علی بیتاللهی عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات راه مسکن و شهرسازی با اعلام آماری نگرانکننده اعلام کرده تخمین زده میشود که ۹ میلیون از ۲۴ میلیون واحد مسکونی موجود در کل کشور فاقد اسکلت باشند. او افزوده حدود ۳۰ میلیون نفر در ساختمانهای فاقد دوام در برابر زلزله زندگی میکنند.
علی بیتالهی در گفتگو با خبرگزاری «ایلنا» اعلام کرده که با توجه به سابقه لرزهخیزی بالا و وقوع زمین لرزههای بزرگ در کشور، اما بر اساس آمار مرکز آمار ایران تخمین زده میشود که ۹ میلیون از ۲۴ میلیون واحد مسکونی موجود در کل کشور فاقد اسکلت باشند. اگر متوسط سکونت افراد در هر واحد را سه نفر در نظر بگیریم نزدیک به ۳۰ میلیون نفر در کشور در چنین ساختمانهایی که مقاومت کمتری در برابر زلزله دارند، ساکن هستند که این مسئله ریسک لرزه کشور را نشان میدهد.
عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات راه مسکن و شهرسازی افزوده باید در ساخت و سازها در کشور بازنگری انجام شود و «حتی در شهرها و کلانشهرها که انتظار میرود ساخت و سازها رویکرد مهندسی بهتری داشته باشند، اما همچنان شاهدیم که در بافتهای قدیمی و حاشیهای آنها ساخت و سازهای قدیمی و بیرویه وجود دارد و مخاطرات زمین لرزهای در این مناطق جدیتر است.»
علی بیتالهی در بخش دیگری از این گفتگو تأکید کرده «برآورد میشود در تهران از حدود ۱.۱ میلیون پلاک ساختمانی، نزدیک به ۲۵۰ هزار پلاک در بافت فرسوده واقع شدهاند که معرف وضعیت تابآوری این کلانشهر است.»
ناصر رضایی معاون توسعه شهری شهرهای جدید وزارت مسکن و شهرسازی در دولت رئیسی خردادماه امسال آمار حاشیهنشینها را بین ۱۸ تا ۳۸ میلیون نفر اعلام کرد. این رقم تکاندهنده خیلی بیش از عدد اعلام شده از سوی حسین پورفرزانه معاون کنونی وزیر راه و شهرسازی است.
حسین پورفرزانه نرخ حاشیهنشینی در ایران را تنها هفت درصد جمعیت کشور اعلام کرد و گفت که «۷ میلیون ایرانی در حاشیه شهرها و ۹ میلیون نفر در بافت فرسوده زندگی میکنند!»
روزنامه «توسعه ایرانی» بهار امسال در گزارشی به تفاوت آمارها درباره تعداد جمعیت حاشیهنشین و بدمسکن در ایران اشاره کرده و نوشته بود آمارهای مربوط به حاشیهنشینی در شهرها اعداد عجیب و غریبی را نشان میدهد و اغلبشان تفاوتهای فاحشی با هم دارند و عملا استناد به اغلب آنها حتی به نقل از وزیر و معاونانش با شبهه همراه است.
«توسعه ایرانی» با استناد به گزارش وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی نوشته بود جمعیت حاشیهنشین و ساکن سکونتگاههای غیررسمی در سال ۱۳۹۵ حدود ۱۰ میلیون و ۱۵۹ هزار و ۳۵۲ نفر بوده و در سال ۱۴۰۰ به بیش از ۱۴ میلیون نفر رسیده است.
این گزارش افزوده بود با توجه به روند رشد جمعیت حاشیهنشین در سالهای گذشته میتوان پیشبینی کرد حاشیهنشینی در خوشبینانهترین حالت خود به نزدیک ۲۰ میلیون نفر رسیده باشد و حتی برخی از وجود ۲۵ میلیون حاشیهنشین نیز سخن میگویند.
نگاهی به شاخصهای اقتصادی اما نشان میدهد در سالهای گذشته افزایش جمعیت حاشیهنشین سرعت بیشتری یافته باشد. خشکسالی و از بین رفتن کشاورزی و دامپروری در بسیاری از روستاها از یکسو مهاجرت روستانشینان به حاشیه شهرها را افزایش داده و از سوی دیگر برخی از جمعیت ساکن در شهرستانها را به امید یافتن کار راهی کلانشهرها کرده است. در این میان افزایش اجارهبهای مسکن نیز بر رانده شدن جمعیت ساکن شهرها به محلههای حاشیهای و سکونتگاههای غیررسمی موثر بوده است.
همچنین وجود ساختمانهای ناایمن به ویژه در کلانشهرها سالهاست که با هشدارهای کارشناسان و سازمان آتشنشانی همراه است. موضوع ساختمانهای ناایمن در پایتخت که از آنها به عنوان «بمب ساعتی» یاد میشود از زمان آتشسوزی و فروریختن بخشی از ساحتمان پلاسکو در سال ۹۵ مورد توجه قرار گرفت و آمارهای تکاندهندهای در اینباره مطرح است.
