انجمن تجارت الکترونیک ایران اعلام کرده ایران بدترین وضعیت کیفیت اینترنت در میان ۱۰۰ کشور اول GDP یا همان بزرگترین کشورها در حوزه اقتصاد را دارد. این گزارش افزوده اینترنت در ایران فقط از کشورهای کوبا، ترکمنستان، کامرون، آنگولا، سودان، کنگو و اتیوپی وضعیت بهتری دارد.
انجمن تجارت الکترونیک ایران در پنجمین گزارشی که طی دو سال گذشته درباره وضعیت اینترنت در ایران منتشر کرده وضعیت اینترنت در ایران را همچنان در انتهای ردهبندیهای جهانی ارزیابی کرده است.
در این گزارش آمده که اگر وضعیت کیفیت اینترنت کشور را بدون توجه به وضعیت دوران جنگ ۱۲ روزه میان جمهوری اسلامی و اسرائیل در نظر بگیریم، تفاوت محسوسی نسبت به گزارش چهارم (جایگاه ۹۵ از ۱۰۰ کشور) دیده نمیشود.
این گزارش نشان میدهد همچنان تجربه کاربری اینترنت در ایران با سه گزارهی کند (۸۴ از ۱۰۰)، پر اختلال(۹۲ از ۱۰۰) و محدود (۹۹ از ۱۰۰) توصیف میشود. از سوی دیگر در مجموع بر اساس ردهبندی میانگین سه شاخص در رتبهی ۹۷ از ۱۰۰ کیفیت اینترنت قرار گرفته است.
در بخشی از این گزارش آمده که تجربه کاربران ایرانی همچنان با سه گزاره پرتکرار در سالهای اخیر یعنی «کُند»، «پراختلال» و «محدود» عجین است. به همین دلیل و برای دور زدن سیاست اشتباه فیلترینگ هم همچنان استفاده از فیلترشکنها و استارلینک در کشور با استقبال چشمگیر مواجه است؛ تا جایی که معادل ۸۶ درصد از ایرانیها و ۹۳/۸ درصد از جوانان زیر ۳۰ سال فیلترشکن دارند و با وجود جرمانگاری اخیر مجلس برای استارلینک، همچنان استفاده از این اینترنت ماهوارهای در کشور افزایشی است.
انجمن تجارت الکترونیک ایران همچنین تأکید کرده اختلال و مسدودماندن پروتکلهای مهم اینترنت در زمان شروع جنگ جمهوری اسلامی و اسراییل و دوران آتشبس نیز بیشتر شده و همزمان با شروع جنگ در ۲۳ خردادماه اختلالهای جدید روی اینترنت شروع شده و در روز ۲۴ خرداد به اوج خود رسیده است.
این گزارش تأکید کرده اگر چه طبق دادههای این گزارش و همچنین دادههای جهانی از روز ۲۹ خرداد تا ۳۰ خرداد کمتر از سه درصد کاربران به اینترنت دسترسی داشتند و در ۳۱ خرداد اینترنت اپراتورهای ثابت یا مناطق کمریسکتر باز شده است. همچنین این گزارش تأکید میکند در حالی که وزارت ارتباطات خبر اتصال اینترنت و برگشت به وضعیت عادی را داده بود، اما ۱۴ روز پس از آتشبس یعنی ۳ تیر پروتکل IPV6 باز شده است.
این گزارش مشخص کرده که مسدودسازی پروتکل HTTP/3 همچنان ادامه دارد و اختلال روی پروتکل IPV6 با اینکه دستوری بر مسدود ماندن آن وجود ندارد، نیز همچنان به شرایط قبل از جنگ برنگشته است. از سوی دیگر بررسیهای این گزارش نشان میدهد که اختلال روی HTTP/3 بسته به سرویسدهندههای اینترنت متفاوت او چندگانه است: «با تستهای متوالی روی اپراتورهای مختلف مشخص شد که هرکدام از آنها نوع متفاوتی از اختلال را ثبت کردهاند. امروز که بیش از یک ماه از پایان حمله اسرائیل به ایران میگذرد، اختلالهای متنوعی در شبکه اینترنت کشور مشاهده میکنیم که پیش از جنگ هم ثبت شدهاند و همچنان باقی ماندهاند».
