جمهوری اسلامی با هدف دریافت سهم بیشتر، پیشنهاد عمان را برای مشارکت و تقسیم مسئولیت در کنترل تنگه هرمز رد کرد.
جمهوری اسلامی با ردِ پییشنهاد عمان بر سر تقسیم مسئولیت در کنترل تنگه هرمز، این اقدام را مانعی جدی بر سر راه از سر گرفتن «مذاکرات صلح» با ایالات متحدهی آمریکا عنوان کرده است. مقامات میانجی این موضع جمهوری اسلامی را شکست تلاشهای احیای توافق بر سر دستکم یک صلح موقت با آمریکا میدانند.
به گزارش والاستریت ژورنال، عمان پیشنهاد موقت تقسیم برابر خطوط کشتیرانی با جمهوری اسلامی را مطرح کرده بود تا هر دو کشور کنترل مساوی بر مسیرهای عبور کشتیها داشته باشند؛ اما کاظم غریبآبادی معاون وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی روز سهشنبه ششم امرداد اعلام کرد که این طرح نگرانی امنیتی آنان را برطرف نخواهد کرد.
غریبآبادی در گفتگو با صداوسیمای جمهوری اسلامی توضیح داد که مسیر ورودی کشتیها باید کاملا تحت کنترل جمهوری اسلامی باشد و بخشی از مسیر خروجی میتواند در اختیار عمان باقی بماند. او همچنین در ادامه گفته است: «اگر این پیشنهاد پذیرفته شود، به مرحلهی بعدی مذاکرات خواهیم رفت.»
جمهوری اسلامی اصرار دارد که به دلیل عبور تدارکات نظامی آمریکا از این تنگه برای حملات علیه آن، باید کنترل عمده آبراه هرمز را در اختیار داشته باشد.
تا پیش از جنگ اخیر، هر روز حدود یکصد کشتی بدون پرداخت هرگونه عوارضی از تنگهی هرمز عبور کرده و روزانه بیست میلیون بشکه نفت و فرآوردههای نفتی را جابجا میکردند که معادل یکپنجم مصرف جهانی نفت محسوب میگردد.
بر اساس گزارش والاستریت ژورنال، عمان همچنین پیشنهاد تشکیل یک کنسرسیوم منطقهای را نیز مطرح کرده که شامل مسئولیت امنیت دریایی، عملیات جستجو و نجات و همکاریهای دیگر میشود. این طرح مورد حمایت کشورهای حاشیهی خلیج فارس نیز قرار گرفته و تأمین مالی آن به صورت داوطلبانه از سوی کشورهای منطقه و صنایع کشتیرانی و نفتی انجام خواهد شد. جمهوری اسلامی اما خواستار دریافت هزینههای اجباری از هر کشتی عبوری است. ولی کشورهای خلیجفارس و آمریکا این درخواست را نپذیرفتهاند.
مقامات میانجی از کشورهای قطر، پاکستان، ترکیه و مصر همچنان در تلاش هستند تا ابهامات توافق مقدماتیِ امضاءشده میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی در ماه گذشته را برطرف نمایند. یکی از این ابهامات، تفسیر جمهوری اسلامی از متن توافق است که طی آن، برای خود حق کنترل تنگه و دریافت هزینه از کشتیها را لحاظ کرده؛ موضعی که آمریکا با صراحت مخالف آن است.
طبق گزارش والاستریت ژورنال، یک مقام آمریکایی روز سهشنبه ۲۸ ژوئیه تاکید کرد که تنگه هرمز یک آبراه بینالمللی است و جمهوری اسلامی نمیتواند آن را کنترل یا محدود نماید. این مقام افزوده است: «جمهوری اسلامی با خواستههای غیرمنطقی در حال زیادهروی است.»
بهانهی جمهوری اسلامی برای دامن زدن به این اختلاف به اقدام عمان بازمیگردد. آنچه خشم مقامات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را برانگیخته این است که مسقط یک کریدور آزاد کشتیرانی تحت حمایت ایالات متحده آمریکا در نزدیکی سواحل خود ایجاد کرده که مقامات جمهوری اسلامی میگویند این اقدام بدون تائید آنان انجام گرفته است.
با این حال، رد پیشنهاد عمان توسط جمهوری اسلامی، مقامات میانجی را نیز خشمگین کرده و تلاشها برای احیای روند صلح را با مشکل جدی مواجه ساخته است.
جمهوری اسلامی همچنین اعلام کرده، تنها در صورت پذیرش طرح خودش توسط عمان، به مرحله بعدی مذاکرات وارد خواهد شد. این موضع نه تنها روند دیپلماتیک را کند کرده، بلکه نگرانیها دربارهی ثبات جریان نفت جهانی را نیز افزایش داده و مهمتر اینکه میتواند به از سر گرفته شدن حملات گسترده و سنگین از سوی آمریکا منجر شود.
از روز جمعه گذشته، ۲۴ ژوئیه اگرچه آرامش نسبی در درگیریهای میان آمریکا و جمهوری اسلامی- با وجود حملات نیابتیهای رژیم ایران- برقرارشده بود اما با حملات موشکی جمهوری اسلامی علیه پایگاه نیروهای آمریکایی در اردن که چهارشنبه ۲۹ ژوئیه از خاک ایران انجام گرفت، میانجیها را در موقعیت دشوارتری برای دستیابی به صلح قرار داده است.
بامداد روز چهارشنبه هفتم امرداد، سپاهپاسداران انقلاب اسلامی چندین موشک بالستیک از خاک ایران به سمت اردن شلیک کرد. فرماندهی مرکزی ایالات متحده آمریکا (سنتکام)، این اقدام را «تلاش برای حملهی غافلگیرانه» توصیف و اعلام کرده است که سامانههای پاتریوت تمام موشکها را با موفقیت رهگیری و منهدم کردهاند.
هدف اصلی این حمله، پایگاه هوایی «موفق سلطی» در شرق اردن بوده است. بزرگترین پایگاه هوایی این کشور که نیروهای آمریکایی و ائتلاف بینالمللی در آن مستقرند و پیشتر نیز مورد حملات جمهوری اسلامی قرار گرفته بود.
اینهمه در حالیست که حملات موشکی سپاهپاسداران انقلاب اسلامی، آنهم بلافاصله بعد از رد پیشنهاد عمان برای مشارکت در کنترل تنگه هرمز از سوی جمهوری اسلامی، میتواند به شکست دوبارهی مذاکراتی بیانجامد که دونالد ترامپ به تازگی از آن به عنوان «فرصت دیگری برای دیپلماسی» نام برده است.
