اعتراضات سراسری دی۴۰۴ که از هفتم دیماه آغاز شد طی هفته نخست به ۲۵ استان و ۱۷۴ نقطه کشور گسترده شده است. در هفته نخست اعتراضات جان باختن دستکم ۲۵ نفر و بازداشت دستکم ۵۸۲ شهروند نیز از سوی نهادهای حقوقبشری گزارش و ثبت شده است.
اعتراضات سراسری دی۴۰۴ روز یکشنبه ۱۴ دیماه وارد دومین هفته شد. طی هفته نخست شهروندان در ۲۵ استان ایران یعنی حدود سه چهارم استانها دست به اعتراضات زدند.
خبرگزاری «هرانا»، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، در گزارشی اعلام کرده طی یک هفته گذشته هویت دستکم ۱۶ نفر در جریان اعتراضات را ثبت کرده است.
مجموعه گزارشهای حقوقبشری اما نشان میدهد هویت دستکم ۲۵ شهروند در اعتراضات ثبت شده است. همچنین بر اساس گزارشها دستکم دو نیروی حکومتی نیز طی هفته نخست اعتراضات کشته شدند.
روابط عمومی سپاه «نبی اکرم» در استان کرمانشاه مدعی شده علی عزیزی عضو بسیج در شهرستان هرسین کشته شده است.
از سوی دیگر شماری از شهروندان مجروح شده که بیمارستان منتقل شدهاند نیز وخیم گزارش شده است. از جمله در اعتراضات روز ۱۳ دیماه در شهر ملکشاهی، استان ایلام، ۳۰ نفر دیگر پس از زخمی شدن به بیمارستان این شهر و همچنین بیمارستان «خمینی» ایلام منتقل شدهاند و وضعیت تعدادی از آنان وخیم گزارش شده است.
گزارش «هرانا» افزوده در هفت روز گذشته دستکم ۱۷۴ نقطه در ایران شاهد اعتراضات، تجمعات خیابانی یا اعتصابات صنفی بودهاند. این اعتراضات مجموعاً در ۲۵ استان کشور گزارش شده و طی این مدت، ۱۸ دانشگاه نیز صحنه تحرکات اعتراضی دانشجویان بودهاند.
همچنین در شبانهروز گذشته که هفتمین روز اعتراضات محسوب میشود، تجمعات اعتراضی در ۱۲ شهر از ۸ استان ثبت شده است از جمله شهرهای کازرون، ملکشاهی، کرمانشاه، شیراز، مشهد، آرکواز، اصفهان، تهران، هفشجان، کرج، شهرکرد، فردیس.
با وجود تعطیلی کلاسهای درس دانشگاه پس از بروز اعتراضات اما روز شنبه ۱۴ دیماه در دو دانشگاه در تهران نیز اعتراضاتی برگزار شد.
خبرگزاری «هرانا» در اینباره گزارش داده که دادههای موجود نشان میدهد که با وجود نوسان در شدت و پراکندگی روزانه اعتراضات، حضور دانشگاهها بهعنوان یکی از کانونهای اعتراض، همچنان استمرار داشته است. بر اساس دادههای جمعآوری شده از سوی خبرگزاری «هرانا» طی هفته نخست اعتراضات در مجموع ۱۸ تجمع دانشجویی در ۱۵ دانشگاه کشور برگزار شده است.
وزارت علوم از روز چهارشنبه دهم دیماه، چهارمین روز اعتراضات، اقدام به تعطیلی کلاسهای درس در برخی دانشگاههایی کرد که در آنها تجمع اعتراضی برگزار شده بود. وزارت علوم جمهوری اسلامی همچنین به مسئولان دانشگاههای سراسر کشور مجوز تعطیل کردن کلاسهای درس تا آخر دیماه را نیز داد.
پراکندگی جغرافیایی اعتراضات نیز نشان میدهد اعتراضات محدود به کلانشهرها نبوده و شهرهای کوچکتر و حتی بخشهای حاشیه شهرهای مختلف نیز محل اعتراض شهروندان در هفته نخست اعتراضات بوده است.
در این رابطه خبرگزاری «هرانا» گزارش داده که با توجه به گزارشات راستیآزمایی شده تا شامگاه شنبه ۱۳ دیماه مجموعا ۱۷۴ اعتراض در مناطق مختلف از ۶۰ شهر در ۲۵ استان گزارش شده است.
خبرگزاری «هرانا» همچنین نوشته «در برخی تجمعات، اعتراضات در قالب اعتصاب صنفی، تعطیلی واحدهای تجاری یا تجمعات کوتاهمدت خیابانی شکل گرفته و در برخی دیگر، راهپیماییهای محدود و پراکنده گزارش شده است. تکرار و فراگیری این مضامین در شهرهای مختلف نشان میدهد که مرز میان مطالبات صنفی و روزمره با مطالبات سیاسی کمرنگ شده و اعتراضات جاری بر بستری از نارضایتیهای انباشته و چندلایه شکل گرفته است.»
گزارش دیگری نشان میدهد با تفکیک شهرها از بخشها و شهرکهای حاشیهای، فراگیری اعتراضات طی هفته نخست در حدود ۸۰ شهر و شهرستان ایران بوده است.
اعتراضات در هفته نخست، مانند دیگر اعتراضات سراسری در سالهای ۹۶ ،۹۸ و ۱۴۰۱ با سرکوب گسترده معترضان از سوی نیروهای حکومتی روبرو بوده است. نیروهای امنیتی شامل نیروهای وزارت اطلاعات و اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی(ساس)، نیروهای بسیجی و لباسشخصی، نیروهای انتظامی و یگان ویژه ضدشورش به سرکوب شهروندان پرداختند.
سرکوب شهروندان طی هفته نخست با ضربوجرح با باتوم، شلیک گاز اشکآور، شلیک گلوله ساچمهای، استفاده از ماشین آبپاش، و بازداشت بوده است. شلیک گاز اشکآور، شلیک گلوله ساچمهای و وارد کردن ضربه با باتوم، به ویژه به سر، از جمله دلائل جان باختن معترضان بوده است.
همچنین اعلام شده گزارشهای میدانی حاکی از آن است که در برخی شهرها، تجمعات اعتراضی به فضاهای نمادین یا معابر اصلی کشیده شده و نیروهای انتظامی–امنیتی برای متفرق کردن معترضان از ابزارهای کنترل جمعیت استفاده کردهاند. همزمان، استقرار گسترده نیروهای امنیتی در خیابانهای اصلی، میادین و اطراف مراکز حساس شهری گزارش شده و فضای امنیتی در بخشهایی از این شهرها تشدید شده است.
از سوی دیگر صدها شهروند نیز طی روزهای گذشته بازداشت شدهاند. خبرگزاری «هرانا» آمار بازداشتشدگان احراز هویت شده را ۵۸۲ نفر اعلام کرده است اما بر اساس تجربه اعتراضات سراسری سالهای گذشته قابل پیشبینی است که بخش زیادی از بازداشتشدگان مستندسازی و فهرست نشدهاند. در برخی موارد خانواده و اطرافیان همچنان تا چند روز پس از بازداشت اطلاع از بازداشت افراد ندارد و در برخی مواد نیز اطرافیان دسترسی به خبرنگاران و نهادهای حقوقبشری برای گزارش بازداشت فرد را ندارند. همچنین گاهی خانوادهها با تحریک یا تهدید نهادهای امنیتی از گزارش بازداشت عضو خانواده خودداری میکنند، به این امید که فرد به زودی آزاد شود!
