بحران کمبود آب و برق عمیقتر شده است و جیرهبندی آب در روزهای گذشته افزایش یافته و در برخی محلههای تهران به ۱۲ تا ۱۸ ساعت در شبانهروز رسیده است. مقامات دولتی همچنان قطع آب را انکار کرده و میگویند «افت فشار» انجام شده است. سخنگوی دولت احتمال تعطیلی یک هفتهای کل کشور را البته به بهانه «رفع خستگی شهروندان پس از جنگ» مطرح کرده است!
عباس علیآبادی وزیر نیرو جمهوری اسلامی صبح روز دوشنبه ششم امرداد ۱۴۰۴ اعلام کرده «به جز گیلان سایر استانهای کشور دچار تنش آبی هستند و استانهای اصفهان و اراک در چنین وضعیتی قرار دارند که برنامههایی را برای آن در نظر گرفتهایم.»
وزیر نیرو ابراز امیدواری کرده که جیرهبندی آب اتفاق نیافتد اما در عمل جیرهبندی آب نه تنها از ماه گذشته در شهرهای مختلف آغاز شده بلکه طی چند روز اخیر گسترش هم یافته است.
قطع آب در برخی محلههای تهران به ۱۲ تا ۱۸ ساعت در شبانهروز رسیده اما همچنان وزارت نیرو جیرهبندی آب را انکار کرده و از ارائه برنامه قطع آب به شهروندان خودداری میکند.
وبسایت «اقتصاد نیوز» در گزارشی به قطع ۱۸ ساعته آب بطور روزانه در برخی محلههای تهران پرداخته و نوشته گزارش شهروندان تهرانی حکایت از آن دارد که از نگاه آنها، مدلی که در حال حاضر برای «قطع آب» در حال اجرا است به مراتب «نامناسبتر» نسبت به مدل «قطع برق» است.
این گزارش تأکید کرده زمان طولانیتر بیآبی و همچنین «قطع بدون اعلام قبلی» در کنار «قطعی چندین ساعته آب»، مشکلاتی را برای شهروندان ایجاد کرده است.
قطع طولانیمدت آب در تهران از سوی برخی مقامات حکومتی نیز تأیید شده است. پیمان جبلی رئیس سازمان صدا و سیما، روز گذشته اعلام کرده که «ما در خانه خودمان روزی ۱۲ الی ۱۳ ساعت قطعی آب داریم و مجبوریم تا جایی که امکان دارد صرفهجویی کنیم.»
محمدصادق معتمدیان استاندار تهران نیز روز گذشته اعلام کرد که اگر بتوانیم از این ۴۰ درصد هدررفت آب، ۲۰ درصد را مدیریت کنیم، امیدواریم نه تنها در شرایط کنونی بلکه در آینده نیز شاهد کاهش مصرف و بهبود وضعیت باشیم
در شرایطی که حتی برخی مقامات دولتی نیز از قطع ساعتها آب منازل خود خبر دادهاند اما همچنان استاندار تهران مدعی شده که «یکی از سیاستهای ما در مدیریت مصرف آب، تعدیل فشار آب در تهران است. در تهران هیچ قطعی آب وجود ندارد، بلکه فشار آب تعدیل میشود.»
استاندار تهران همچنین از احتمال تداوم تعطیلی چهارشنبهها خبر داده و گفته «تعطیلی چهارشنبه گذشته تأثیر خوبی در کاهش مصرف آب و برق داشته است که تداوم آن در حال بررسی است.»
در آنسو اما فاطمه مهاجرانی سخنگوی دولت از احتمال تعطیلی یک هفتهای کشور در طول تابستان خبر داده و گفته «در دولت پیشنهادی مطرح است که بهعلت اینکه جنگ ۱۲ روزه را پشت سر گذاشتیم و جامعه نیاز به رفاه دارد، پیشنهاد شده یک هفته را تعطیل تابستانه اعلام کنیم تا مردم به سفر بروند، اما این مسئله نیازمند درنظرگیری ابعاد مختلف است و در کمیسیون دولت مورد بررسی است. اگر این مسئله به نتیجه برسد، در جلسه روز چهارشنبه هیئت دولت به جمعبندی خواهیم رسید و نتیجه اعلام میشود.»
سخنگوی دولت بلافاصله به موضوع کمبود آب اشاره کرده و افزوده « موضوع آب امروز یک موضوع ملی است و نباید بهعنوان یک موضوع سیاسی دیده شود و همگان باید در آن مشارکت داشته باشند.»
علاءالدین رفیعزاده رئیس سازمان اداری و استخدامی کشور نیز درباره تعطیلیهای ناشی از کمبود آب و برق توضیحاتی داده و گفته «تعطیلی دستگاههای دولتی هرگز گزینه نخست دولت نبوده و ما مخالف توقف فوری فعالیت کارمندان هستیم اما در شرایط حاد و اضطراری، مانند مصرف بالای آب و برق در تهران، این اقدام بهعنوان یک راهکار کمککننده در دستور کار قرار گرفت.»
رئیس سازمان اداری و استخدامی افزوده «هرچند با کمبودهایی در حوزه آب و برق مواجه بودیم و ناچار به اعمال برخی قطعیها شدیم، اما این اقدامات با هدف پایداری خدمات به مردم انجام شد.»
