روزنامه بریتانیایی «گاردین» ۲۳ فوریه (چهارم اسفند) به نقل از منابع آگاه نوشت که تصمیم دونالد ترامپ برای صدور فرمان حملات هوایی علیه ایران، تا حدی به نظر دو فرستاده ویژه او استیو ویتکاف و جرد کوشنر درباره احتمال توافق با جمهوری اسلامی بستگی دارد؛ اینکه آیا تهران در روند توافقی برای کنار گذاشتن توان تولید سلاح هستهای وقتکشی میکند یا نه، گره خورده است.
به گفته افرادی که در جریان موضوع قرار دارند، ترامپ هنوز درباره انجام هرگونه حمله تصمیم نهایی نگرفته؛ در حالی که دولت خود را برای دریافت آخرین پیشنهاد ایران در همین هفته آماده میکند؛ پیشنهادی که پیش از آنچه مقامها آن را «آخرین تلاش» برای توافق توصیف کردهاند، قرار است روز پنجشنبه ۷ اسفند در ژنو برگزار شود.
مذاکرات ژنو را ویتکاف و کوشنر هدایت میکنند و ارزیابی آنان از احتمال دستیابی به توافق، بر محاسبات ترامپ اثر خواهد گذاشت. اگر توافقی حاصل نشود، ترامپ به مشاورانش گفته است در حال بررسی حملات محدود برای افزایش فشار بر ایران است و اگر آن هم نتیجه ندهد، گزینه حملهای بسیار بزرگتر را برای تحمیل تغییر رژیم در نظر دارد.
یک مقام دولتی گفت ویتکاف از جمله افرادی است که به ترامپ درباره نحوه پیشبرد پرونده ایران مشورت میدهند و در تمام نشستهای مرتبط با این موضوع حضور داشته است.
به گفته افراد مطلع، ترامپ چندین بار درباره گزینههای نظامی توجیه شده است؛ او همچنین در هفتههای اخیر نظر طیف گستردهای از مقامها را درباره اینکه در قبال جمهوری اسلامی ایران چه باید بکند، جویا شده است.
مشاوران اصلی عبارتاند از: جیدی ونس معاون رئیسجمهور،مارکو روبیو وزیر خارجه، جان رتکلیف رئیس سازمان سیا، پیت هگست وزیر دفاع، ژنرال دن کِین رئیس ستاد مشترک نیروهای مسلح، سوزی وایلز رئیس دفتر کاخ سفید و تولسی گابارد مدیر اطلاعات ملی.
ونس هر دو سوی استدلال درباره حملات هوایی را ارائه کرده است. با این حال گفته میشود، او ژنرال کِین را درباره ریسکهای احتمالی تحت فشار گذاشته؛ از جمله به این دلیل که به گفته منابع، ونس نسبت به احتمال موفقیتِ حمله به ایران بسیار کماعتمادتر از زمانی بوده که درباره عملیات دستگیری رئیسجمهور ونزوئلا نیکلاس مادورو، اطمینان داشت.
به گفته افراد آگاه، نگرانی کِین عمدتاً بر پایین بودن ذخایر سامانههای ضد موشکی متمرکز بوده است. پس از آنکه ترامپ در جنگ ۱۲ روزه تأسیسات غنیسازی هستهای ایران را بمباران کرد، آمریکا برای رهگیری حملات تلافیجویانه ایران ۳۰ موشک پاتریوت شلیک کرد؛ بزرگترین استفاده تکمرحلهای از این موشکها در تاریخ ایالات متحده.
آن ضدحملات محدود بود. اما این بار ایران اعلام کرده است در پاسخ به هر حمله آمریکا «تا حد ممکن سخت» تلافی خواهد کرد و رهبر جمهوری اسلامی، آیتالله علی خامنهای، هفته گذشته هشدار داد که توانایی غرق کردن یک ناو جنگی آمریکا را دارد.
به گفته یک فرد آشنا با موضوع، کِین در داخل پنتاگون نسبت به زمانی که برای ترامپ گزارش میدهد، نگرانیهایش را صریحتر بیان کرده است؛ موضوعی که برخی مقامها در محافل خصوصی آن را تلاشی برای این تلقی کردهاند که او «طرفدار یک گزینه مشخص» به نظر نرسد.
آنا کلی سخنگوی کاخ سفید، در بیانیهای درباره کِین گفت او «یک حرفهایِ بسیار مورد احترام است که وظیفهاش ارائه اطلاعات بیطرفانه به فرمانده کل قواست و این کار را بهخوبی انجام میدهد» و افزود او دیدگاههای شخصیاش را ارائه نمیکند.
با این حال، در داخل دولت تردیدهایی وجود دارد که آیا حملات هوایی برای واداشتن ایران به پذیرش توافق کافی خواهد بود ـ یا حتی بتواند به کنار رفتن خامنهای و حلقه رهبران مذهبی پیرامون او منجر شود.
از همین رو، مقامهای دولت گزینههایی را نیز برای خروج از مسیر تقابل نظامی بررسی کردهاند. از جمله ایدههایی که در دست بحث است، اجازه دادن به ایران برای حفظ سطحی محدود از توان غنیسازی ـ صرفاً برای پژوهشهای پزشکی، درمان، یا دیگر اهداف غیرنظامیِ انرژی ـ عنوان شده است.
به گفته دو فرد مطلع، روبیو همچنین قرار است برای اطلاع دادن درباره نتیجه مذاکرات، به اسرائیل سفر کند و در دیدارهایی که برای ۲۸ فوریه برنامهریزی شده، این موضوع را با بنیامین نتانیاهو در میان بگذارد.
با این حال، در آستانه آنچه ممکن است آخرین نشست مذاکرات باشد، نشانههایی از سختتر شدن مواضع دیده میشد.
ویتکاف یکشنبه در فاکسنیوز گفت دستور ترامپ این است که ایران «صفر» توان غنیسازی داشته باشد؛ اما عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، در برنامه Face the Nation شبکه سیبیاس گفت تهران آماده کنار گذاشتن غنیسازی نیست.
همزمان که آمریکا خود را برای احتمال صدور مجوز اقدام نظامی از سوی ترامپ آماده میکند، این کشور بزرگترین تمرکز قدرت هوایی خود در خاورمیانه از زمان تهاجم ۲۰۰۳ به عراق را گرد آورده است. ناو هواپیمابر «یواساس جرالد فورد» ـ پیشرفتهترین ناو هواپیمابر نیروی دریایی آمریکا ـ قرار است ظرف چند روز آینده به منطقه برسد.
این ناو که یکشنبه در مسیر حرکت به سوی اسرائیل در جنوب ایتالیا دیده شده بود، دومین ناو هواپیمابر آمریکا در منطقه خواهد شد. ورود آن به مجموعهای از دهها جنگنده پیشرفته اف-۳۵ و اف-۲۲، به همراه بمبافکنها و هواپیماهای سوخترسانی که از پیش مستقر شدهاند، اضافه میشود.
این آرایش به ترامپ امکان میدهد به جای یک حمله محدود ـ مانند عملیات تابستان گذشته که در آن بمبافکنهای بی-۲ از آمریکا پرواز کردند و تعداد اندکی از سایتهای غنیسازی در فردو، اصفهان و نطنز را هدف گرفتند ـ گزینه پیشبرد یک کارزار هوایی طولانیمدت علیه ایران را در اختیار داشته باشد.
