سخنگوی کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی از موافقت این کمیسیون با حذف چهار صفر از پول ملی و احتمال تغییر واحد پول ملی خبر داده است.
حاکم ممکان سخنگوی کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی گفته «بانک مرکزی پیشنهاد حذف ۴ صفر از پول ملی را در راستای حفظ حیثیت پول ملی در مجامع بینالمللی و تسهیل در محاسبات و حسابرسیها در دستگاهها مطرح کرده است.»
وی افزوده «حذف ۴ صفر از پول ملی مخالفانی نیز دارد با این استدلال که بعضی از نظامهای اقتصادی زمانی صفر را از جلوی پول ملی خود حذف میکنند که مسائل زیرساختی و اساسی در اقتصاد حل شده و به ثبات رسیده باشند و اینکه بتوانند یک نوع جراحی در اقتصاد انجام دهند اما کشور ما با تورم دست و پنجه نرم کرده و هنوز به ثبات اقتصادی نرسیده و زیرساختهای لازم پیریزی نشده است.»
حاکم ممکان افزوده در نهایت قرار شد کمیسیون اقتصادی رایزنیهایی با شورای نگهبان انجام دهد تا در صورت موافقت شورا، تغییرات اعمال شده در لایحه ورای ایرادات شورای نگهبان بوده که با قوانین موجود تناقض نداشته باشد. در این صورت کمیسیون وارد بررسی ایرادات شورای نگهبان میشود و در غیر اینصورت کل لایحه کنار گذاشته شده و دولت باید یک لایحه جدیدی به مجلس تقدیم کند.
او افزوده که «دولت و بانک مرکزی درباره این لایحه و حذف ۴ صفر از پول ملی اصرار دارند لذا کمیسیون اقتصادی تا اعلام نظر شورای نگهبان و تعیین تکلیف این موضوع، وارد بررسی جزئیات نمیشود.»
شمسالدین حسینی رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی نیز درباره لایحهای که به حذف صفر از پول ملی گفته «اصلاح واحد پولی اقدامی باسابقه در جهان است و حدود ۶۰ کشور آن را انجام دادهاند» و «هدف از این اصلاح، تسهیل در محاسبات و مبادلات پولی است که در نتیجه تورمهای مزمن سالهای اخیر، پیچیده و دشوار شدهاند.»
او درباره علت دوباره در دستور کار قرار گرفتن لایحهای که به حذف چهار صفر از پول ملی منجر میشود گفته «در دولت دوازدهم، لایحه اصلاح ماده یک قانون پولی و بانکی به مجلس دهم ارسال شد. پس از تصویب اولیه و ارجاع به شورای نگهبان، این شورا با ابهاماتی آن را به مجلس بازگرداند. در دولت سیزدهم این موضوع مسکوت ماند و اکنون در دولت چهاردهم و مجلس دوازدهم بار دیگر در دستور کار قرار گرفته است.»
رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی افزوده «وجود صفرهای زیاد در محاسبات و مبادلات، هم برای مردم و هم برای دستگاههای اجرایی و مالی مشکلساز شده است و از سوی دیگر باید اسکناس بیشتری نیز چاپ کنیم.» وی افزود که اجرای این لایحه و دستیابی به نظام پولی جدید، فرآیندی چندساله است و حدود سه سال زمان خواهد برد.
شمسالدین حسینی در پایان تأکید کرده که «باید دقت شود حذف ۴ صفر از ریال در این خصوص یک استعاره بوده و در لایحه مذکور به این مطلب بطور مستقیم اشاره نشده است. حذف صفرها نتیجه تبعی اجرای این لایحه است و نه هدف مستقیم آن. با این حال، اصلاح ساختار پولی کشور بطور طبیعی شامل این تغییر خواهد بود.»
همانطور که رئیس و سخنگوی کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی اشاره کردهاند لایحه حذف چهار صفر از پول ملی در دولت حسن روحانی تدوین و به مجلس ارسال شد اما همچنان این لایحه پس از هشت سال تصویب نشده است.
دیماه سال گذشته خبرگزاری «تسنیم» وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در خبری مدعی شد که دولت پزشکیان لایحه «حذف چهار صفر از پول ملی» را به مجلس شورای اسلامی ارسال کرد. این خبر اما از سوی دولت تکذیب شد.
مجتبی یوسفی عضو هیئت رئیسه مجلس شورای اسلامی نیز اعلام کرده بود که «این لایحه از زمان دولت آقای روحانی به مجلس دهم تحویل داده شده است. ️در دولت جدید هم با وجود اینکه برخی لوایح از طرف دولت مسترد شده لایحه حذف ۴ صفر جزو آن نبوده و همچنان در دستور کار کمیسیون مربوطه برای بررسی قرار دارد. بنابراین لایحهای جدیدی در کار نیست و این جزو لوایح قدیمی در مجلس است.»
خبری تکراری که باز هم تکذیب شد؛ لایحه حذف چهار صفر از پول ملی ایران
با اینهمه خبر منتشر شده از سوی خبرگزاری «تسنیم» سبب شد بار دیگر حذف صفر از پول ملی مورد بحث کارشناسان قرار بگیرد. موافقان این اقدام مدعی هستند با حذف چهار صفر از پول ملی، تورم روندی کاهشی پیدا خواهد کرد.
مرتضی افقه کارشناس پولی و بانکی اما معتقد است «با چنین اقدامات صوری و قانونی نمیشود تورم را کنترل کرد. تورم ایران ریشه در ساختارهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی دارد و به اندازهای عمیق است که با اقدامات اقتصادی از جمله کاهش میزان نقدینگی طی سالیان اخیر هم کنترل نشده است.»
برداشتن صفر از پول ملی برای نخستینبار در آلمان و پس از جنگ جهانی دوم انجام شد. تحت فشارهای اقتصادی جنگ جهانی دوم و آسیبهای ایجاد شده و باقی مانده، آلمان تورمی شدید را از سر میگذراند و سیاستگذاران اقتصادی این کشور تصمیم به حذف صفرها از ارز ملی این کشور گرفتند.
طی نیم قرن گذشته نیز ۱۹ کشور صفر را از پولهای ملی خود حذف کردند. صفرهای پول ملی چهار بار در آرژانتین، پنج بار در یوگسلاوی سابق، شش بار در برزیل، دو بار در بولیوی، سه بار در اوکراین، روسیه، لهستان، بلژیک و یک بار در ترکیه، ایسلند، کره و غنا از ارزهای ملی حذف شده است.
در برخی کشورها حذف پول ملی به مدیریت تورم کمک کرده اما در برخی کشورها مانند زیمبابوه سبب تشدید بحرانها شد.
با اینهمه بسیاری از کارشناسان معتقدند در شرایط کنونی اقتصاد ایران و با توجه به ساختارهای اقتصادی و سیاسی جمهوری اسلامی که سبب تحریک عوامل کاهش ارزش پول ملی میشوند، حذف صفر از پول ملی صرفا صورت مسئله را پاک میکند و صرفا هزینه بالایی باید صرف اقدامات اجرایی آن از جمله چاپ اسکناس و ضرب سکه شود.