با اینهمه آمارها از ساختمانهای فرسوده و ناایمن ضدونقیض هستند. علی صالحی دادستان تهران دو روز پیش به شهرداری تهران ۱۵ روز مهلت داد تا مشخصات پروژههای عمرانی و ساختمانهای نیمه کاره و رها شده شهر تهران را به تفکیک منطقه شهرداری اعلام کند.
کامران عبدولی معاون پیشگیری سازمان آتشنشانی تهران پاییز امسال از تداوم وضعیت «قرمز ناایمن» در چهار پاساژ بزرگ «آلومینیوم»، «مهستان»، «شانزلیزه» و «اقاقیا» در پایتخت خبر داد.
معاون پیشگیری سازمان آتشنشانی تهران تأکید کرده بود «این چهار ساختمان از جمله موارد بسیار پرخطر تهران هستند. ساختمان آلومینیوم در شرایط پرخطر و سه ساختمان اقاقیا، مهستان و شانزلیزه در وضعیت بسیار پرخطر قرار دارند. اگر مالکین نسبت به ایمنسازی اقدام نکنند، این بناها میتوانند سرنوشت مشابه پلاسکو را تکرار کنند.»
او همچنین اعلام کرده بود از ۷۸ هزار و ۹۰۹ ساختمان ناایمن در تهران، بیشترین تعداد این ساختمانها مربوط به واحدهای تجاری با ۲۸ هزار و ۳۵۴ ساختمان است.
او افزوده بود ساختمانهای مسکونی و اداری در رتبههای بعدی قرار دارند. همچنین از بین سایر ساختمانها، ۴۸۰۰ واحد صنعتی، تعدادی واحد درمانی، ۴۹۴۶ انبار و ۴۴۹۶ ساختمان تجمعی با کاربریهای مختلف هستند.
به گفته کامران عبدولی، چهار بیمارستان «یافت آباد»، «سینا»، «امام» و «رسول اکرم» در میان فهرست ۶۰ ساختمان «بحرانی» تهران قرار دارند و همکاری لازم برای ایمنسازی را نداشتهاند.
محمد آقامیری رئیس کمیته عمران شورای اسلامی شهر تهران اردیبهشت امسال با اعلام آمار فرسودگی ۲۰ تا ۳۰ درصدی ساختمانهای پایتخت و وجود ۴۰ هزار ساختمان بسیار پرخطر گفته بود «این ساختمانها شناسایی و اخطارهای لازم نیز داده شده است و از خرید و فروش آنها جلوگیری خواهد شد.»
او افزوده بود «به جز ساختمانهای خدمترسان، شاهد منازل مسکونی ۳۰ تا ۴۰ ساله در تهران هستیم. این منازل ۵ طبقه به بالا هستند که ۱۶ هزار واحد در مقطعی شناسایی و ۵ هزار ساختمان تعیین وضعیت شدند. بخشی از این منازل در معرض خطر هستند و اخطارهای لازم نیز به آن ها داده شده است.»
محمد آقامیری با اشاره به ساختمانهای مسکونی گفته بود «۲۰ تا ۳۰ درصد ساختمانها در شهر تهران فرسوده هستند که ۵۰۰ تا ۷۰۰ هزار ساختمان چند طبقه را شامل میشود. حدود ۱۰۰ هزار ساختمان پر خطر در تهران وجود دارد که اقدامات کارشناساسی و اخطار به آنها داده شده و مشوقهایی نیز برای تخریب یا نوسازی آن اعطا میشود.»
خبرگزاری «ایرنا» خردادماه ۱۴۰۲ فهرستی از «۳۳ هزار ساختمان ناایمن و بیش از ۲۳ هزار ساختمان کمخطر» را در کلانشهر تهران منتشر کرد که در میان آنها نام چندین مجتمع و مرکز خرید، بازار، پارکینگ، خوابگاه دانشجویی و دستکم هشت بیمارستان نیز وجود داشت.
در این گزارش آمده بود که از این تعداد، وضعیت ۱۲۹ ساختمان از لحاظ ایمنی «بحرانی» و وضعیت ۳۴۸۸ ساختمان «پرخطر» اعلام شده بود که با آمار ارائه شده از سوی عضو شورای شهر تهران تفاوت داشت.
مهدی بستانچی عضو هیئت مدیره انجمن ایمنی و مهندسی حریق استان تهران در اردیبهشت سال پیش اعلام کرده بود که در کل کشور ۱۳۴ هزار ساختمان ناایمن داریم همچنین در تهران ۳۳ هزار ساختمان ناایمن وجود دارد که وضعیت حدود ۷۱ ساختمان بحرانی است. به عبارتی با وضعیت این ساختمانهای بحرانی وضعیت مشابه وضعیت پلاسکو و متروپل دارد.
قدرتالله محمدی مدیر عامل سازمان آتشنشانی با اعلام این خبر که ۸۰ درصد از ساختمانهای دولتی در پایتخت ناایمن گفته این ساختمانها «تأییدیه ایمنی» نگرفتهاند و به دلیل اینکه مالکانشان مانع ورود مأموران برای بازدید میشوند، سازمان آتشنشانی ناچار به تشکیل پرونده در دادسرا و گرفتن حکم قضایی برای ورود به آنها را دارد.
