افزایش بیسابقه قیمت ارز در روزهای گذشته نوک پیکان حمله برخی جریانات حکومتی را به سوی محمدرضا فرزین رئیس کل بانک مرکزی گرفته است. یاشار سلطانی روزنامهنگار ساکن ایران فرزین را «مهره پر ابهام امنیتی و مالی» خطاب کرده و یک نماینده مجلس شورای اسلامی گفته او در ساماندهی بازار ارز «درمانده» است.
قیمتها در بازار ارز و طلا در ایران طی روزهای گذشته رکوردهای جدیدی را ثبت کرده است. قیمت دلار از مرز ۱۲۶ هزار تومان عبور کرد و قیمت سکه کامل طلا به مرز ۱۳۵ میلیون تومان نزدیک شد.
پس از ثبت رکوردهای بیسابقه قیمت در دو بازار ارز و طلا، محمدرضا فرزین روز گذشته از افزایش عرضه ارز به بازار با هدف کاهش قیمتها در این بازار خبر داد. با اینهمه افزایش پرسرعت قیمتها طی روزهای گذشته بهانهای برای حملات به او شده است.
یاشار سلطانی روزنامهنگار ساکن ایران در گزارشی با عنوان «بانک مرکزی در تسخیر یک چهره پرابهام امنیتی و مالی؛ چنبره فرزین بر حساسترین نهاد اقتصادی کشور» نوشته «نگاهی به کارنامه فرزین نشان میدهد که او در سالهای اخیر ارتباطهای گستردهای با کشورهای خارجی و نهادها و سازمانهای خارجی داشته است.»
یاشار سلطانی نوشته «زندگی فردی فرزین هم علامت سوالهای فراوانی دارد که میتواند با توجه به جایگاه مهماش در تصمیمگیری اقتصادی ایران سوالبرانگیز باشد. از جمله نگاهی به سوابق برادران او که در میان آنها پروندههایی چون زمینخواری، کلاهبرداری، حمل و نگهداری موارد مخدر و مهمتر از همه عضویت در گروهک مجاهدین خلق به چشم میخورد.»
این روزنامهنگار افزوده «در کشوری که تابعیت فرزند برخی مسئولان دستاویزی برای تنشهای سیاسی و حساسیتهای بالایی میشود؛ چشمپوشی از کارنامه، عملکرد و سوابق محمدرضا فرزین یک علامت سوال بزرگ است.»
در بخشی از گزارش یاشار سلطانی آمده «فعالیت فرزین در این سالها البته با علامت سوالهای فراوانی هم همراه است. برای نمونه او در حالی معاون وزیر اقتصاد در دولت محمود احمدینژاد شده که استعلامهای لازم از نهادهای امنیتی برای او انجام نگرفته بود. این موضوع وقتی قابل توجه میشود که بدانیم در یکی از پستهای اجرایی او در بنیاد مستضعفان، اشتغال او با قید «عدم دسترسی به اسناد طبقهبندی شده محرمانه» همراه بود.»
در ادامه آمده «یکی از پرابهامترین اقدامات اجرایی فرزین اما در سال ۱۳۹۰ رخ داد. وقتی او دبیر ستاد هدفمندی یارانهها در دولت محمود احمدینژاد بود و به همراه هیات ایرانی برای شرکت در اجلاس بهاره بانک جهانی راهی آمریکا شده بود. در مسیر برگشت فرزین از تیم ایرانی جدا و ۵ ساعت تنها در فرودگاه مانده بود. نهایتا او با پروازی از شرکت لوفتهانزا راهی هلند و نهاتا ایران میشود. بعد از این اتفاق لوفتهانزا ۲۰ هزار مارک آلمان به حساب فرزین در بانک ماینراندمور به عنوان غرامت واریز میکند.»
یاشار سلطانی همچنین مدعی شده محمدرضا فرزین زمانیکه دبیری سازمان هدفمندی یارانهها را بر عهده داشته «در کنفرانسهای متعددی شرکت میکرده و اطلاعات گوناگونی را ارائه میداده که نهایتا منجر به ارتباط با بنیاد کربل آلمان شد؛ و یا بانکی که او با سرمایهگذاری خارجی در کیش با سرمایه ۱۰۰ میلیون دلاری تأسیس کرده که ۸۰ درصد سرمایهگذاری از طرف خارجی آن تأمین شد و ۲۰ درصد آن معادل ۲۰ میلیون دلار توسط فرزین تأمین شد. البته هیچگاه این بانک خارجی و سرمایهگذار آن شناسایی نشدند.»
یاشار سلطانی همچنین نوشته فرزین «در حالی معاون وزیر اقتصاد در دولت محمود احمدینژاد شده که استعلامهای لازم از نهادهای امنیتی برای او انجام نگرفته بود. این موضوع وقتی قابل توجه میشود که بدانیم در یکی از پستهای اجرایی او در بنیاد مستضعفان، اشتغال او با قید «عدم دسترسی به اسناد طبقهبندی شده محرمانه» همراه بود.»