خبرگزاری «مهر» با انتشار تصاویری از سد کرج گزارش داده «سال گذشته ۱۶۲ میلیون متر مکعب آب در سد امیرکبیر وجود داشت که اکنون بر اساس مشاهدات خبرنگار مهر، این میزان به ۶۲ میلیون متر مکعب کاهش یافته است.»
آمارهای ارائه شده نشان میدهد در تابستان ۱۴۰۴، مجموع پرشدگی سدهای لار، لتیان، ماملو، طالقان و کرج به زیر ۳۰ درصد رسیده است. در برخی سدها مانند لار، ذخیره فعال از نصف ظرفیت معمول هم کمتر شده است.
همچنین بارندگیها نسبت به میانگین بلندمدت تا ۴۰ درصد کاهش یافته و دمای هوا در مناطق شهری تهران بیش از ۲/۵ درجه افزایش نشان میدهد. این ترکیب نگرانکننده باعث شده میزان تبخیر آبهای سطحی رشد بیسابقهای پیدا کند.
احمد صادقی، عضو شورای اسلامی شهر تهران، هشدار داد که کمبود آب در ایران و به ویژه در تهران، به یک بحران جدی و چندوجهی تبدیل شده است.
عضو شورای اسلامی شهر تهران افزوده «این بحران، نتیجهای از ترکیبی از عوامل طبیعی، مدیریتی، جمعیتی، اقتصادی و سیاسی است.»
سوسن نوربخش، پژوهشگر حوزه آب، درباره علت بحرانی شدن وضعیت منابع آبی ایران گفته بحران آبی فعلی ایران را نمیتوان به یکی دو دهه اخیر مربوط دانست. به واسطه برنامههای توسعهای ما بار زیادی را بر منابع آبی کشور چه در بخش کشاورزی، چه در بخش صنایع و چه در بخش خانگی تحمیل کردیم و در نتیجه ما را به سمتی برد که یک ناترازی شدیدی بین منابع و مصارف آبی که داریم ایجاد شد.
این پژوهشگر حوزه آب تأکید کرده «هم اکنون در مورد تهران به «روز صفر آب» نزدیک شدهایم و باید متناسب با شرایط آبی پایتخت راهکارهای موقت و کوتاهمدت را برای عبور از آن در پیش بگیریم.»
وبسایت «اقتصاد ۲۴» نیز در گزارشی موضوع «فروپاشی هیدرولوژیکی» را مطرح کرده و نوشته برخی کارشناسان نیز میگویند که در حقیقت ایران وارد مرحله «فروپاشی هیدرولوژیکی» شده است؛ این مرحله نیز بدان معناست که یعنی اکوسیستمها و ساختارهای طبیعی آبی دیگه توان احیا خود را ندارند.
«اقتصاد ۲۴» یادآوری کرده که سازمانهای جهانی از جمله بانک جهانی و فائو بارها درباره ورشکستگی آبی به ایران هشدار داده و حتی بعضی پژوهشها ایران را در رده ۲۰ کشور در معرض خطر قحطی آبی تا ۲۰۵۰ قرار دادهاند.»
کمبود شدید آب در حالی سبب قطع و جیرهبندی آب بخش خانگی شده و بخش کشاورزی را نیز با محدودیت دسترسی به منابع آب کافی روبرو کرده که در آنسو سبب کاهش تولید برق در نیروگاههای آبی شده است.
کاهش سطح آب ذخیره پشت سدها در عمل نیروگاههای تولید برق در روی سدها را از کار انداخته است. در همین رابطه محمدعلی معلم مدیر سد کرج در گفتگو با خبرنگار مهر در رابطه با فعالیت نیروگاه برق آبی این سد با اشاره به اینکه برق تولیدی به شبکه سراسری برق متصل میشود گفت: نیروگاههای برقآبی در هر سدی بر اساس شرایط آن سد میتواند تولید داشته باشد.
مدیر سد کرج افزوده که هم اکنون ما در حال تولید برق از سد امیرکبیر هستیم و آبی که برای تهران ارسال میشود تولید برق هم دارد.
محمدعلی معلم افزوده «اگرچه هم اکنون نیروگاه برق آبی سد کرج در حال فعالیت است اما احتمالاً تا دو هفته آینده ارتفاع آب به حدی میرسد که دیگر امکان تولید برق از این نیروگاه وجود ندارد زیرا میزان آب موجود در سدها از دریچه پایینتر میرود.»
این در حالیست که کمبود برق در حال حاضر نیز سبب جیرهبندی در بخش صنعت و کشاورزی و خانگی شده است.
آخرین گزارشها حاکی از آنست که قطع برق چاههای کشاورزی به ۷ ساعت در روز رسید و این موضوع میتواند سبب از دست رفتن یک سوم از تولید محصولات کشاورزی کشور شود.
در بخش صنعت نیز قطع و جیرهبندی برق سبب کاهش سطح فعالیت واحدهای تولیدی و صنعتی شده که کاهش تولید در بخش صنعت و ایجاد موجی از اخراج کارگران را در پی داشته است.
بحران کمبود آب و برق اکنون به هم گره خورده و پیشبینی میشود در اواخر تابستان به اوج برسد. دولت هم راهکارهای عملی و موثری برای حل کوتاهمدت این بحران در دست ندارد و همچنان با فشار به مصرفکنندگان به دنبال عبور از این بحران عمیق است.
