وزارت برق عراق اعلام کرده جمهوری اسلامی صادرات گاز خود را به کشور را به علت آنچه «شرایط اضطراری» خوانده قطع کرده است. این اقدام جمهوری اسلامی سبب از بین رفتن چهار تا ۴۵۰۰ مگاوات ظرفیت شبکه برق این کشور شده است.
وزارت برق عراق اعلام کرده جمهوری اسلامی با ارسال پیامی به این وزارتخانه از قطع کامل صادرات گاز به عراق به علت آنچه «شرایط اضطراری» خوانده خبر داده است.
احمد موسی سخنگوی وزارت برق عراق در بیانیهای اعلام کرده «پمپاژ گاز ایران به طور کامل متوقف شده و شبکه برق بین چهار تا ۴۵۰۰ مگاوات را از دست داده است. این امر به دلیل توقف برخی واحدهای تولیدی و محدودیت بار واحدهای دیگر در نیروگاهها رخ داده که بر ساعات تأمین برق تأثیر گذاشته است.»
سخنگوی وزارت برق عراق افزوده «طرف ایرانی با ارسال پیامی، وزارت برق را از توقف کامل پمپاژ گاز به دلیل «شرایط اضطراری» مطلع کرده است.»
احمد موسی با تأکید بر اینکه «وزارت برق با هماهنگی وزارت نفت، به سوخت جایگزین محلی روی آورده تا نیروگاههای برق را تأمین کند» تأکید کرده «تولید تحت کنترل است و نیروگاهها همچنان فعال هستند، اگرچه برخی از آنها تحت تأثیر کمبود گاز قرار گرفتهاند.»
سخنگوی وزارت برق عراق با اشاره به آمادگی برق برای پیک بار زمستانی از طریق عملیات نگهداری، بازسازی و توسعه در نیروگاههای تولید برق، خاطرنشان کرد: «با وزارت نفت برای تأمین نیازهای داخلی تا زمان ازسرگیری پمپاژ گاز وارداتی هماهنگیهایی صورت گرفته است.»
آمارهای صادراتی ایران نشان میدهد در سالهای گذشته و با بهرهگیری از معافیتهای تحریمی، ایران همچنان یکی از تأمینکنندگان اصلی گاز عراق باقی مانده است. از سال ۲۰۱۷ تا مارس ۲۰۲۴، ایران تحت قراردادهای بلندمدت حدود ۵۲ میلیارد متر مکعب گاز طبیعی به عراق صادر کرده است. همچنین آمار صادرات روزانه گاز به عراق بین ۴۰ تا ۵۰ میلیون متر مکعب گاز بوده است.
عراق مانند ایران برای تولید برق به نیروگاههای حرارتی و گازی متکی است و به همین دلیل برای تولید برق وابسته به واردات گاز از ایران است.
اگر چه هنوز مقامات جمهوری اسلامی درباره قطع ناگهانی صادرات گاز به عراق اظهارنظر نکردند اما برخی تحلیلگران معتقدند کمبود شدید گاز برای تأمین نیاز داخل و کاهش دما میتواند یکی از دلائل قطع صادرات گاز به عراق و آنچه باشد که از سوی مقامات جمهوری اسلامی «شرایط اضطراری» خوانده شده است.
پیش از این نیز گزارشهایی از افزایش مازوتسوزی در نیروگاههای داخلی به علت کمبود شدید گاز منتشر شده بود؛ اقدامی که سبب تشدید آلودگی هوا در کلانشهرها و شهرهای صنعتی ایران شده و سلامت شهروندان را با تهدیدهایی روبرو کرده بود.
با وجود اینکه ایران دارنده دومین منابع گاز طبیعی جهان است اما سالها بیاعتنایی مقامات جمهوری اسلامی به سرمایهگذاری در صنعت نفت و گاز و عدم توسعه این صنعت سبب شده حتی تأمین گاز مورد نیاز کشور در فصلهای سرد سال نیز با چالش روبرو باشد.
در آنسو اما آمارهایی درباره افزایش صادرات گاز ایران به ترکیه منتشر شده است. بر اساس آمارهای رسمی جمهوری اسلامی از صادرات گاز طبیعی حدود ۵ میلیارد دلار و از صادرات گاز مایع حدود ۱۱ میلیارد دلار درآمد دارد. مشتریان گاز طبیعی ایران ترکیه و عراق هستند. همچنین ۸۶ درصد الپیجی ایران به چین صادر میشود و باقی آن به امارات، مالزی، سنگاپور و دیگر کشورهای آسیایی میرود.
«مرکز دادههای باز ایران» با استناد به آمارهای اداره تنظیم بازار انرژی ترکیه، گزارش داده این کشور در ۹ ماه نخست سال ۲۰۲۵ حدود ۵/۵ میلیارد مترمکعب گاز طبیعی از ایران وارد کرده است؛ رقمی که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۱۷ درصد و در مقایسه با ۹ ماه نخست سال ۲۰۲۳ حدود ۴۵ درصد افزایش نشان میدهد.
بر اساس آمار شرکت بیپی، ایران در سال گذشته در مجموع ۱۵ میلیارد مترمکعب گاز به ترکیه و عراق صادر کرده است. ارزش انرژی این حجم صادرات، معادل سوزاندن حدود ۱۵ میلیارد لیتر مازوت یا گازوئیل در داخل کشور است. این در حالی است که ارزش دلاری گاز در بازارهای جهانی بهمراتب کمتر از معادل مازوت و گازوئیل است؛ بهبیان سادهتر، ایران از صادرات سالانه گاز حدود ۵ میلیارد دلار درآمد دارد، اما اگر همین گاز در داخل مصرف میشد و معادل آن مازوت و گازوئیل صادر میشد، درآمدی در حدود ۸/۵ میلیارد دلار حاصل میکرد.