به نظر میرسد بخشی از حملات به محمدرضا فرزین نه بر مبنای وضعیت مدیریت پولی و مالی مرتبط با بانک مرکزی، بلکه به دلیل رقابتهای سیاسی جناحین مختلف است. در همین رابطه یاشار سلطانی نیز اشاره کرده که «فرزین از جمله مدیران احمدینژادی به حساب میآید. اما به نظر میرسد در فضای سیاسی ایران چرخش و نرمش را به خوبی یاد گرفته و البته شاید حمایتهایی هم دارد که توانسته هم رئیس کل بانک مرکزی دولت سید ابراهیم رئیسی باشد هم این پست را در دولت مسعود پزشکیان حفظ کند. آن هم با وجود تغییر وزیر اقتصاد دولت پزشکیان که همچنان جایگاه او تزلزلی پیدا نکرده است.»
حملات به محمدرضا فرزین طی روزهای گذشته دامنه گستردهای داشت. خبرگزاری «دانشجو» وابسته به بسیج دانشجویی در گزارشی نوشت: «محمدرضا فرزین پیشتر گفته بود که برای مادر و خانواده خود سکه بهار آزادی هدیه میدهد؛ اما افزایش قیمت سکه نشان میدهد که حتی این عادت شخصی، اکنون برای مدیران هم هزینه بالایی دارد و نمادی از فاصله عمیق سیاستگذار با زندگی واقعی مردم است. افزایش بیوقفه قیمت دلار و سکه، همراه با ناترازی بانکها و رشد نقدینگی، فشارهای اقتصادی و معیشتی بر مردم را افزایش داده است. اگر روند فعلی ادامه یابد، گسترش شکاف طبقاتی، افزایش هزینههای زندگی و کاهش اعتماد عمومی، پیامدهای کوتاهمدت و بلندمدت این سیاستها خواهد بود.»
عبدالوحید فیاضی عضو کمیسیون تلفیق بودجه ۱۴۰۴ مجلس شورای اسلامی هم از «درماندگی» محمدرضا فرزین برای ساماندهی بازار ارز گفته است: «خیلی شرایط بدی است و به نظر میآید که آقای فرزین هم کلا از کنترل بازار ارز درمانده است.»
این نماینده مجلس شورای اسلامی افزوده «نظر من این است که آقای فرزین واقعا اگر نمیتواند بازار ارز را کنترل کند کنار برود، مگر در این مملکت آدم قویتر از فرزین پیدا نمیشود؟ یا حداقل دولت ترکیب تیم اقتصادی خود را تغییر دهد.»
عبدالوحید فیاضی افزوده بود که «کنترل عالمانهای بر بازار ارز وجود ندارد، حداقل نظریههای علمی که خودشان خواندهاند و در دفاعیاتشان به ما گفتهاند هم میبینیم که اجرا نمیشود. این جهش عجیب در بازار ارز اصلا قابل قبول نیست.»
«نرخ ارز واقعی نیست» یکی از جملات معروف محمدرضا فرزین است که در شرایط نوسان افزایشی قیمت بارها از او شنیده شده است.
رئیس کل بانک مرکزی دهم مهرماه امسال نیز در جریان سفر به اصفهان در نشست با فعالان اقتصادی این استان گفته بود «از لحاظ سیاسی اکنون در وضعیت دشواری قرار داریم و دشمنان همواره در حال تهدید و القا ترس به جامعه ایران هستند کما اینکه قیمت امروز دلار در بازار آزاد، قیمت واقعی ارز نیست، بلکه بهای اشاعه ترس است.»
محمدرضا فرزین گفته بود «دشمنان نرخ ارز را با القا ترس در جامعه بالا بردهاند وگرنه میانگین نرخ واقعی دلار روی ۹۲ تومان هزار تومان است و روز گذشته در «بازار دوم» با همین قیمت، ارز بصورت توافقی بین صادرکنندگان و واردکنندگان خرید و فروش شد و اعداد بالاتر مطرح شده در کانالها، غیرواقعی و ناشی از هیجان کاذب و عملیات روانی دشمن برای حفظ فضای نااطمینانی در جامعه است.»
روزنامه «هممیهن» نیز در یادداشتی با مرور کارنامه فرزین نوشته «طی همین دو سال اخیر بارها وعده کاهش نرخ دلار را تکرار کرده و نرخهای بازار آزاد را «غیرواقعی» خوانده است. از دیماه ۱۴۰۱ که او سکان بانک مرکزی را به دست گرفت و نرخ دلار آزاد حدود ۴۰ تا ۴۴ هزار تومان بود، تا امروز که دلار به ۱۲۰ هزار تومان رسیده، همیشه عکس وعدههای او رخ داده است.»
