مسعود پزشکیان رئیس دولت جمهوری اسلامی ایران، چهارشنبه دوم مهرماه ۱۴۰۴ در هشتادمین مجمع عمومی سازمان ملل متحد سخنرانی کرد.
پزشکیان در نطق خود بیش از آنکه درباره مسائل ایران و مردم صحبت کند، بارها در مورد وضعیت غزه و فلسطین صحبت کرد و اسرائیل را محکوم کرد. او مدعی شد، جمهوری اسلامی ایران بر اساس فتوای علی خامنهای هرگز به دنبال ساخت بمب هستهای نبوده و نخواهد بود و حمله اسرائیل را «خیانتی بزرگ به دیپلماسی و صلح» دانست.
بخش کوتاهی از صحبتهای او درباره بنبست مذاکرات بود و گفت: «هفته گذشته، سه کشور اروپایی، پس از آنکه نتوانستند با بدعهدی ۱۰ ساله و به دنبال آن با حمایت از تجاوز نظامی مردم سربلند ایران را به زانو دربیاورند، به دستور ایالات متحده، با فشار، قلدری، تحمیل و سوء استفاده آشکار کوشیدند قطعنامههای لغوشده شورای امنیت، علیه ایران را بازگردانند.»
او همچنین خواستار «بازسازی اعتبار نهادها و ساز و کارهای حقوق بینالملل» شد و در پایان نیز گفت: «ما راستقامتان ایرانزمین، با ایستادگی در برابر یاغیان بیقانون، بیعدالتیها، تبعیضها و استانداردهای دوگانه را با سربلندی پشتسرگذاشتهایم و خواهیم گذاشت و امروز با نگاهی فرصتمحور، این دستاورد تاریخی مردم ایران را به سکویی برای جهش به آیندهای پرامید تبدیل کردهایم.»
پزشکیان ساعاتی پس از سخنرانی در سازمان ملل با امانوئل ماکرون رئیس جمهوری فرانسه دیدار داشت. منابع داخلی گزارش دادند که در این دیدار درباره بازگشت تحریمها و درخواست اروپاییها از جمهوری اسلامی برای همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی صحبت شد.
ماکرون به «العربیه» گفت که جمهوری اسلامی «ایران هیچ اقدام ملموسی که اجازه بازگشت بازرسان به سایتهای هستهای را بدهد، انجام نداده است.»
لارنس نورمن خبرنگار «والاستریت ژورنال» نیز نوشت مذاکره با جمهوری اسلامی بینتیجه بود و منابع اروپایی گفتهاند روند اجرای مکانیسم ماشه علیه جمهوری اسلامی طبق برنامه ادامه پیدا میکند.
او در این ارتباط نوشت: «دیدار مقامات جمهوری اسلامی با مقامات اروپا در نیویورک بدون هیچ نتیجهای و بدون هیچ پیشرفتی [بود] مکانیسم ماشه طبق برنامه یکشنبه ششم مهر اجرایی میشود.»
برخی ناظران عنوان کردند آنچه پزشکیان در نیویورک گفت درواقع تکرار همان مواضع خامنهای بود که سهشنبه در سخنرانی خود تأکید کرد که غنیسازی اورانیوم متوقف نمیشود و جمهوری اسلامی با آمریکا مذاکره نخواهد کرد.
صادق زیباکلام استادپیشین دانشگاه تهران و حامی اصلاحات در «ایکس» نوشت: «جناب آقای دکتر پزشکیان بعد از بیانات دیروز رهبری ،جنابعالی تشریف بردید نیویورک که چه بگویید؟ چه چیزی در پایان مطالب ایشان مانده بود که ضرورت داشت جنابعالی با هیئت همراه بروید نیویورک که به استحضار جهانیان برسانید؟ایکاش نمیرفتید؛ مگر اینکه خدای ناکرده بنا داشتید مطالب متفاوتی بگویید.»
درست وقتی که مسعود پزشکیان راهی نیویورک شد و اصلاحطلبان امید داشتند که روزنهای در گفتگوهای راهرویی و دوجانبه پیدا شود، رهبرشان علی خامنهای در یک سخنرانی طولانی اعلام کرد که نه تنها مذاکره نمیکند بلکه با شدیدترین عبارات علیه آمریکا و دونالد ترامپ موضعگیری کرد.
پس از صحبتهای علی خامنهای قیمت دلار و طلا نیز افزایش یافت و آخرین امیدهایی که جریان اصلاحطلب به اسم «احتمال مذاکره و توافق در نیویورک» به افکار عمومی تزریق میکرد نیز بینتیجه ماند. اکنون شمارش معکوس برای بازگشت تحریمهای همهجانبهی سازمان ملل آغاز شده است.
