ساموئل (پیمان) سلاحی – جنگ ۱۲ روزه میان اسرائیل و جمهوری اسلامی ایران در ژوئن ۲۰۲۵، که در رسانههای غربی با نام عملیات Rising Lion و توسط خود اسرائیل «طلوع شیران» شناخته شد، یکی از مهمترین تحولات ژئوپلیتیک خاورمیانه در دهه اخیر بود. این جنگ نه تنها موجب وارد شدن خسارات گسترده به زیرساختهای نظامی و اقتصادی ایران شد، بلکه جایگاه منطقهای و داخلی جمهوری اسلامی را بیش از هر زمان دیگری به چالش کشید.
بخش اول: شرح عملیات Rising Lion
ماهیت حملات
عملیات Rising Lion شامل مجموعهای از حملات هوایی، عملیات سایبری، ترورهای هدفمند و خرابکاریهای داخلی بود. اسرائیل توانست با بهرهگیری از شبکههای جاسوسی و نفوذی در داخل ایران، نقاط ضعف دفاعی را شناسایی کرده و با ۲۰۰ فروند جنگنده به بیش از ۱۰۰ هدف حساس حمله کند.
دستاوردهای اسرائیل
- تخریب ۶۰٪ تأسیسات موشکی بالستیک ایران.
- انهدام تأسیسات غنیسازی نطنز و فردو.
- ترور ۵ نفر از فرماندهان ارشد سپاه پاسداران.
- حملات سایبری موفق به سیستمهای برق و ارتباطات کشور.
نمودار ۱: درصد اهداف تخریبشده در حوزههای مختلف (موشکی، هستهای، فرماندهی)
بخش دوم: بحرانهای داخلی جمهوری اسلامی
فشار اقتصادی
این جنگ اقتصاد ایران را که پیشتر تحت فشار تحریمها قرار داشت، فلجتر کرد. نرخ تورم از ۶۰٪ به ۸۵٪ رسید و ارزش ریال در برابر دلار ۵۰٪ سقوط کرد.
نمودار ۲: تغییرات نرخ تورم قبل و بعد از جنگ
اعتراضات و سرکوب
افزایش کمبودها و قطع مکرر برق و آب موجب شد اعتراضات سراسری در ۱۷ استان شکل بگیرد. اما حکومت با بازداشتهای گسترده و اعدامهای میدانی توانست اعتراضات را موقتاً مهار کند.
جدول ۱: آمار اعتراضات، بازداشتها و اعدامها به تفکیک استان.
| استان | تعداد اعتراضات | بازداشتها | اعدامها |
| تهران | ۴۵ | ۵۸۰ | ۱۲ |
| فارس | ۲۰ | ۲۶۰ | ۵ |
| اصفهان | ۱۵ | ۱۷۰ | ۳ |
تغییرات ساختاری امنیتی
تشکیل «شورای دفاع ملی» به ریاست علی لاریجانی نشاندهنده بیاعتمادی به سپاه پاسداران و ضعف ساختار امنیتی سنتی رژیم است.
بخش سوم: واکنش بینالمللی
کشورهای منطقه
- عربستان سعودی و امارات: سکوت دیپلماتیک همراه با افزایش تعاملات امنیتی با اسرائیل.
- ترکیه: محکومیت لفظی حملات اما بدون اقدام عملی.
- قطر: تلاش برای میانجیگری که با مخالفت تهران روبرو شد.
قدرتهای جهانی
- آمریکا و اروپا: حمایت غیرمستقیم از اسرائیل با وتوی قطعنامههای ضد اسرائیلی در شورای امنیت.
- روسیه و چین: عدم مداخله عملی و محدود شدن به بیانیههای سیاسی مبهم.
نمودار ۳: شدت واکنش دیپلماتیک کشورهای کلیدی (از سکوت تا اقدام عملی)
بخش چهارم: نقش اسرائیل در تضعیف ساختار جمهوری اسلامی
اسرائیل علاوه بر حملات فیزیکی، با عملیات روانی و انتشار اطلاعات محرمانه علیه رهبران جمهوری اسلامی توانست اعتماد عمومی به حکومت را کاهش دهد. کمپینهای رسانهای درباره فساد مالی و ضعف رهبری نظام نقش مهمی در افزایش بیاعتمادی داخلی داشتند.
عملیات سایبری و اطلاعاتی
- نفوذ به رسانههای رسمی و انتشار اخبار جعلی.
- حمله به سیستمهای ارتباطی سپاه پاسداران و ایجاد اختلال در فرماندهی میدانی.
جدول ۲: آمار حملات سایبری و اختلالات ایجاد شده.
| نوع حمله | دفعات وقوع | تأثیرات اصلی |
| نفوذ به شبکه برق | ۷ | قطع گسترده برق در ۵ استان |
| نفوذ به رسانهها | ۱۰ | انتشار اخبار جعلی و محرمانه |
| اختلال فرماندهی | ۴ | قطع ارتباط بین یگانهای سپاه |
بخش پنجم: سناریوهای آینده
۱. فروپاشی تدریجی
ترکیب بحران اقتصادی، شکاف در ساختار قدرت و افزایش نارضایتی مردمی میتواند طی سالهای آتی به فروپاشی تدریجی منجر شود.
۲. تثبیت با سرکوب شدید
افزایش نقش نهادهای امنیتی و استفاده گسترده از سرکوب میتواند رژیم را برای مدتی حفظ کند، اما هزینههای اجتماعی آن بسیار بالاست.
۳. تغییر در رأس قدرت
مرگ یا کنار رفتن رهبر فعلی جمهوری اسلامی میتواند زمینه تغییرات اساسی را فراهم کند.
نمودار ۴: احتمال وقوع هر سناریو در بازه ۵ سال آینده
جمعبندی
جنگ ۱۲ روزه بیشترین ضربه را در چهار دهه اخیر به جمهوری اسلامی وارد کرده است. اسرائیل با بهرهگیری از روشهای نوین جنگ ترکیبی توانست همزمان توان نظامی رژیم ایران را کاهش دهد و بحرانهای داخلی آن را تشدید کند. آینده جمهوری اسلامی بیش از هر زمان دیگری در هالهای از ابهام قرار دارد و احتمال تحولات ساختاری جدی در سالهای پیش رو افزایش یافته است.
منابع اصلی:
AP News آسوشیتدپرس
The Guardian گاردین
New Yorker نیویورکر
Financial Times فایننشال تایمز