طبق گزارش انجمن تجازت الکترونیک ایران، روند استفاده از اینترنت ماهوارهای استارلینک نیز به علت محدودیت شدید اینترنت در کشور همچنان افزایشی است. پیش از این، انجمن تجارت الکترونیک در گزارش چهارم کیفیت اینترنت، میزان کاربران اینترنت ماهوارهای استارلینک را بیش از ۳۰ هزارنفر اعلام کرد، اما انجمن تجارت الکترونیک در گزارش جدید خود اعلام کرده که هنوز نتوانستهاند آمار جدیدی در این خصوص بهدست بیاورند.
حمیدرضا احمدی نایب رئیس کمیسیون اینترنت انجمن تجارت الکترونیک هم در نشست رونمایی از پنجمین گزارش کیفیت اینترنت در ایران با اشاره به این موضوع مطرح کرد: «این آمارها برای چندمینبار اثبات میکند که سیاست فیلترینگ نهتنها مشکلاتی را حل نکرده؛ بلکه مشکلات بیشتری هم ایجاد کرده و علاوه بر استفاده قابلتوجه از فیلترشکن، کاربران استارلینک بهعنوان یک ابرفیلترشکن هم در ایران ماهانه درحال افزایش است.»
این گزارش همچنین تأکید کرده که ایجاد محدودیتهای گسترده نه تنها تا کنون هیچ سودی برای کشور نداشته، بلکه باعث ترویج استفاده از فیلترشکنهای خطرناک شده است. هدایت کاربران به این تصمیم علاوه بر تحمیل هزینههای اضافه به سبد خانوار، باعث آلودگی شبکه و از آن مهمتر، موضوعات ضدامنیتی شده است.
آزادی اینترنت و رفع فیلترینگ از جمله وعدههای مهم مسعود پزشکیان در جریان انتخابات ریاست جمهوری سال گذشته بود. تیم انتخاباتی مسعود پزشکیان وعده رفع فیلترینگ را به ویژه برای کسب رأی نسل جوان برجسته کردند با اینهمه اکنون با گذشت یک سال نه تنها رفع فیلترینگ صورت نگرفته بلکه وضعیت اینترنت بدتر از گذشته شده است.
مسعود پزشکیان میتوانست به راحتی در شورای عالی فضای مجازی دستور پایان فیلترینگ و بهبود وضعیت اینترنت را صادر کند اما همچنان در اینباره مقاومت دارد. پیشتر سخنگوی دولت هم تأکید کرده بود که رئیس دولت میتواند با یک دستور فیلترینگ را پایان دهد اما به دنبال ایجاد «وفاق» در بین سران حکومتی در اینباره است.
به تازگی پویا پیرحسینلو، رئیس کمیسیون اینترنت انجمن تجارت الکترونیک، در مراسم رونمایی از گزارش پنجم وضعیت کیفیت اینترنت، منتظرماندن برای وفاق در شورا برای رفع محدودیت اینترنت پس از گذشت یک سال را خستهکننده دانسته است.
پویا پیرحسینلو اعلام کرده که «در حال حاضر شورای عالی فضای مجازی، نقطه مهم تصمیمگیری دسترسی آزاد و بدون محدودیت به اینترنت است. دولت شش عضو در این شورا دارد و انتظار ما این است که بعد از یک سال تکرار جملات خستهکنندهای مانند «وفاق» و «در نظر گرفتن نظرات مخالف»، بالاخره یک قدم بزرگ رو به جلو برداشته شود. اگر قرار است وفاقی اتفاق بیفتد، این وفاق باید با مردم باشد، نه با افراد و طبقات خاصی که خواستههای ضدمردمی دارند و با اقداماتشان به اقتصاد کشور و اعتماد عمومی ضربه میزنند».
