تماشاگر باشد، بعید نیست فردا در ایران هم شاهد همان منطق مکزیکی باشیم. شاید اسمش وام آدم‌ربایی نباشد، شاید آن را «تسهیلات اضطراری» بنامند، اما ماهیت یکی است: پرداخت پول به‌جای اجرای قانون. این یعنی اعلام رسمی ناتوانی حکومت در حفظ امنیت شهروندان.
هیچ جامعه‌ای ناگهان فرو نمی‌ریزد. فروپاشی، تدریجی است. با فقر شروع می‌شود، با فساد ادامه پیدا می‌کند، با عادی شدن جنایت تثبیت می‌شود و در نهایت، فاجعه تبدیل به محصول بانکی می‌شود. مکزیک هشدار است، نه مثال دور. اگر امروز کاری نشود، فردا ممکن است در کشوری زندگی کنیم که حتی جنایت هم قسط‌بندی شده است.
*«کیهان لندن» با باور به آزادی بیان بخش «دیدگاه» را برای انتشار نظرات و مطالب نویسندگان، تحلیلگران و کارشناسان فارسی‌زبان فراهم کرده اما مسئولیت محتوای منتشر شده با نویسنده است.