او تأکید کرده که «در نتیجه، انتظار ما از دولت و رئیسجمهور آن است که در این موضوع جدیتر قدم بردارند و این مسئله را به صورت ریشهای حل کنند.»
رئیس کمیسیون اینترنت انجمن تجارت الکترونیک همچنین در گفتگو با روزنامه «شرق» گفته «اگر رئیسجمهور شعار دسترسی آزاد به اینترنت را داده و حالا نمیتواند اعضای شورای عالی فضای مجازی را راضی به رفع محدودیت کند، یا با اعضای دولت در شورا بمانند و نظرها را عوض کنند یا استعفا دهند».
پویا پیرحسینلو تأکید کرده «وظیفه آنها همدلی با سیاستمداران نیست و پزشکیان باید پای شعارهایش بایستد: «افراد نمیتوانند در زمان انتخابات برای گرفتن رأی شعار دسترسی آزاد بدهند و بعد از انتخابات آن را فراموش کنند».
روزنامه «تعادل» ماه گذشته در گزارشی درباره خسارتهای قطع اینترنت نوشته هر ساعت قطع کامل اینترنت، بیش از ۱/۵ میلیون دلار خسارت مستقیم به اقتصاد کشور وارد میکند، آماری که نتبلاکس و اتحادیه کسبوکارهای اینترنتی ایران نیز آن را تأیید کردهاند.
این گزارش افزوده رقم اعلام شده برای خسارت ناشی از قطع اینترنت تنها زیانهای آنی نظیر کاهش فروش، توقف تبلیغات آنلاین و کاهش ترافیک کاربران را در بر میگیرد. اما هزینه واقعی به مراتب بیشتر است. کمپینهای بازاریابی ناتمام میمانند، کاربران بیاعتماد میشوند، کسبوکارها از اجرای پروژههای نوآورانه بازمیمانند و در نهایت، رقابتپذیری برندهای ایرانی در بازار داخلی و بینالمللی کاهش مییابد. این خسارات قابل سنجش نیستند، اما آثار آن در بلندمدت ساختار اکوسیستم دیجیتال کشور را تخریب میکند.
روزنامه «تعادل» همچنین تأکید کرده بخش مهمی از خدمات ارائه شده در پلتفرمهای داخلی، بر پایه پردازشهای هوش مصنوعی عمل میکند؛ از جمله تشخیص تصویر، رتبهبندی آگهیها و فیلتر محتوای نامناسب. این فرآیندها، به اتصال مداوم با سرورهای قدرتمند ابری نیاز دارند که اغلب در خارج از کشور مستقر هستند. با قطع اینترنت، این سامانهها عملاً از کار میافتند؛ در ظاهر همهچیز فعال است، اما مغز تحلیلگر که در پسزمینه فعالیت دارد، خاموش میشود. نتیجه این خاموشی، افزایش خطای تشخیص، کاهش کیفیت خدمات و نارضایتی کاربران است. با گذشت زمان، این ناکارآمدی به وجهه برندهای داخلی لطمهزده و زمینهساز مهاجرت کاربران به سرویسهای خارجی از طریق ابزارهای غیررسمی میشود.
همچنین ستار هاشمی وزیر ارتباطات جمهوری اسلامیآخر تیرماه سال جاری در صحن علنی مجلس شورای اسلامی گفت حدود ۱۰ میلیون نفر به شکل مستقیم و غیرمستقیم در حوزه اقتصاد دیجیتال ایران فعال بودند که این رقم در جنگ ۱۲ روزه با اسراییل و پس از آن با کاهش ۳۰ درصدی روبرو شده است.
وزیر ارتباطات جمهوری اسلامی افزود در پی قطع اینترنت در طول جنگ اسراییل و جمهوری اسلامی، در هر دو روز معادل یک هزار میلیارد تومان به اقتصاد دیجیتال خسارت وارد شد که این رقم با بودجه سالانه برخی از وزارتخانهها برابری میکند.
